Ўзбекистон: Мирзиёев ҳокимларни кескин танқид қилди, муаммонинг ечими уларни сайлашдами?

Президент Шавкат Мирзиёев 2 август куни ўтган видеоселектор йиғилишида халқнинг норозилигига сабаб бўлган ҳокимларни кескин танқид қилди. Мутахассислар Ўзбекистонда ҳокимларни сайлаш, бу каби муаммолар келиб чиқишининг олдини олади, демоқда.

Ижтимоий тармоққа сиздирилган аудиофайлда давлат раҳбари Мирзиёев Фарғона, Қашқадарё ва Хоразм вилояти ҳокимларини танқид остига олган.

Обод қишлоқ ва шаҳар дастури доирасида бу вилоятлардаги бузишлар аҳолининг кескин норозилига сабаб бўлаётганди.

"Атрофингда ўтирган одамларинг билан мана менга қилган душманликларинг. Бузишдан олдин калланг билан ўйлаб кўрмайсанми, бузгандан фойда борми ёки йўқ? У ноинсофларга шунча пул бердик 30-50 миллиардлаб, нима қиласан у пулни? Катта холангнинг пулими у молия вазирлигининг пули? Ё Ўзбекистонга ўтказиб қўйган жойинг борми?", деган Мирзиёев Хоразм ҳокими Фарҳод Эрмановга.

Шавкат Мирзиёев зўравонлик сиёсати билан узоққа бориб бўлмаслигини таъкидлаган.

"Агар зўравонлик сиёсати фойдали бўлганида 30 йилда зўр бўлиб кетган бўлар эдик. Эрмановнинг қилган қилиғи, Рўзиевнинг қилган хиёнати - бу маданиятсизлик. Энди учови Интернет орқали мурожаат қилсин. Бутун элга айтсин: Ўзбекистонни ундай деб ўйламанглар, мен аҳмоқлик қилганман, мен хиёнат қилганман, деб. Миллат эмас, мамлакат эмас, давлат эмас, деб. Керак бўлса ўша блогерларни йиғсин, блогерларга ўзлари ҳисобот беришсин», - деган Шавкат Мирзиёев видеоселекторда.

Францияда истиқомат қилаётган сиёсатшунос Камолиддин Раббимов Ўзбекистон ҳукумати жамоатчилик фикрини инобатга олаётгани катта ижобий янгилик эканлигини айтади.

"Бу қанчалик тизимли ўзгаришга олиб келади - бу имконсиз. Яъни бир томондан олий ҳокимият вилоят ҳокимларини танқид қиляпти, лекин бу танқиднинг натижасида маъмурий, сиёсий ислоҳотлар амалга ошириладими, йўқми. Яъни вилоят ҳокимлари, туман ҳокимлари кейинги йилларда сайланадими йўқми. Бу ҳокимлар халқнинг манфаати, муаммоларига қанчалик боғланади, деган савол ҳозирча очиқ турибди. Олий ҳокимият бу борада жиддий ўйлаб кўриши керак", дейди Камолиддин Раббимов.

Раббимов ривожланган давлатларнинг ҳаммасида ҳоким, губернаторлар сайланишини айтаркан, фақатгина сайловлардаги йўналиш бироз фарқ қилади, дейди.

"Вилоят ҳокимлари - бу сиёсат билан шуғулланадиган шахслар эмас. Улар кўпроқ хўжалик ва ижтимоий иқтисодий муаммолар билан шуғулланади. Шунинг учун улар сиёсий партиялардан бўлиши, сиёсий мафкура ва дастурлар билан чиқиши унчалик ҳам мақсадга мувофиқ эмас. Аслида, бу жараёнларни у қадар сиёсийлаштириш ҳам керак эмас".

Сиёсий таҳлилчига кўра, Ўзбекистонда туман ҳокимликлари тўлалигича шаффоф ва рақобат асосида сайланиши жуда муҳим. Кейинги босқичда вилоят ҳокимлари сайланса, жамият анча тайёр бўлган бўлади.

"Бу сайловдан кейин, марказий ҳокимият умумий дастурни вилоят ҳокимларига ёки умуман давлатчиликка йўналтириши ва уларнинг бажарилишини прокуратура, суд тизими, ОАВ, жамоатчилик назорати орқали назорат қилиб бориши муҳим. Яъни қўпол равишда маҳаллий ҳокимият тизимларига аралашув ҳам унчалик маъқул эмас".

Раббимовнинг айтишича, ҳоким сайланадиган бўлса, у маҳаллий аҳолининг манфаати учун марказий ҳокимият билан у ёки бу кўринишда бироз тортишиши муқаррар бўлиб қолади. Чунки у сайловда ютган ва кейинги сайловда ютиш учун халққа ёқиши керак бўлади.

Ҳозирги ҳокимларнинг модели юқоридан тайинланган, уларнинг ёқиш маркази, яъни интилиш маркази фақатгина Президентга, Бош вазирга ва марказдаги амалдорларга ёқиш. Халқнинг манфаати ва жамоатчилик фикри уларни қизиқтирмайди, дейди Раббимов.

"Бу ишламайдиган модел. Ривожланишга эришиш мумкин бўлмаган модел. Бу фақатгина ҳокимият вертикалини жойларда куч билан таъминлаш модели ҳисобланади. Бу Каримовнинг модели. Моделнинг ичида зиддият пайдо бўлди. Бир томондан ривожлантириш, ривожланиш, иқтисодий ислоҳотлар, жамоатчилик фикрини рози қилиш. Ва айни пайтда марказнинг ҳам топшириқларини бажариш. Мана шу зиддиятларни бугун тартибга солиш вақти келди".

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.Telegram каналимиз: @bbcuzbek