'Nỗi sợ trên đường phố': người Venezuela trước tương lai bất định

Trong những ngày kể từ khi ông Nicolás Maduro bị bắt, người dân Venezuela đang dần phải đối diện với một tương lai đầy bất định, khi một thực tế mới bắt đầu hình thành.

Marcelo, một sinh viên sống tại Caracas, là một trong những người hoan nghênh chuyện ông Maduro bị bắt, dù anh cẩn thận không thể hiện sự vui mừng một cách công khai.

"Vẫn còn những đồng minh của ông Maduro đang nắm quyền, vì vậy có nhiều lý do khiến chúng tôi không ăn mừng ngoài đường phố," anh nói với BBC World Service. "Nhưng tôi có thể khẳng định rằng đa số người dân Venezuela rất vui mừng về những gì đã xảy ra."

Marcelo không phải là người duy nhất tỏ ra dè dặt. BBC đã hỏi người dân về cảm xúc trước các diễn biến gần đây và về những gì có thể xảy ra tiếp theo. Nhiều người phản đối chính phủ Maduro yêu cầu giấu tên vì lo sợ an toàn cho bản thân.

Tuy nhiên, cũng có những người ủng hộ ông Maduro. Bà Rosa Contreras cho biết mình cảm thấy bị Mỹ "sỉ nhục".

"Cách họ mang tổng tổng thống của chúng tôi đi có vẻ dễ quá ," người phụ nữ 57 tuổi nói.

Tin tức cho biết hàng chục người đã thiệt mạng trong chiến dịch bắt giữ nhà lãnh đạo Venezuela và vợ là bà Cilia Flores từ khu dinh thự ở Caracas, trước khi hai người này bị đưa sang Mỹ để đối mặt với các cáo buộc buôn bán ma túy và vũ khí.

Chính phủ Cuba cho biết có 32 thành viên lực lượng an ninh của nước này nằm trong số những người thiệt mạng.

Ngay sau khi ông Maduro và bà Flores bị quân đội Mỹ bắt giữ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố chính quyền của ông sẽ "điều hành" Venezuela.

Tuy nhiên, điều đó sẽ diễn ra như thế nào vẫn chưa rõ ràng. Phó tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez đang tạm thời nắm quyền. Bà không phải là người đối lập với ông Maduro, mà là cánh tay phải thân cận nhất của ông.

Kể từ khi bà Rodríguez được chỉ định làm tổng thống lâm thời, cảnh sát đã tuần tra trên đường phố và nhiều nhà báo đã bị bắt giữ.

Phát biểu với BBC tại một cuộc mít tinh kêu gọi trả tự do cho nhà lãnh đạo đang bị giam giữ, bà Rosa Contreras cho biết hình ảnh ông Maduro vẫy tay sau khi đến Mỹ đã truyền cảm hứng để bà xuống đường thể hiện sự ủng hộ tiếp tục dành cho ông.

"Thái độ của ông ấy gửi đến chúng tôi thông điệp rằng: nếu tôi vẫn đứng đây, thì các bạn cũng phải đứng vững, ngẩng cao đầu và tiếp tục tiến lên," bà nói.

Marcelo cũng hài lòng vì ông Maduro sống sót sau cuộc tấn công của Mỹ mà không bị thương – nhưng vì những lý do rất khác.

"Chúng tôi muốn ông ta sống trọn từng ngày còn lại của cuộc đời mình sau song sắt nhà tù," anh nói.

Hàng triệu người đã rời Venezuela trong những năm gần đây do khủng hoảng chính trị và kinh tế ngày càng trầm trọng dưới thời ông Maduro.

Tuy nhiên, Marcelo cho biết anh có những người bạn ở nước ngoài sẵn sàng quay về nếu sự sụp đổ của ông Maduro dẫn tới thay đổi chính quyền và chấm dứt Chavismo – phong trào chính trị xã hội chủ nghĩa mang tên người tiền nhiệm của ông Maduro là Hugo Chávez.

"Nếu Mỹ điều hành đất nước theo hướng bảo đảm một quá trình chuyển tiếp ổn định về kinh tế và xã hội cho Venezuela, tôi nghĩ mọi người đều có thể chấp nhận, dù đó không phải là giải pháp hoàn hảo," anh nói thêm.

Một nhà hoạt động đối lập ngoài 60 tuổi tại thành phố Maracaibo, phía tây bắc Venezuela, nói với BBC rằng ông cảm thâý đau xót trước những sinh mạng đã mất đi trong chiến dịch của Mỹ, nhưng vẫn vui mừng vì Maduro đã bị bắt và đưa đi giam giữ.

"Người đàn ông mà họ đưa đi đã gây ra rất nhiều tổn hại. Chúng tôi mừng vì họ giữ ông ta lại ở bên đó," ông nói.

Dưới thời phong trào Chavismo, tình trạng thiếu lương thực và thuốc men đã gây ra nhiều đau khổ và cái chết, ông nói thêm.

"Họ cho người dân những miếng đồ thừa, trong khi bản thân tổ chức các bữa tiệc linh đình," một nữ nhân viên massage 33 tuổi nói với BBC, ám chỉ chính quyền Maduro.

Cô không ủng hộ Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez, nhưng cho rằng "nếu đây là cái giá phải trả cho một quá trình chuyển giao chính quyền thì tôi chấp nhận".

Nhiều người bày tỏ lo ngại về những gì có thể xảy ra tiếp theo – một nỗi sợ chung của nhiều người được BBC phỏng vấn. Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa loại trừ khả năng tiến hành đợt không kích thứ hai.

Tuy nhiên, bà Gelén Correa, 50 tuổi, người làm việc trong các chương trình xã hội của chính phủ, tỏ ra thách thức trước viễn cảnh có thêm hành động quân sự.

"Người dân Venezuela xứng đáng được tôn trọng. Tôi sẵn sàng chiến đấu chống trả," bà khẳng định.

Nếu có một cuộc tấn công trên bộ lần thứ hai, bà Correa nói rằng Mỹ sẽ thấy người Venezuela "vũ trang tận răng".

Một số người Venezuela cho rằng việc bắt giữ ông Maduro sẽ không tạo ra khác biệt lớn.

"Họ đã loại bỏ người đứng đầu, nhưng chế độ vẫn vậy, nên về cơ bản chẳng có gì thay đổi," ông José, 60 tuổi, nói.

Một người đàn ông ở Caracas phàn nàn rằng giá một ký bột ngô – nguyên liệu nấu ăn phổ biến ở Venezuela – đã tăng gần gấp ba, trong khi một người khác ở Maracaibo cho biết giá bánh mì đã tăng khoảng 30%.

Một phụ nữ ở thành phố Guyana, phía đông Venezuela, nói rằng trong hai ngày qua bà thấy rất ít người ra đường và hầu như không có xe cộ.

"Bạn có thể thấy một số quân nhân trên đường, một số người canh gác siêu thị vì chủ cửa hàng sợ bị trộm cắp hoặc cướp bóc," bà nói, đồng thời cho biết bà, gia đình và bạn bè "đều rất sợ ra ngoài".

Một nữ doanh nhân 34 tuổi nói với BBC rằng cô lo ngại sẽ có các hành động trả đũa, giống như những gì đã xảy ra sau cuộc bầu cử vào tháng 7/2024.

Hội đồng bầu cử – do những người trung thành với chính phủ kiểm soát – đã tuyên bố ông Maduro chiến thắng trong cuộc bỏ phiếu, một kết quả mà Liên minh châu Âu, Mỹ và nhiều quốc gia Mỹ Latinh không công nhận, viện dẫn những biên bản kiểm phiếu do phe đối lập thu thập cho thấy ứng viên của họ mới là người thắng cử.

Sự bất an này không phải là không có cơ sở. Nhiều cuộc biểu tình trong những năm gần đây đã bị lực lượng chính phủ và các nhóm bán quân sự trung thành với chính quyền Maduro đàn áp.

"Quân đội xuất hiện ở mọi ngóc ngách và các nhóm dân thường có vũ trang ủng hộ chính phủ đang gieo rắc nỗi sợ trong dân chúng," cô nói, đồng thời cho biết người dân không chắc liệu giờ đây đất nước có thể có hòa bình hay không.

Những lời này cũng được nữ nhân viên massage nhắc lại. Cô cảnh báo rằng tình hình hiện tại vô cùng nguy hiểm.

"Nỗi sợ ngập tràn trên đường phố và trong chính những ngôi nhà của chúng tôi," cô nói với BBC.

Mark Shea, BBC Global Journalism, biên tập