Mỹ ủng hộ đảm bảo an ninh cho Ukraine

Lần đầu tiên Mỹ đã cùng các đồng minh của Ukraine đưa ra cam kết đảm bảo an ninh cho Kyiv, Reuters đưa tin.

Các nhà lãnh đạo, vào hôm 6/1, khẳng định bản cam kết này bao gồm những nghĩa vụ có tính ràng buộc nhằm hỗ trợ Ukraine nếu Nga tiếp tục tấn công trong tương lai.

Cam kết này được đưa ra tại hội nghị thượng đỉnh ở Paris của "Liên minh các quốc gia tự nguyện", với nòng cốt là các nước châu Âu, nhằm củng cố các biện pháp trấn an Kyiv trong trường hợp đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Nga, quốc gia đã bắt đầu cuộc xâm lược từ năm 2014 và phát động tấn công toàn diện vào năm 2022.

Khác với các cuộc họp liên minh trước đây, hội nghị lần này có sự tham dự của các đặc phái viên Mỹ là Steve Witkoff và Jared Kushner - con rể của Tổng thống Donald Trump - cùng với chỉ huy lực lượng Mỹ tại châu Âu, Alexus Grynkewich, vị tướng vừa thảo luận chi tiết về các đảm bảo an ninh với những người đứng đầu quân đội châu Âu một ngày trước đó.

Sau hội nghị, ông Witkoff, người dẫn đầu các cuộc đàm phán với Nga, cho biết Tổng thống Trump "ủng hộ mạnh mẽ các nghị định thư an ninh".

"Các nghị định thư này được thiết kế để răn đe mọi hành động tấn công tiếp theo vào Ukraine. Nếu có bất kỳ cuộc tấn công nào xảy ra, các nghị định thư này sẽ đóng vai trò ngăn chặn tấn công, và thực hiện được cả nhiệm vụ bảo vệ.

Các biện pháp này mạnh mẽ hơn bất cứ điều gì mọi người từng thấy," ông phát biểu trong cuộc họp báo chung với các nhà lãnh đạo Pháp, Đức, Anh và Ukraine.

Ông Kushner bổ sung thêm rằng nếu người Ukraine tiến tới một thỏa thuận cuối cùng, "họ phải biết chắc chắn rằng sau thỏa thuận đó họ được an toàn, có năng lực răn đe mạnh mẽ và có những rào chắn thực sự để đảm bảo thảm kịch không lặp lại."

Đề xuất Mỹ lãnh đạo giám sát ngừng bắn

Tuyên bố chung của các nhà lãnh đạo liên minh cũng cho biết các đồng minh sẽ tham gia vào cơ chế kiểm tra và giám sát ngừng bắn do Mỹ lãnh đạo. Các quan chức tiết lộ cơ chế này có khả năng sử dụng thiết bị bay không người lái (drone), cảm biến và vệ tinh, thay vì triển khai lính Mỹ.

Viết trên Telegram sau cuộc họp, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhận định các thỏa thuận này là "tín hiệu cho thấy châu Âu và toàn bộ liên minh sẵn sàng làm việc nghiêm túc vì một nền an ninh thực sự".

Tuy nhiên, ông lưu ý vẫn cần làm rõ cách thức vận hành của việc giám sát cũng như phương án hỗ trợ và tài chính cho quân đội Ukraine.

Ông Zelensky gửi lời cảm ơn Mỹ vì "sẵn sàng trở thành điểm tựa vững chắc trên mọi phương diện – từ đảm bảo an ninh, giám sát ngừng bắn đến tái thiết đất nước". Ông cho hay phái đoàn Ukraine sẽ tiếp tục thảo luận về các vấn đề then chốt vào hôm 7/1.

Đáng chú ý, văn bản tuyên bố chung không được phía Mỹ ký xác nhận một cách rõ ràng.

Các chi tiết về vai trò của Mỹ đã được giảm nhẹ so với dự thảo ban đầu, đặc biệt là việc loại bỏ các cụm từ mô tả việc sử dụng năng lực của Mỹ để hỗ trợ một lực lượng đa quốc gia tại Ukraine.

Dù vậy, các quan chức châu Âu vẫn hoan nghênh sự hiện diện và những phát biểu mạnh mẽ của các đặc phái viên Mỹ như một minh chứng cho thấy Washington đứng sau khuôn khổ an ninh này.

Các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài gần 4 năm đã được đẩy nhanh kể từ tháng 11. Tuy nhiên, Moscow vẫn chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng nhượng bộ sau khi Kyiv yêu cầu thay đổi đề xuất của Mỹ, mà ban đầu bị cho là nghiêng về các yêu cầu chính của Nga.

Moscow cũng chưa tỏ tín hiệu công khai nào đối với việc chấp nhận một thỏa thuận hòa bình đi kèm các bảo đảm an ninh từ đồng minh của Ukraine. Trước đây, Nga luôn bác bỏ việc bất kỳ thành viên NATO nào có quân đội hiện diện bên trong lãnh thổ Ukraine.

Ràng buộc pháp lý

Cho đến gần đây, trọng tâm của các đồng minh chủ yếu nằm ở viện trợ quân sự và khả năng đóng góp cho một lực lượng trấn an quốc tế.

Nhưng giờ đây, sự chú ý đã chuyển sang các đảm bảo có tính ràng buộc pháp lý để viện trợ cho Kyiv nếu bị tấn công trở lại. Các nhà ngoại giao cho rằng khả năng phản ứng quân sự chắc chắn sẽ gây ra tranh cãi tại nhiều quốc gia châu Âu.

"Các cam kết này có thể bao gồm việc sử dụng năng lực quân sự, hỗ trợ tình báo và hậu cần, các sáng kiến ngoại giao và áp đặt thêm các lệnh trừng phạt," tuyên bố của các nhà lãnh đạo nhấn mạnh.

Các nhà lãnh đạo châu Âu tham dự hội nghị, trong đó Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Anh Keir Starmer, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk và Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, nhấn mạnh rằng tuyên bố này thể hiện sự đoàn kết mới giữa châu Âu và Mỹ trong việc giúp đỡ Ukraine.

Ông Macron và ông Starmer đã gạt đi những câu hỏi về việc liệu họ có thể tin tưởng vào các cam kết của ông Trump hay không, đặc biệt là trong bối cảnh ông Trump vừa nhắc lại việc Mỹ nên tiếp quản Greenland, một vùng tự trị của Đan Mạch - thành viên NATO.

Tuyên bố chung cũng cam kết thành lập một "Lực lượng đa quốc gia cho Ukraine" do châu Âu dẫn đầu nhằm hỗ trợ tái thiết quân đội và tăng cường khả năng răn đe, với "dự kiến được Mỹ hỗ trợ".

Pháp và Anh đã ký một bản tuyên bố ý định về việc triển khai lực lượng đa quốc gia trong tương lai sau khi đạt được ngừng bắn.

Tổng thống Macron cho biết điều này có thể bao gồm việc điều động hàng ngàn binh sĩ Pháp.

"Điều này mở đường cho khung pháp lý giúp lực lượng của Anh, Pháp và các đối tác có thể hoạt động trên đất Ukraine, bảo vệ bầu trời và vùng biển của họ, đồng thời tái thiết quân đội Ukraine cho tương lai", Thủ tướng Starmer khẳng định.