Мия импланти яратилди: у депрессияни даволайди - Salomatlik yangiliklar

Америкалик олимлар биринчи беморда кузатилган умидли ўзгаришлардан сўнг бош ичига ўрнатилган ва мияга уланган электр имплант кучли депрессияни аниқлайди ва даволайди деб ишонмоқдалар.

36 ёшли Саранинг миясига бир йил олдин имплант ўрнатилган. Ўшандан буён ҳаётим ўзгариб кетди, дейди у.

Гугурт қутисидек келадиган қурилма унинг миясида доим ишлаб туради ва фақат зарур бўлгандагина импульс чиқаради.

Тажриба натижалари "Nature Medicine" журналида эълон қилинди.

Сан Францискодаги Калифорния университети тадқиқотчилари бу қурилма Сара каби даволаш оғир бўлган депрессияга тушган бошқа беморларга ҳам ёрдам беради деб айтишга ҳали эрта демоқда, аммо яна кўпроқ синовларни режалаштирмоқда.

Депрессия қўзғатувчи миядаги нуқталар

Сара экспериментал терапиядан ўтган биринчи одам бўлди.

Бунгача у бир қанча муваффақиятсиз даволаш курслари, жумладан анти депрессантлар ва электроконвульсив терапияларни олган.

Жарроҳлик амалиёти бир қарашда жуда қўрқинчли кўринади, аммо Саранинг айтишича, қўлга киритилажак "ҳар қандай енгиллик" у бошдан кечирган қоронғуликдан кўра яхшироқ.

"Мен бошқа барча даволаш усулларидан чарчаган эдим.

Кундалик ҳаётим жуда чекланиб қолганди. Ҳар куни азоб чекардим. Зўрға ҳаракат қилиб, бирор нарсага уннар эдим."

Жарроҳлик амалиётида унинг миясини кузатиб, стимул бериб турадиган қурилмани унинг бошига жойлаш учун тешик очиган.

Батарея ва пульс генератори жойлашган қути унинг бош суяги тагига қотирилган.

Жараён бир кун давом этган ва умумий наркоз остида қилинган, яъни бу вақтда Сара ҳушсиз ҳолатда бўлган.

Саранинг айтишича, у кўтаринки кайфиятда уйғонган.

"Имплант ишга туширилганда ҳаётим зумда ўзгарди. У яна ёқимли бўлиб қолди."

"Бир неча ҳафтада ўзимни ўлдириш ҳақидаги хаёллар йўқолди.

Депрессияга тушган онларим ҳамма нарса ҳунук кўринар эди."

Бир йил ўтди, Саранинг аҳволи яхши, ҳеч қандай ножўя таъсирлар йўқ.

"Бу қурилма депрессиямни босиб туради, ўзимга келишим ва яшашга арзигулик ҳаёт қуришим учун имкон беради".

Қурилма ишлай бошлаганда у сезмайди. "У ишлаганидан 15 дақиқа ўтгач, буни сезаман, чунки ўзимни тетик, кўтаринки руҳда ва ҳушёр сезаман."

Кайфиятни қандай қилиб кўтарамиз?

У қандай ишлайди?

Калифорния университетида психиатр тадқиқотчи, доктор Кэтрин Скангоснинг айтишича, Саранинг миясидаги депрессия қўзғаётган нуқтани топилгач инновация имконияти пайдо бўлган.

"Биз ventral striatum деб номланган бир жойни аниқладик. Ана шу жойга таъсир қилиб туриш депрессияни мунтазам чеклаб турар экан."

"Шунингдек, бодомсимон безда ҳам фаоллик нуқталарини аниқладик ва шу орқали депрессия қачон забтига олишини аввалдан билиш мумкин эди."

Олимлар экспериментал терапияни синовдан ўтказиш ва у кучли депрессияга йўлиққан ва эҳтимол бошқа бузилишларга учраганларга қанчалик ёрдам беришини аниқлаш учун янада кўпроқ тадқиқот керак бўлишини айтмоқда.

Индивидуал ёндашув асосида даволаш

Яна икки беморни синовга жалб қилган ва яна тўққизтасини жалб қилишга умид қилаётган доктор Скангос шундай дейди: "Биз миядаги бу нуқталар бемордан беморга ўзгариб борадими ёки йўқлигини аниқлашимиз ва бу синовларни бир неча марта такрорлашимиз керак".

"Яна бир ҳар бир бемордаги биомаркер даволаш давомида вақт ўтиб ўзгаришини кузатишимиз лозим."

"Унинг касали жуда оғир эди, шунинг учун унинг депрессиясини даволай олишимизни билмас эдик.

Ана шу маънода натижалар биз учун жуда ҳаяжонли бўлди. Энди буни жойларда қўллашимиз керак."

Ушбу қурилмани жойлаштирган нейрожарроҳ Эдвард Чанг "очиғи, бу синов ушбу ёндашувнинг самарадорлиги тасдиғи эмас" дейди.

"Бу амалиёт ушбу ёндашувнинг атиги бир беморда қўллаб кўрилганидир. Аммо буни даволаш йўли сифатида жорий қилишимиз учун ҳали кўп ишлар қилишимиз керак."

Британиядаги Лондон университет коллежижан нейролог профессор Жонатан Ройзер шундай дейди: "Гарчи бу ўта оғир аҳволдаги беморларда қўлланган жиддий жарроҳлик амалиёти бўлса ҳам, аммо жуда ҳаяжонли илгари силжишдир.

"Бошқа беморларда ҳам синаб кўрилса стимуляция қилинадиган нуқталар турлича бўлиши мумкин, чунки симптомни юзага келтираётган миядаги нуқталар ҳар бир одамда турлича бўлади.

Биттагина бемор бўлиб, бошқа назорат гуруҳлари бўлмаганда бу натижаларни клиник синовларда қанчалик намоён бўлишини кўриш керак."

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek