You’re viewing a text-only version of this website that uses less data. View the main version of the website including all images and videos.
Баҳор байрами - Наврўз
Бу йил баҳор тенгкунлиги - Наврўз 20 мартга тўғри келади.
Хитойдан то Болқон давлатларига қадар чўзилган минтақа бўйлаб муайян диний ва этник гуруҳлар баҳор келишини тантана билан кутиб олишади.
Баҳорни байрам қилиш 3, 000 йилдан ортиқроқ вақтдан бери давом этади.
Ишонилишича, баҳор тенгкунлиги қадим Месопотамия (Икки дарё оралиғи)даги астрономик тадқиқотларга асосланган.
Кейин мусулмон олимлари ҳам Наврўз кунига оид илмий изланишлар олиб боришган.
Абу Райҳон Беруний, Умар Ҳайём, Маҳмуд Қошғарий каби алломалар ишларида ҳам Наврўз ҳақида илмий фикрлар билдирилган.
Баҳор байрами тарихи инсоният илк цивилизациясига бориб тақалади.
Қадим замонларда одамлар қуёш ва ой ҳаракатларини яқиндан кузатишган.
Улар табиатда кечадиган ўзгаришларнинг моҳиятини англашга уринишган.
Наврўз форс тилида "янги кун" деганидир. Ҳозиргача Эрон ва Афғонистонда бу кун Янги йилнинг бошланиши сифатида тан олинади.
Наврўз маросимларидаги миллий ва диний анъаналар қўшилиб кетган.
Зардўштийликда баҳор қайтиши яхшиликнинг ёвузлик устидан ғалабасини англатган.
Эроннинг Язд вилоятида яшаб қолган зардўштийлар ўз қадимий анъаналарини сақлаб қолишга уринадилар. Би-би-си Форс Хизматидан Али Аттар ушбу кичик жамоа бугунги замонавий дунёда Наврўзни қандай нишонлаши билан қизиққан. (Видеолавҳа 2007 йил тасвирга олинган филм асосида тайёрланди)
Ўзбекистонда Наврўз миллий ўзликнинг ажралмас қисми ҳисобланади. Совет Ўзбекистонида ҳам Наврўз тақиққа учраганди. 1990 йиллар бошларида Наврўз қайта тикланди ва умумхалқ байрами сифатида кенг нишонлана бошлади. Бугунда Наврўз тадбирларида масъулиятни асосан аёллар зиммаларига оладилар.
Совет Иттифоқи парчаланганидан сўнг Марказий Осиёда пайдо бўлган давлатлар раҳбарлари ўз Исломий меросларига ўта эҳтиёткорлик билан мурожаат қила бошлашди.
Аксига улар Россиядан мустақиллик белгиси ўлароқ Наврўзни маданий қадриятлари рамзига айлантиришди. Душанбедан Би-би-си мухбири Суҳроб Зиё тайёрлаган фотолавҳа.
Собиқ Шўро мамлакатларида Наврўз анъаналари турли ўзгаришларга юз тутди.
Ипак йўлида истиқомат қилувчи одамлар қадим анъанани нишонлаб келишган, аммо СССР парчаланганидан кейин Наврўзнинг қайта тикланиши мустақил давлатлар ўзлигини шакллантиришга хизмат қилди. Би-би-си Озари хизматидан Зулфиқор Руфатўғли ҳикоя қилади.
Эронликлар учун Наврўз таътилини Арманистон ва Озарбайжон каби мамлакатларда ўтказиш маъқул танловга айланган.
Аммо бу йил минглаб эронликлар Грузияга боришлари кутилади. Бу давлат ўтган йил Эрон фуқаролари учун визани бекор қилганди.
Би-би-си мухбири Райҳон Демитри эронликлар пойтахт Тбилисида нималарни кўриш орзусида эканлари билан қизиққан.
Наврўз Толибон даврида Афғонистонда оташпарастликка асосланган куфр дея тақиқланганди. Анъанадор уламолар ҳамон уни танқид остига оладилар.
Ўтмишдаги ёки бугунги қарашлар қанчалар зиддиятли бўлмасин, Деҳқонлар куни номи билан ҳам маълум Наврўз кўплаб афғонларнинг севимли айёми сифатида қолган. Би-би-си Афғон Хизматидан Пайинда Сарганд тайёрлаган фотолавҳа.
Узоқ тарихга эга Наврўз айрим минтақаларида шоду хуррамликдан сиёсий чиқишлар фурсатига айланган.
Яқин Шарқдаги Курд жамоалари баҳор тенгкунлигини қаршилик кайфиятларини изҳор қилиш билан нишонлашади.
Ироқ 2016 йил Наврўзни ЮНЕСКО Инсоният номоддий маданий мероси рўйхатига киритилиши учун ҳаракат қилган ягона араб мамлакатидир.
Ироқ ҳудудида Наврўз қадимдан бери байрам қилиб келинган. Замонавий дунёда буни мамлакатдаги турли этник гуруҳлар - Курд, Араб, Туркман ва Язидийлар нишонлашади.
Наврўз тантаналари кенг кўламда ўтказилади. Айниқса, Ироқ Курдистонидаги қишлоқлари одамлари шаҳар ва қишлоқларда тўпланиб, хурсандчиликларини баҳам кўришади.
Курд оилалари учун Наврўз байрами рамзий маънога эга.
Ҳамма жойда Наврўз оила билан бирга бўлиш, дўст-ёрларни зиёрат қилиш ҳамда марҳумлар хотирасига ҳурмат бажо келтириш фурсати бўлиб келган.
Асрлар давомида одамлар баҳорнинг келишини йилнинг яхши келишига умид сифатида нишонлашган.
Би-би-си Ўзбек хизмати билан Whatsapp, Telegram ва Viber да: +44 78-58-86-00-02
ТЕЛЕГРАМДА ЭСА каналимиз - https://telegram.me/bbcuzbek ёки BBCUZBEK
Instagram - BBC UZBEK
Twitter - BBC UZBEK
Odnoklassniki - BBC UZBEK
Facebook- BBC UZBEK
Google+ BBC UZBEK
YouTube - BBCUZBEK (https://www.youtube.com/user/bbcuzbek)
Skype - bbcuzbekradio
bbcuzbek.comга тўсиқ бўлса, uzbekweb.netга киринг
