‘Шоҳни асра, Тангрим!ʼ: Путин туғилган кунини қандай нишонлади ва уни кимлар йўқлаб борди?

Владимир Путин ўзининг 72 ёшини "камтарона" қарши олар экан, халқаро матбуот бу Россия президенти нишонлаган туғилган кунлар ичида энг "бахтсиз"и бўлган бўлиши мумкинлиги ҳақида ёзди.

Ўз туғилган кунларини "шовқин-суронсиз" нишонлашни хуш кўрадиган Владимир Путиннинг 72-таваллуд санаси ҳам бирор ёрқин воқеасиз ўтган.

Кремль Россия президенти таваллуд кунини иш жойида ўтказишини хабар қилган.

Путиннинг туғилган кунида - 7 октябрь куни йўқлаб фақат бир қанча минтақавий раҳбарлар, жумладан, Шавкат Мирзиёев Москвага борган.

Аммо улар расман Москвага 8 октябрда ўтувчи Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги Давлат раҳбарлари кенгашининг навбатдаги мажлисида иштирок этиш учун боргани хабар қилинган.

Украинага бостириб кириши ортидан дунёда янада яккалаб қўйилган Владимир Путиннинг навбатдаги туғилган куни одатдагидек сукунатда ўтган бўлсада, айни 7 октябрь куни Россия давлат телевидениесига йирик ҳакерлик ҳужуми уюштирилган.

Шунингдек, худди шу куни аннексия қилинган Қримдаги нефтбазага ҳужум бўлиб, йирик портлаш ва ёнғин келиб чиққан, база яқинидаги мингдан ортиқ аҳоли хавфсиз жойга вақтинча кўчирилган.

Тахминларга кўра, нефтбазага Украинанинг камикадзе дрони ҳужум қилган.

Бир вақтнинг ўзида, айрим нашрлар Путин бу сафарги туғилган кунида аввалгидан камроқ табрик олганига эътибор қаратган.

"Иш жойидаги" туғилган кун

Владимир Путин ўзининг туғилган кунларини ортиқча дабдабасиз кутиб олиши билан маълум.

Аввалги йилларда кузатилганидек, бу сафар ҳам Путиннинг 7 октябрдаги вақти ишчи тартибда ўтгани хабар қилинган.

Унинг матбуот котиби Дмитрий Песков Россия президентида "ҳатто бир кунни ҳам дам олишга ажратишга имкон йўқ"лигини билдирган.

"Қоғозлар барибир келаверади, мамлакатда ҳаёт давом этмоқда, қаердадир совуқ, қаердадир иссиқ… қаердадир транспорт издан чиққан, қаердадир халқаро вазият биз истагандек йўналишда кетмаяпти", дея Песковдан иқтибос келтирган ТАСС агентлиги.

Дмитрий Песков Путин фақат бир марта туғилган кунида "ўзи учун вақт ажратгани"ни тилга олган.

Унинг ёд олишича, Россия президенти 2014 йилда туғилган кунини тайгада кутиб олган.

Шу тариқа, Владимир Путин ўзининг таваллуд санасини қаерда ва кимлар даврасида нишонлагани қоронғи қолаётган бир пайтда, МДҲ давлатлари раҳбарлари ташкилот йиғинида иштирок этиш мақсадида 7 октябрь куни Москвага етиб борган.

"8 октябрь куни МДҲ саммитининг асосий тадбирлари бўлиб ўтади. Кун тартибидан Ҳамдўстлик доирасидаги кўп томонлама ҳамкорликни янада ривожлантиришнинг долзарб масалалари ўрин олган", дея хабар қилган Ўзбекистон президенти матбуот хизмати 7 октябрь куни.

Шундай бўлсада, охирги йиллар Путиннинг туғилган кунида йўқлашни анъанага айлантирган МДҲ раҳбарлари бу гал "кўриниш бермаган".

Масалан, 2023 йил 7 октябрь куни Путин Қосим-Жомарт Тоқаев ва Шавкат Мирзиёев билан бирга Қозоғистон орқали Ўзбекистонга рус газини етказиб беришни бошлашга бағишланган тантанали тадбирда иштирок этган эди.

2022 йил 7 октябрида эса у Санкт-Петербургда МДҲ давлатлари раҳбарларини норасмий саммитда қабул қилгани хабар қилинганди.

Чўғи камайган табриклар

Халқаро матбуот нафақат Путиннинг ҳозирда атрофида қолган кам сонли минтақавий лидерлар унинг туғилган кунида кўриниш бермагани, балки бу гал олинган табриклар сони камайганига ҳам эътибор қаратган.

Расмий табрикларни санаб чиққан Агенство нашри бу сафар Путинни 8 давлат раҳбари табриклагани, улардан Туркия президенти Ражаб Таййип Эрдоған Россия президентига шахсан ўзи сим қоққани, қолганлар эса телеграмма жўнатиш билан чекланганини қайд этган.

7-8 октябрь кунлари амалий ташриф билан Москвада бўлган бўлсада, Ўзбекистон президенти Путинни табриклагани борасида расмий хабар кўзга ташланмаган.

Бундан бир йил аввал Россия президентини 10 та, 2022 йилда 14 та давлат раҳбари туғилган куни билан расман табриклаган эди.

Ҳар икки йилда ҳам Шавкат Мирзиёев Владимир Путинга табрик йўллаганди.

"Шоҳимизни асра, Тангрим!"

Владимир Путин ўзининг навбатдаги таваллуд санасини ёпиқликда нишонлаган бир вақтда, Россия бўйлаб президент номига йўлланган табриклар оқиб кела бошлаган.

Русийзабон нашрлар ва ижтимоий тармоқдаги каналлар бундай табрикларни кетма-кет чоп этиб борган.

Табриклардан бирида мактаб ўқувчилари ўқув даргоҳи ҳовлисида сафга тизилиб, "Путин" сўзини ёзишгани кўринган бўлса, бошқа бир видеода ёш ўқувчилар Россия президенти портрети остида унга узоқ умр тилаётгани эшитилади.

Верстка нашри душанба куни тушга қадар Россия бўйлаб камида 30 та мактабдан Путинга табрик йўлланганини қайд этган.

Айрим табрикларда ўқувчилар, ҳатто, "Ғалаба биз томонда!" дея қичқиргани ҳам эшитилган.

Россиялик ультра-ўнг қарашлари билан танилган файласуф Александр Дугин шундай ёзган: "Тангрим, Царь [шоҳ]ни ўзинг асра!".

Украинлар совғаси?

7 октябрь куни Россиядаги асосий давлат телеканалларига эгалик қилувчи ва муҳим "пропаганда машинаси" ўлароқ кўрилган Бутунроссия давлат телерадиокомпанияси - ВГТРК йирик ҳакерлик ҳужумига учраган.

Компания вебсайти душанба тонгидан очилмай қолган, 24 соат хабарлар тарқатувчи Россия-24 телеканали эса онлайн эфирдан "йўқолган".

Кремль компанияга ҳакерлик ҳужумини "мислсиз", дея атаган ва ҳужум ортидан турганлар шахсини аниқлаш ҳаракати олиб борилаётганини маълум қилган.

Россия Ташқи ишлар вазирлиги сўзчиси Мария Захарова Кремль ҳужумда кимдан шубҳа қилаётганига ойдинлик киритмаган, аммо рус матбуот анча вақтдан бери "коллектив Ғарбнинг нишонига айланган"ини тилга олган.

Украина ҳукуматидаги манба берган маълумотларга таяниб Reutersʼнинг ёзишича, Владимир Путиннинг 72-таваллуд санасига тўғри келган ҳужумга украиналик ҳакерлар масъулдир.

Бир вақтнинг ўзида - 7 октябрь тонгида аннексия қилинган Қримдаги энг йирик нефтбазада йирик портлаш ва ёнғин юзага чиққан.

Россия расмийлар воқеа жойига яқин яшаётган минг нафардан ортиқ одамларни хавфсиз ерга кўчиришга мажбур бўлган.

Ҳозирча, нефтбазадаги портлашнинг сабаблари расман айтилмаган, аммо дастлабки тахминларга кўра, унга Украинанинг камикадзе дрони сабаб бўлган.

"Уришқоқ" лидер

1952 йилда таваллуд топган Владимир Путин Украинага бостириб кириш орқали Европада Иккинчи Жаҳон Урушидан бери кузатилмаган қуролли можарони бошлаб берган ва Россияни иқтисодий мушкул даврга олиб кирганига қарамай, у ҳамон кўплаб россияликлар қўлловига эга.

Россияликларнинг катта қисми Путин Россия ўз ролига эга бўладиган янги глобал тартибни яратиш йўлида курашаётганига ишонади.

Бир вақтнинг ўзида Ғарбдаги аксар лидерлар уни уришқоқ сиёсатчи, ҳатто, уруш жиноятчиси, дея ҳисоблайди.

Путин Россия мудофааси учун олиб борилаётганини даъво қилган Украинага босқин мамлакат учун кўп нарса олиб келмаган.

Икки ярим йилдан кўпроқ вақтдан бери давом этаётган уруш ортидан Россия Украина ҳудудининг - аннексия қилинган Қримни ҳам ҳисобга олганда - бешдан бир қисмидан камроғинигина эгаллашга муваффақ бўлган.

Ўзи шундоқ ҳам халқаро санкциялар туфайли мушкул вазиятга тушиб қолган Россия иқтисодиётида ҳарбий соҳага ажратилаётган маблағ миқдори эса мисли кўрилмаган тарзда ошиб, Совуқ Уруш давридаги даражага тенглашган.

https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002