Нура Ҳусайн иши: "Жинсий зўравонлик" қилган эрини ўлдирган ўсмир қиз дордан омон қолди
- Author, Муҳаммад Усмон
- Role, BBC Араб хизмати
Нура Ҳусайнни дорга осмайдиган бўлишди.
Бу қизнинг тақдири халқаро ҳамжамият диққат марказида эди.
Аслида воқеа...
Эрининг жонига қасд қилгандан сўнг ўлимга ҳукм қилинган суданлик ўсмир қизнинг ота-онаси фарзандидан воз кечгани ҳақида миш-мишларни инкор қилди. Қиз эри томонидан зўрлангани ҳақида айтади. Би-би-си- билан ўзига хос суҳбат давомида қизнинг отаси ўз жигарбандини қариндошининг ўғлига мажбурлаб узатиши бундай даҳшатли оқибатларга олиб келишини олдиндан билмагани ҳақида ҳикоя қилади.
Жорий ойнинг бошида Нура Ҳусайн онасини кўрганида ичидан отилиб келаётган фарёдни тутиб туролмади. Бир йил олдин ҳибсга олинганидан буён оиласи уни биринчи марта кўришга келган эди.
Кўз ёшларини артар экан, 19 яшар қиз онасига эри уни зўрлаганидан кейин аслида ўз жонига қасд қилишни режалаштирганини сўзлайди.
«Зўрланганидан кейин қизим ўзидан нафратлана бошлаган,» дейди Нуранинг онаси Зайнаб Аҳмед.
"У қўлига пичоқ олиб, агар эри яна тегинса, ўзига санчишга тайёр бўлиб турган."
Бироқ вазият назоратдан чиқиб кетади: эр яна ўз хотинига ташланганида танасига суқилган пичоқдан инграб ерга йиқилади. Бу ўз-ўзини ҳимоя қилиш бўлган, иддао қилади қизнинг онаси.
Ўтган ой Нуранинг устидан ҳукм ўқилгандан сўнг дунё бўйлаб #JusticeforNoura (#НурагаАдолат) интернет ҳаракати бошланиб кетди.
Супермодел Наоми Кембел ва актриса Эмма Уотсон каби жаҳонга донғи кетган юлдузлар Нурага белгиланган олий жазони қоралаб, адолат қарор топишини талаб қилганлар сафида бўлди.
Amnesty International ҳаракатга қўшилганларни Судан Адлия вазиридан вазиятга аралашишни талаб қилиб, мурожаат қилишга даъват қилганидан сўнг эса хатларнинг оқимидан вазир янги электрон почта очишга мажбур бўлди.
Нура дунё бўйлаб уни қўллаб-қувватлаш ҳаракати бошлангани ҳақида фақатгина онаси шароитлари ноинсоний бўлган Омдурман Аёллар Қамоқхонасига қизини кўргани келганида хабар топди.
Нура бошқа маҳбус аёллар қатори атрофи тўрт девор билан ўралган катта ҳовлида яшади.
«Ҳовлининг усти ёпилмаганидан аёллар қуёш нуридан сақланиш учун қоғоз парчаларини ишлатади,» дейди Justice Africa нодавлат ташкилотининг Судан фирқаси координатори Ҳофиз Муҳаммад.
Нурадан ҳибсга олинганда тақилган кишанлар ҳали ечилмаган эди.
Кўринишидан соғлом кўринсада, онасининг сўзларига кўра, қизнинг руҳи аллақачон синиб бўлган.
Саккиз фарзанднинг иккинчиси бўлган Нура Хартумдан 40 километр жанубдаги ал-Багер қишлоғида вояга етган. Қишлоқ Нил дарёси яқинроғида жойлашганига қарамай, доимо чангга ботиб туради, атрофи қум ва тошлоқ дўнгликлар билан ўралган.
Зайнаб Аҳмедга кўра, унинг қизи доимо сокин юрган, бошқалардан ақли билан ажралиб турган.
«Унинг мақсадлари бор эди,» дейди она. «Нура ҳуқуқшунослик бўйича таҳсил олиб, судья бўлишни орзу қиларди.»
Ушбу катта оила Нура ҳали чақалоқлигида қонли тўқнашувларга саҳна бўлаётган Дарфурни ташлаб, ал-Багерга кўчиб келади. Улар бой бўлмасада, отанинг турли асбоб-ускуналар ва мой сотишга йўналтирилган кичик бизнеси бор эди. Бу эса Нура таълим олиш имконига эга эканлигини англатарди. Ўқиш учун имконияти борлигини билган қиз ўзида йўқ хурсанд бўларди.
Бироқ 2015 йилда Нуранинг 32 яшар қариндоши Абдулраҳмон Муҳаммад Ҳаммад унинг қўлини сўрайди. Ўшанда қиз 16 ёш эди.
Онанинг айтишича, бошида Нура турмушга узатиш ғоясидан норози бўлмаган, лекин тўйдан сўнг ўқишини давом эттиришига рухсат беришларини сўраган. Яна у ҳомиладор онаси дардидан қутилиб олгунга қадар тўйни кечиктириб туришларини илтимос қилган.
Бироқ оила аъзолари ва яқинларнинг босими кучайгандан-кучайиб боради. Бу ишларга Нуранинг ўз отаси Ҳусайн бош-қош бўлади.
«Ўша пайтлар яқин атрофдаги жуда кўп ёш қизлар ўйнашиб, туғиб қўяётган эди,» хотирлайди Ҳусайн.
Отанинг сўзларига кўра, у зурриёдининг тақдири бундай якун топиши, бева қолишини ҳеч ҳам истамаган.
Унаштирув маросимида эса Нуранинг норозилиги ошиб бораётгани сезилиб қолди.
У 350 километр узоқликда жойлашган Синнар шаҳрида яшовчи холасиникига қочиб кетиб, у ерда икки кун яшайди. Уни тўй бўлмайди, деб ишонтириб, ортга қайтарадилар.
Ҳақиқатан ҳам Нура уйига қайтганда унаштирув тугалланган экан. Уни бўлажак турмуш ўртоғи билан яшашга мажбурлашмайди.
Кейинги икки йил давомида у ота уйида яшайди. Абдулраҳмон ҳар сафар уларникига келганида Нура унинг юзига турмушга чиқишни истамаслигини очиқ айтади.
Аммо оила катталари тезроқ тўй бўлиши, келин ва куёв қонуний никоҳдан ўтишини истаб қоладилар.
Бундай ёпиқ жамиятларда эса катталарнинг гапи гап. Обрў ва оиланинг жамоат ичидаги ҳурмати маҳаллий маданиятнинг энг муҳим бойлигидир.
Ота қизининг ўжарлигидан ҳеч қандай яхши натижа кўрмаётганини айтади. Бир неча йил тоқат қилган оиланинг ниҳоят сабр косаси тўлади.
2017 йил апрел ойида ҳеч қандай чораси қолмаган Нура Абдулраҳмонга турмушга чиқади.
CNN қўлга киритган Нуранинг иқрорига кўра, у тўйнинг илк ҳафтаси давомида эрининг жинсий ҳирсига қаршилик кўрсатиб келган.
У тинмай йиғлаган, овқатдан бош тортган. Абдулраҳмон уйқига кетганда эса у қочиб кетмоқчи бўлган, аммо уй доим қулфда турарди.
Тўққизинчи куни эса квартирага бир неча қариндошлари билан кириб келган Абдулраҳмон уларнинг ёрдамида Нуранинг кийимларини йиртиб ташлаб, қизни зўрлайди, дейилади CNN хабарида.
Эртаси куни Абдулраҳмон яна шу ишга қўл уришга уринади. Бу сафар Нура қўлига пичоқ олиб, ўзини ўлдиришини айтади.
Нуранинг тушунтириш хатида ёзилишича, олишув пайти унинг қўли кесилиб кетади, Абдулраҳмон эса хотинининг елкасини тишлаб олади. Ақл-ҳушини йўқотган қиз пичоқни эрига санчиб қўяди.
Сўнг қўлида қонга ботган пичоқни маҳкам ушлаб олган Нура ота уйи томон қочиб кетади.
Ҳусайн ва аёли остонада совуқ қурол ушлаб турган қизини кўриб, даҳшатга тушадилар.
«Эрим мени зўрлади, уни ўлдирдим,» пичирлайди қиз.
«Шундагина мен вазият нақадар жиддий эканлигини англаб етдим,» дейди Ҳусайн. Абдулраҳмоннинг оиласини яхши билган ота улар интиқом йўлида ҳеч нарсадан қайтмасликларини яхши тушунар эди.
Эндиликда Нуранинг бутун оиласи хавф остида қолган эди. Шу сабабли оила бошлиғи барчани полиция маҳкамасига олиб боришга қарор қилади. У бу ишга, бошқа хабарларда тасвирлангандек, қизидан воз кечиш учун эмас, балки оила аъзоларини муҳофаза қилиш учун қўл уради. Бироқ маҳкамада Нура қасддан қотилликка қўл уриш айби билан ҳибсга олинади.
Оиланинг улуғлари Абдулраҳмон оиласи билан сулҳ тузишга уринади. Бироқ бу таклиф рад этилади. Қайтанга куёвнинг оиласи Ҳусайн ва Зайнабга, бошқа фарзандларини ҳимоя қилиш нияти бўлса, Нурани ортиқ кўрмаслик шартини қўяди.
Уйлари ва тижорат жойлашган мулклари «ўз-ўзидан» ёниб кул бўлгандан кейингина эр-хотин бу шартни қабул қилишга мажбур бўладилар.
Бироқ таҳдид ҳали тўхтамаган эди. Оқибатда Ҳусайн ва Зайнаб бошқа фарзандларини олиб, қишлоқдан қочиб кетадилар.
Судандаги иккинчи энг йирик шаҳар бўлган Омдурман суди кейинроқ Нура Ҳусайнни қасддан қотилликка қўл уришда айбдор, деб топади. Марҳумнинг оиласи моддий товон таклифини рад этгандан сўнг эса, ўтган ой, Нура дорга тортиш орқали олий жазога ҳукм этилади.
Ҳусайн ўша тундан бери қизини кўрмаганлигини айтади. Агар у шартни бузса, оиласининг бошқа аъзолари ҳаёти хавф остида қолишидан чўчийди.
«Қизимни кўргим, уни юпатгим келади, лекин бундай қилишга ҳаққим йўқ,» дейди у.
У қизи билан телефон орқали гаплашган. Нура ўзининг аҳволи яхшилигига отасини ишонтирган.
Amnesty Internaional'нинг Шарқий Африка бўлими директори Жоан Нянюкига кўра, «дунёда биз дардини эшитмаган, биз билмайдиган юз минглаб Нуралар бор. Уларнинг бари мажбурлаб эрга узатилган, зўрланган. Бу кураш улар учун ҳам,» давом этади Нянюки хоним.
