Quần áo bẩn và giấy gói sô cô la: Cách tù nhân Venezuela bí mật gửi tin ra khỏi nhà tù

Trong một căn hộ nhỏ ở khu nhà ở xã hội gần thủ đô Caracas, bà Adriana Briceño cầm trên tay thứ trông giống như một mẩu rác, nhưng ẩn bên trong tấm giấy gói thanh sô cô la cũ ấy là một lời nhắn.

"Bố ơi, hãy nhận cái này để làm mọi thứ ngọt ngào hơn một chút. Chúng con yêu bố", dòng chữ viết bằng mực xanh hiện ra trên tờ giấy gói.

Đó là lời nhắn nhủ của con trai bà, Briceño gửi cho cha mình, ông Ángel Godoy, khi ông đang bị giam giữ trong nhà tù El Helicoide khét tiếng của Venezuela.

Ban đầu, tòa nhà này được xây dựng vào những năm 1950 với mục tiêu trở thành một trung tâm mua sắm sang trọng. Tuy nhiên, dự án chưa bao giờ được hoàn thành và sau đó, cơ quan tình báo khét tiếng của Venezuela đã tiếp quản nơi đây.

Nhà tù này dần trở thành biểu tượng của sự đàn áp từ chính quyền. Một cuộc điều tra của Liên Hợp Quốc cáo buộc đây là nơi giam giữ những người bị bắt giữ tùy tiện hoặc là nơi những người bị cưỡng bức mất tích bị đưa đến, và trong một số trường hợp, họ bị tra tấn.

Ông Godoy là một trong hàng trăm tù nhân chính trị bị bắt giữ dưới thời Tổng thống Nicolás Maduro, những người bị giam giữ, đôi khi trong nhiều năm, tại hệ thống nhà tù rộng lớn của Venezuela.

Hơn 600 người đã được thả kể từ khi ông Maduro bị quân đội Mỹ bắt giữ trong một chiến dịch quân sự vào đầu tháng 1/2026, nhưng theo tổ chức bảo vệ quyền tù nhân Foro Penal, hàng trăm người khác vẫn đang bị giam giữ.

Ông Godoy là một trong hai cựu tù nhân đã nói với BBC về các phòng giam trừng phạt, tình trạng biệt giam và những lời đe dọa nhắm vào gia đình mà họ phải đối mặt trước khi được trả tự do.

Trừng phạt

"Họ còng tay, đánh đập, lăng mạ và trùm đầu tôi khi đưa tôi vào xe tuần tra," nhà hoạt động nhân quyền Javier Tarazona kể lại khoảnh khắc ông bị bắt vào tháng 7/2021.

Ông biết mình nằm trong tầm ngắm của các cơ quan an ninh nhà nước Venezuela, nhưng ông vẫn khó chấp nhận những gì đang xảy ra.

"Những giờ đầu tiên thật kinh khủng," ông Tarazona nói, khi nhớ lại khởi đầu của quãng thời gian khổ nạn kéo dài hơn bốn năm rưỡi.

Sau khi bị bắt, ông bị đưa đến một phòng biệt giam rất nhỏ, nơi tất cả các tù nhân mới đều bị đưa đến. Nơi đó đầy chuột và gián, và bốc mùi khiến bạn "buồn nôn".

Ông Tarazona, người đứng đầu tổ chức phi chính phủ về nhân quyền Fundaredes, đã lọt vào sự chú ý của chính quyền vì ông đã kêu gọi mở cuộc điều tra chính thức về cáo buộc liên hệ giữa những quan chức cấp cao của chính phủ Venezuela và các nhóm du kích ở nước láng giềng Colombia.

Ông bị bắt cùng với anh trai mình, José. Hai anh em ông bị giam giữ cùng với một nhà hoạt động khác trong một phòng giam chật hẹp.

Căn phòng nhỏ đến mức họ phải thay phiên nhau nếu muốn nằm xuống ngủ, và đặt một miếng bìa cứng lên miệng cống để làm "nệm" tạm.

Tổ chức bảo vệ quyền tù nhân Foro Penal cho biết những phòng giam nhỏ hẹp này, được gọi là "những con hổ nhỏ", là đặc điểm phổ biến của hệ thống nhà tù Venezuela.

"Chúng tôi đã ở đó 46 ngày," ông Tarazona nói. "Sau đó, họ quyết định chuyển chúng tôi đến một khu vực khác ngoài hành lang, rộng hơn một chút, nhưng cũng bẩn thỉu không kém - cũng u ám không kém."

Họ không thể nhìn thấy ánh sáng ban ngày và không có cách nào để biết đó là ngày hay đêm. Ông nói rằng các cai ngục thường cố tình đưa bữa ăn vào những giờ không cố định để làm rối loạn cảm giác về thời gian của họ.

Sự cô lập

Đối với ông Godoy, điều khiến ông đau khổ nhất không phải là điều kiện giam giữ mà là việc bị chia cách khỏi những người thân yêu - "nỗi đau đớn khi không biết người thân của mình đang ở đâu, họ ra sao, bởi vì họ đã cắt đứt liên lạc với bạn - họ cô lập bạn khỏi thế giới."

Nhà hoạt động chính trị này cho biết ông bị bắt giữ bất ngờ ngay bên ngoài nhà mình bởi một nhóm đông nhân viên an ninh.

Sau đó, ông bị giam giữ trong 96 ngày mà không có bất kỳ liên lạc nào với gia đình. " Tôi nghĩ mục đích của họ là bẻ gãy ý chí của bạn," ông nói về khoảng thời gian đó.

Sau hơn ba tháng, ông cho biết một nhân viên của nhà tù đã nói với ông rằng chính quyền Venezuela đang xem xét cho phép vợ ông, Adriana, gọi điện cho ông, nhưng chỉ khi bà đồng ý giảm bớt sự hiện diện của mình trên mạng xã hội và báo chí.

Bà Adriana Briceño cho biết sau khi chồng bị bắt, bà bị công ty viễn thông nhà nước sa thải mà không được giải thích lý do, mặc dù đã làm việc ở đó 21 năm.

Bà nói rằng việc ở nhà một mình với con trai khiến bà cảm thấy rất dễ bị tổn thương, nên đã quyết định chuyển đi.

"Tôi rất sợ là người ta có thể đến đột nhập vào nhà mình."

Trong vài tuần đầu sau khi chồng bị bắt, bà Briceño thậm chí không biết ấy bị giam giữ ở đâu.

Phải mất 25 ngày sau, các quan chức cuối cùng mới xác nhận rằng ông đang ở trong trại giam El Helicoide, và chỉ khi đó bà mới được phép mang quần áo, thuốc men và chăn ga trải giường đến cho ông.

Rồi phải mất thêm một khoảng thời gian lâu hơn nữa – sau 96 ngày – bà mới được phép đến thăm chồng thường xuyên.

Những lời đe dọa

Nhà hoạt động Tarazona nói rằng gia đình ông cũng chịu áp lực từ chính quyền.

"Giữa lúc thẩm vấn, một quan chức hỏi tôi: 'Ông có biết người phụ nữ này không?'"

Viên chức lúc đó cầm bức ảnh của mẹ ông Tarazona, 70 tuổi vào thời điểm đó, bà đã bị chính quyền bắt giữ.

Ông Tarazona kể rằng người đàn ông sau đó đã đe dọa: "Hãy giao cho tôi đoạn video mà tôi yêu cầu, nếu không mẹ anh sẽ phải vào tù."

Các nhà chức trách muốn ông Tarazona đồng ý ghi hình một đoạn video trong đó ông cáo buộc các nhà hoạt động khác phạm tội.

"Tôi luôn từ chối," ông nói. "Tôi luôn từ chối vì tôi biết mẹ tôi sẽ vượt qua được thử thách đó." Vài giờ sau, bà được thả.

Tuy nhiên, một vấn đề khác lại đè nặng lên tâm trí Tarazona. Ông cảm thấy có lỗi vì em trai mình bị cũng bị bỏ tù.

Em trai của ông không phải là thành viên trong tổ chức phi chính phủ mà ông Tarzona điều hành. Người em chỉ lái xe đưa ông đi vào ngày bị bắt.

"Tôi có cảm giác hết sức tội lỗi," ông Tarazona giải thích. "Em trai tôi thường nói rằng vì cuộc đấu tranh của tôi mà nó phải trả giá cho điều không phải trách nhiệm của nó. Điều đó là một gánh nặng."

Cả ông Tarazona và ông Godoy đều phủ nhận không hề phạm bất kỳ tội danh nào mà họ bị buộc tội, và nói rằng họ chưa bao giờ nhận được trợ giúp pháp lý thích đáng sau khi bị giam giữ.

Tarazona cho biết ông không được phép thuê luật sư riêng và chỉ được gặp một luật sư do tòa chỉ định bảy tháng sau khi bị giam, mặc dù ông phải đối mặt với các cáo buộc phản quốc, khủng bố và kích động thù hận.

Trong 1.675 ngày bị giam giữ, ông nói rằng chỉ được gặp luật sư chưa đến năm lần.

Trong khi đó, ông Godoy bị buộc tội khủng bố, tội ác thù hận và kích động hành động vũ trang, nhưng ông rằng mình chưa bao giờ nhìn thấy hồ sơ vụ án và cũng không bao giờ biết luật sư bào chữa của mình là ai, mặc dù đã bị giam giữ hơn một năm.

BBC Mundo đã liên hệ với tổng chưởng lý Venezuela, Bộ Thông tin và Bộ Quốc phòng nước này để yêu cầu bình luận về những cáo buộc của các cựu tù nhân, nhưng chưa nhận được phản hồi tính đến thời điểm bài báo này được đăng

Hướng tới tương lai

Nhà hoạt động Tarazona cho biết ông không để trải nghiệm đó khiến mình tức giận. Trong thời gian bị giam giữ, các cai ngục đã phát hiện ra một cuốn sách và một số lá thư ông đã viết.

Để trừng phạt, ông bị đưa vào phòng biệt giam.

"Tôi đã tìm thấy ánh sáng trong thử thách đó và từ nỗi đau đó," ông giải thích. "Tôi đã tìm thấy cơ hội để suy ngẫm và hướng đến sự tha thứ."

"Tôi rời khỏi nhà tù với niềm tin rằng người Venezuela cần hướng tới hòa giải, cần đoàn kết lại với nhau, bởi vì tình cảnh mà chúng tôi đang trải qua là một bi kịch, một chấn thương xuyên thế hệ."

Những thông điệp trên vỏ kẹo là cách gia đình gửi lời nhắn cho ông Godoy trong tù, và đây là cách ông trả lời - viết lên quần áo bẩn được mang ra khỏi nhà tù.

Một dòng chữ viết: "Adriana, em là người phụ nữ đẹp nhất thế giới."

Ngoài ra còn có lời nhắn cho con trai: "Hãy cố gắng học thật tốt ở lớp nhé!"

"Những cách thức gửi lời nhắn như thế này đã xuất hiện ở El Helicoide," ông Godoy nói. "Chúng trở thành cây cầu nối giữa nhiều tù nhân và gia đình họ."

Mặc dù ông đã được phép gặp vợ sau thỏa thuận với chính quyền, những tin nhắn riêng tư, bí mật này vẫn có ý nghĩa rất lớn đối với họ.

Tổng thống lâm thời của Venezuela, bà Delcy Rodríguez, đã nói với quốc hội nước này vào tháng 1/2026 rằng nhà tù El Helicoide sẽ được chuyển đổi thành một trung tâm xã hội, thể thao và văn hóa cho các gia đình cảnh sát và cộng đồng ở khu vực xung quanh.

Mặc dù việc thả tù nhân khỏi nhà tù này được hoan nghênh, một số tổ chức nhân quyền cho rằng động thái này là nỗ lực nhằm "tẩy trắng" quá khứ của cơ sở này.

Giống như ông Tarazona, ông Godoy hy vọng đất nước mình có thể tiến lên một cách hòa bình.

"Sau tất cả những sự lạm dụng, sau tất cả sự tàn ác, sau tất cả những điều xấu xa đó, thật khó tin khi tôi vẫn đang kêu gọi mọi người - kể cả những tù nhân chính trị khác - rằng hãy rũ bỏ khỏi trái tim mình mọi dấu vết của thù hận, oán giận, cay đắng và bất mãn."

"Hãy đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu, bất kể đảng phái chính trị hay tham vọng cá nhân. Chúng ta hãy cùng nhau tiến lên mà không có hận thù, oán giận hay cay đắng để xây dựng một Venezuela tuyệt vời."

Sản xuất và biên tập: Peter Ball