Mỹ đột kích Venezuela, vì sao 32 người Cuba thiệt mạng?

Chính phủ Cuba thông báo 32 công dân của nước này đã thiệt mạng khi Mỹ tấn công Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro rồi di lý sang New York để xét xử, Reuters đưa tin.

Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng cận vệ của ông Maduro và lực lượng tình báo của Venezuela "toàn người Cuba".

Havana hôm 4/1 thông báo có 32 công dân chết và cho biết sẽ tổ chức hai ngày quốc tang vào ngày 5-6/1 để tưởng nhớ những người này, đồng thời cho biết thêm rằng các thủ tục tang lễ sẽ sớm được thông báo.

Tuyên bố của chính phủ Cuba cung cấp rất ít chi tiết, nhưng xác nhận rằng tất cả những người tử nạn đều là thành viên của các lực lượng vũ trang và cơ quan tình báo Cuba.

"Trung thành với trách nhiệm về an ninh và quốc phòng, các đồng bào của chúng ta đã hoàn thành nghĩa vụ của mình với sự tôn nghiêm và tinh thần anh hùng. Họ đã hy sinh sau cuộc kháng cự mãnh liệt, trong lúc giao tranh trực tiếp với những kẻ tấn công hoặc do hậu quả của các đợt ném bom vào các cơ sở," tuyên bố nêu.

Thông tin vắn tắt từ chính phủ Cuba cung cấp một số manh mối: người Cuba đã thiệt mạng trong lúc đang thực hiện nhiệm vụ an ninh, họ đã đánh nhau với "kẻ tấn công" (có thể hiểu là lực lượng Mỹ). Thông báo này cũng dường như gián tiếp củng cố phát biểu trước đó của Ngoại trưởng Mỹ Rubio, người nói rằng người Cuba đang đảm trách công tác bảo vệ ông Maduro và hoạt động tình báo tại Venezuela.

Theo các thông tin được biết đến lâu nay, Cuba đã cung cấp một số hỗ trợ về an ninh cho Maduro kể từ khi ông lên nắm quyền. Hiện chưa rõ có bao nhiêu người Cuba bảo vệ vị tổng thống Venezuela tại thời điểm họ tử nạn và bao nhiêu người có thể đã thiệt mạng ở những địa điểm khác.

Trong khi Cuba thông báo có 32 công dân thiệt mạng, thì về phía Mỹ, ông Trump khẳng định rằng chỉ có một vài người bị thương, không ghi nhận bất kỳ cái chết nào.

Ông Maduro, 63 tuổi, cùng vợ là bà Cilia Flores đã bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ tại thủ đô Caracas của Venezuela vào hôm 3/1 và được đưa đến Mỹ bằng trực thăng, tàu thủy và máy bay. Hiện ông Maduro và vợ đang bị giam tại một trung tâm giam giữ ở New York để chờ ra tòa vào ngày 5/1 giờ địa phương (khoảng 0 giờ ngày 6/1 tại Việt Nam) với các cáo buộc liên quan đến ma túy và vũ khí.

Ông Maduro đã bị truy tố vào năm 2020 theo các tội danh của Mỹ, bao gồm âm mưu khủng bố ma túy. Ông luôn phủ nhận mọi sự liên quan đến các hoạt động tội phạm.

Trước đó, Ngoại trưởng Marco Rubio hôm 3/1 đã gửi lời cảnh báo rằng các lãnh đạo Cuba "nên lo lắng".

Phát biểu với các phóng viên trong một cuộc họp báo tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago của Tổng thống Trump ở Florida, ông Rubio cáo buộc rằng Cuba "do những người vô năng, lão hóa điều hành…"

Ông khẳng định lực lượng vệ sĩ của ông Maduro và "toàn bộ cơ quan tình báo" Venezuela đều "đầy người Cuba" và "hòn đảo nghèo khổ này đã chiếm quyền kiểm soát Venezuela."

Ông nói thêm: "Trong một số trường hợp, một trong những vấn đề lớn nhất của người Venezuela là phải tuyên bố độc lập khỏi Cuba. Về cơ bản, họ đã cố gắng biến Venezuela thành một thuộc địa về mặt an ninh. Vậy nên, nhìn chung, nếu tôi sống ở Havana và làm việc trong chính phủ, tôi chắc chắn sẽ lo lắng ít nhiều."

Cha mẹ của ông Rubio là người Cuba nhập cư vào Mỹ thời thập niên 1950.

Phản ứng của Cuba về vụ đột kích

Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel đã kịch liệt chỉ trích Mỹ về hành động tấn công Venezuela và bắt giữ Tổng thống Maduro. Tuyên bố được đưa ra tại cuộc mít tinh với hàng ngàn người dân Havana tham gia trước trụ sở Đại sứ quán Mỹ ở thủ đô Cuba hôm 3/1.

"Cuba lên án và tố cáo những hành động này là một hành vi của chủ nghĩa khủng bố nhà nước," ông Diaz-Canel phát biểu.

"Đây là một sự vi phạm sửng sốt đối với các chuẩn mực của luật pháp quốc tế – một sự xâm lược quân sự nhằm vào một quốc gia hòa bình, vốn không gây ra bất kỳ mối đe dọa nào cho Mỹ," ông nói thêm.

Venezuela hiện cung cấp khoảng 30% lượng dầu nhập khẩu vốn đã khan hiếm của Cuba, đổi lấy hàng ngàn nhân viên y tế Cuba đang làm việc tại quốc gia Nam Mỹ này.

Các nhà phân tích thống nhất rằng việc mất đi nguồn cung dầu này sẽ là một đòn giáng trí mạng vào lưới điện và nguồn cung năng lượng vốn đã bấp bênh của Cuba.

Trong khi đó, hàng ngàn người dân Cuba đang lo lắng cho số phận của người thân và bạn bè đang làm việc tại Venezuela. Bộ Y tế Cuba hôm 3/1 đã đăng tải trên mạng xã hội X rằng những người đó "đang được bảo vệ tốt".

Trong cuộc trả lời phỏng vấn tờ New York Post hôm 3/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho hay ông không xem xét thực hiện thêm các hành động quân sự nhằm vào Cuba.

"Không, Cuba sẽ tự sụp đổ theo ý chí của chính họ. Tình hình Cuba hiện rất tồi tệ," ông Trump nói.

"Cuba luôn phụ thuộc rất nhiều vào Venezuela. Đó là nơi họ kiếm được tiền và họ đã bảo vệ Venezuela, nhưng trong trường hợp này thì mọi chuyện đã không diễn ra suôn sẻ cho lắm," Tổng thống Mỹ trả lời.

Cuba đang phải trải qua cuộc khủng hoảng kéo dài sáu năm, khiến tăng trưởng kinh tế sụt giảm ít nhất 15% theo số liệu của chính phủ. Tình trạng này đã gây ra sự khan hiếm hàng hóa cơ bản, lạm phát phi mã, các dịch vụ công suy yếu và tình trạng mất điện thường xảy ra trên diện rộng.

Chính phủ Cuba chủ yếu đổ lỗi cho các lệnh trừng phạt gia tăng của Mỹ được áp đặt trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, cộng thêm lệnh cấm vận thương mại kéo dài hàng thập kỷ, là nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảng này.