Lực lượng drone Ukraine nhắm tới dầu mỏ, binh lính và tinh thần của Nga

"Chúng tôi giống như tấm vải đỏ trước mặt kẻ thù. Vì chúng tôi đang mang chiến tranh đến lãnh thổ của họ để họ cũng phải cảm nhận điều đó," một binh sĩ Ukraine nói khi đơn vị của anh khẩn trương lắp ráp các drone tầm xa để phóng vào Nga.

Ukraine đã gia tăng đáng kể số lượng các đòn tấn công sâu vào lãnh thổ Nga trong những tuần qua, đặc biệt nhắm vào các cơ sở xuất khẩu dầu mỏ với cường độ chưa từng có.

Giờ đây, trong một cuộc phỏng vấn hiếm hoi, tư lệnh chỉ huy toàn bộ lực lượng tác chiến không người lái của Ukraine nói với BBC rằng các cuộc tấn công như vậy sẽ còn gia tăng, đồng thời khẳng định lực lượng drone của ông cũng đang kìm hãm đà tiến quân của Nga dọc chiến tuyến bằng cách tiêu diệt số lượng binh sĩ ở mức cao kỷ lục.

"Khoảng cách 1.500 đến 2.000 km bên trong lãnh thổ Nga không còn là 'hậu phương yên bình' nữa," ông Robert Brovdi cảnh báo.

"Những 'chú chim' Ukraine yêu tự do bay tới đó bất cứ khi nào và tới bất cứ chỗ nào nó muốn."

Tại một điểm phóng bí mật – một cánh đồng lất phất mưa ở miền đông Ukraine – drone tầm xa được chuẩn bị sẵn sàng, và chúng tôi được lệnh lùi về khoảng cách an toàn.

Đội vận hành làm việc hết sức nhanh chóng trước khi lực lượng Nga có thể phát hiện vị trí và phóng tên lửa đạn đạo về phía chúng tôi.

Một tiếng hô lớn vang lên, động cơ bắt đầu gầm rú, rồi một luồng sáng trắng lóe lên khi thiết bị đầu tiên lao vút lên trời như một chiếc máy bay phản lực mini và hướng về phía Nga.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gọi những cuộc tấn công sâu như vậy là "rất đau đớn" đối với Moscow, gây ra những tổn thất "nghiêm trọng" lên tới hàng chục tỷ USD đối với lĩnh vực năng lượng của Nga, bất chấp đợt tăng giá dầu toàn cầu gần đây.

Sự gia tăng của các cuộc tấn công này một phần đến từ yếu tố công nghệ. Drone sản xuất trong nước ngày càng rẻ hơn và bay xa hơn: mẫu drone chúng tôi chứng kiến có thể bay hơn 1.000 km, trong khi các mẫu khác đã đạt tầm bay gấp đôi.

Nhưng đây cũng là vấn đề về trọng tâm chiến lược.

Bên cạnh nhân lực quân sự và năng lực sản xuất, xuất khẩu năng lượng của Nga hiện đã được xác định là mục tiêu ưu tiên.

"Ông Putin khai thác tài nguyên thiên nhiên rồi biến chúng thành những 'đô la máu', sau đó dùng số tiền đó chống lại chúng tôi dưới hình thức drone Shahed và tên lửa đạn đạo," Tư lệnh Brovdi nói để biện minh cho các cuộc tấn công.

Người dân tại Tuapse, thành phố ven Biển Đen của Nga, phàn nàn về "mưa độc" sau làn sóng tấn công lớn thứ hai chỉ trong vài ngày nhằm vào nhà máy lọc dầu địa phương. Nhưng ông Brovdi không hề nao núng.

"Nếu các nhà máy lọc dầu là công cụ kiếm tiền phục vụ chiến tranh, thì chúng là mục tiêu quân sự hợp pháp và có thể bị phá hủy."

Từ một địa điểm bí mật nằm sau trong dưới lòng đất, vị tư lệnh này điều hành một cuộc chiến trên bầu trời.

Chúng tôi được đưa tới gặp ông trên một chiếc xe van có cửa kính che kín, rồi dẫn xuống cầu thang và qua những hành lang có các khoang ngủ nằm san sát, trước khi bước vào một "hang động" công nghệ cao với màn hình phủ kín từ sàn đến trần.

Âm thanh nền là những tiếng bíp và tín hiệu điện tử liên tục khi hàng chục người đàn ông mặc áo phông và hoodie đang cúi mình trước cần điều khiển và bàn phím nhận thêm dữ liệu mới.

Họ theo dõi hình ảnh truyền trực tiếp từ chiến trường, được gửi về từ các phi công drone có biệt danh như KitKat hay Antalya.

Lực lượng Tác chiến Không người lái của Brovdi chỉ chiếm khoảng 2% quân đội Ukraine, nhưng ông khẳng định họ là bên chịu trách nhiệm cho một phần ba tổng số mục tiêu bị phá hủy của đối phương.

Tỷ lệ thương vong của chính lực lượng này, theo ông, không phải bí mật: ít hơn 1% mỗi năm.

Mỗi cuộc tấn công – bất kể loại nào – đều được ghi hình để xác minh và lưu hồ sơ, trong khi các màn hình trên một bức tường hiển thị bảng "thành tích" chi tiết, được cập nhật theo thời gian thực.

Trong tuần qua, ông Brovdi cho biết lực lượng của ông đã tấn công 12 sĩ quan thuộc cơ quan an ninh FSB của Nga tại vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, cũng như nhiều cơ sở năng lượng bên trong nước Nga.

Ông cho rằng lực lượng của mình đóng vai trò then chốt trong việc ngăn ông Putin giành các chiến thắng mang tính biểu tượng, đặc biệt là mục tiêu chiếm phần còn lại của vùng Donbas ở miền đông trong vài tháng tới.

"Ông ta đang nghĩ gì vậy?" ông Brovdi đáp ngắn gọn. "Điều đó không thực tế. Thật phi lý."

Vào bốn năm trước, ông Robert Brovdi cảm thấy thân quen hơn nhiều với những nhà đấu giá như Christie's so với các chiến hào nhơ nhuốc.

Khi đó ông là một thương nhân ngũ cốc khá giả, đồng thời làm nhà sưu tập nghệ thuật như một nghề tay trái.

Giờ đây, những mảnh vụn của cuộc đời cũ vẫn hiện diện qua các bức tranh và tượng của các nghệ sĩ Ukraine rải rác khắp boongke.

Chúng được trưng bày cạnh các vỏ tên lửa và những chiếc drone bị thu giữ. Ông là người gốc Hungary, đến từ Uzhhorod ở miền tây Ukraine, và được biết đến nhiều nhất qua biệt danh quân sự Magyar. Trước chiến tranh, ông cạo râu nhẵn nhụi; giờ đây ông để bộ râu dài màu hung đỏ lẫn sợi bạc xám.

Doanh nhân này đăng ký chiến đấu ngay trước khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện – "tất cả chúng tôi đều biết chiến tranh là điều không thể tránh khỏi" – ban đầu gia nhập lực lượng Phòng vệ Lãnh thổ, rồi trải qua một số trận chiến khốc liệt nhất, trong đó có thành phố Bakhmut.

Nhưng từ trước đó, khi bị hỏa lực Nga ghìm chặt ở thành phố Kherson, ông lần đầu nhìn thấy tiềm năng của drone.

Ông Brovdi nhớ lại một thiết bị ông từng mua cho chính các con mình và bắt đầu đưa những thiết bị tương tự vào đơn vị. Đột nhiên, họ có thể bay lên phía trên các vị trí của Nga và truyền hình ảnh trực tiếp cho một đơn vị pháo binh gần đó, giúp họ khai hỏa chính xác.

"Ý tưởng ban đầu hình thành từ nhu cầu bảo toàn mạng sống," ông giải thích, nhưng cuối cùng việc đó lại thay đổi chiến trường.

Chỉ trong vài tháng, các binh sĩ đã tự chế tạo drone của riêng mình và gắn đạn dược lên đó, rồi nhanh chóng trở nên nổi tiếng với tên gọi Lữ đoàn 414, Những chú chim Magyar.

Chiến lược của ông Brovdi không chỉ được xây dựng trên các đòn tấn công tầm xa.

Ông nói rất nhiều về một ưu tiên khác: làm suy giảm lợi thế về nhân lực của Nga.

Vấn đề này càng trở nên cấp bách hơn với Ukraine khi nước này gặp khó khăn trong việc huy động thêm nam giới ra tiền tuyến: "Những ai muốn chiến đấu thì đã chiến đấu cả rồi," vị chỉ huy thừa nhận.

Vì thế, các đơn vị dưới quyền ông nhận được mệnh lệnh trực tiếp rằng phải tiêu diệt nhiều binh sĩ đối phương mỗi tháng hơn số Nga có thể tuyển mộ. Con số đó là hơn 30.000 người mỗi tháng.

"30% số các cuộc tấn công bằng drone phải nhắm vào quân nhân," ông Brovdi nói rõ. "Có thể gọi đó là một kế hoạch tiêu diệt, đúng vậy, và hiện giờ chúng tôi đang vượt chỉ tiêu."

Ông nói họ đã đạt mục tiêu suốt bốn tháng liên tiếp.

Tôi không thể xác nhận dữ liệu đó, nhưng ông Brovdi nói người của ông thực hiện chính xác như vậy: cái chết của từng binh sĩ đều phải được chứng minh bằng video, nếu không sẽ không được tính.

Một số đoạn clip đó được phát lặp đi lặp lại một cách rùng rợn trên các màn hình trong trung tâm chỉ huy, và ông Brovdi cũng đăng chúng lên Telegram, nơi ông gọi lực lượng drone của mình là "những chú chim", còn con mồi Nga là "những con giun" để săn lùng và tiêu diệt.

"Cuộc giết chóc hàng loạt kẻ thù lớn nhất trong lịch sử nhân loại đang diễn ra trong căn phòng này," có lúc ông nói, đồng thời chỉ tay về phía các màn hình quanh chúng tôi.

Đó là những lời lẽ tàn nhẫn từ một người đàn ông nói năng nhỏ nhẹ, nhưng ông Brovdi từ chối để mình bị "lòng thương hại gặm nhấm".

Theo ông, binh lính Nga đang hiện diện rất xa ngoài biên giới của chính họ và là do ông Putin – người "muốn hủy diệt dân tộc chúng tôi" – điều tới.

"Nếu chúng tôi không giết họ, họ sẽ giết chúng tôi. Điều đó rất rõ ràng."

Vị chỉ huy nhấn mạnh ông không nhìn đời qua lăng kính màu hồng: mục tiêu của ông là kiềm chế, chứ không phải phát động các cuộc phản công mới hay giành lại những vùng lãnh thổ rộng lớn.

"Chúng tôi có một vũ khí hiệu quả: không phải để tiến hành chiến tranh tấn công, mà để ngăn kẻ thù thành công tiến quân trên lãnh thổ của chúng tôi," ông nói với tôi.

Ông cũng tin rằng ông Vladimir Putin không thể chấm dứt cuộc xâm lược này vì rủi ro của thất bại là quá lớn.

Vì vậy, ông Brovdi còn có thêm một mục tiêu khác: tinh thần của người Nga.

Ông hy vọng rằng tỷ lệ thương vong cao, kết hợp với những đám cháy khổng lồ tại các cơ sở sâu bên kia biên giới, có thể tạo ra một sự phẫn nộ bên trong nước Nga. Điều ông nhắm tới là hiệu ứng gây sốc.

Một video gần đây được chia sẻ rộng rãi ở Ukraine cho thấy một phụ nữ Nga tại Tuapse bật khóc nức nở.

"Tôi chỉ muốn sống bên biển cùng con mình, nhưng mọi thứ đều tan hoang… những chiếc drone đó bay tới, phá hủy mọi thứ," bà vừa khóc vừa chửi rủa.

Đối với ông Brovdi, đó là dấu hiệu cho thấy hệ quả từ cuộc xâm lược của Nga – và sự phản kháng mạnh mẽ của Ukraine – có thể đang lan rộng vượt ra ngoài những phạm vi vốn còn hạn chế cho tới nay.

Mục tiêu của ông, với mỗi chiếc drone, là khiến ngày càng nhiều người Nga phải đặt câu hỏi về cuộc chiến mà đất nước họ đang tiến hành, cũng như về vị tổng thống đã khởi đầu nó.

Sophie Williams, Moose Campbell, Volodymyr Lozhko và Anastasia Levchenko tường thuật bổ sung