BBCUzbek.com

Суръат Икромов Ўзбекистондаги саноқли мустақил инсон ҳуқуқлари фаолларидан бири
Ўзбекистонлик таниқли инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси Суръат Икромов bbcuzbek.com ўқувчиларининг саволларига жавоб берди.

Норасмий "Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари ҳимоячилари ташаббус гуруҳи" раҳбари Суръат Икромов Ўзбекистон ичкарисида фаолият олиб бораётган саноқли ҳуқуқ фаолларидан.

Халқаро инсон ҳуқуқлари ташкилотлари Ўзбекистон ҳукуматини 2005 йил майидаги Андижон воқеаларидан сўнг мамлакатдаги инсон ҳуқуқлари жамоасини мақсадли равишда йўқ қилишда айблайдилар.

Рукнимизнинг кейинги меҳмони ким булишини истар эдингиз?

Sur`at Ikromovga savolim o`lim jazosining bekor qilinishiga munosabatlari 2.O`zbekistonda advokatlik qilish qanchalik yani munosabat qanday

Суръат Икромов: 1. Ўзбекистонда 1 январь 2008 йилдан улим жазоси бекор қилиниб, умрбод қамоқ жазосига алмаштирилади. Бу жиноятнинг камайишига ёрдам бермайди ва уйлайманки, умрбод қамоқ жазоси ўлим жазосидан ҳам мудҳишдир. Мени безовта қилаётган аҳвол, тергов органлари бегуноҳ фуқароларга нисбатан айб қўйиш ҳолларининг мавжудлигидир, судлар эса ҳодисани ёки жиноятни сифатли ўрганмасдан ҳукмлар чиқараяпти.

2. Диктатура давлатида адвокатларнинг роли ниҳоятда паст, улар судланувчини қандай яхши ҳимоя қилмасин, суд буни инобатга олмайди ва мустақил бўлмагани сабабли, айбловчи ва ижро ҳокимиятининг буюртмасини бажаради. Бундан ташқари, адвокатлар ўз даромадларидан 70 фоизни солиқ сифатида тўлаши лозим, шунинг учун даромади кам бўлган фуқаролар адвокатларга мурожаат қилишмайди, тергов ва судлар давлат адвокатларини жалб этишга мажбур.

Assalomu alaykum Sur'at aka, agar sir bo'lmasa hozirda muqim turgan joyingiz, ikkinchi savol, inson huquqlari himoyachisi sifatida aytingchi, O'zbekiston sharoititda inson huquqlari Shar'iy qonun-qoidalar asosidami yoki demokratik prinsiplar asosida himoya qilinishi kerak, uchinchi savol, XX asr boshida faoliyat yuritgat ma'rifatchilar, ya'ni jadidchilarni inson huquqlarini himoyachisi bo'lgan deb ayta olasizmi, mazkur savollarga batafsil javob berasiz degan umiddaman, chunki sizning javolaringiz BBC ning avvalgi mehmonlari fikrlarini baholashga yordam beradi, oldindan katta rahmat.

Суръат Икромов: Мен Тошкент шаҳар, Собир Раҳимов тумани «Қорасарой» маҳалласида яшайман. Ҳозирги шароитда Ўзбекистонда инсон ҳуқуқлари демократик принциплар асосида ҳимоя қилиниши керак. «Инсон ҳуқуқлари» термини, асосан, XX асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб ишлатилиб келинади, яъни Иккинчи Жаҳон урушидан сўнг БМТ ни қабул қилган 1948 йил 10 декабрь «Инсон ҳуқуқлари умумжахон Декларацияси» дан сўнг. Жадидлар ҳам инсон ҳуқуқлари талабларини қўйишган, ва умуман олганда, давлатни ички низолари ва фуқаровий урушлар ҳам, асосан, инсон ҳуқуқлари талабларини ҳукуматга талаб қўйиш орқали бўлган ва ҳозирги ривожланган демократик давлатлар 2-3 аср олдин инсон ҳуқуқларини ўз конституциясида ифода қилгани ва бажарилгани учун ривожланишга эришган.

assalomu alaykum Alloh sizdan rozi bolsin man siyosiy qochqinman status olganman Sogligim borgan sari yomonlashvotti Bizani uchinchi davlatga tezroq chiqarish uchun qaerga murojat qilsam boladi Vrachlar mani tez operasiya qilish kere deyishvotti kimga murojat qilsam boladi 4ta bolam bor qarashga ham qiynalvotman Manga yordam bering Sizdan Alloh rozi bolsin

Суръат Икромов: Сиз қочоқ статусини олган ташкилотга, яъни БМТ ни қочоқлар бўйича олий комиссариятига мурожаат қилинг, ундан ташкари, ўша давлат маҳаллий инсон ҳуқуқлари ташкилотларига ёрдам сўраб, мурожаат қилишингиз мумкин.

Assalomu alaykum Surat Ikromov. Meni eshitishimga qaraganda Birdamlik harakatininng etakchisi Bahodir Choriyev sizning tashkilotingizni a'zosi bulgan edi. 21 may 2004 yil uni chalajon qilb kaltaklab ketishdi, 22 may 2007 yil siz yordamchingiz Rahmatilla Aliboevni Bahodir Choriyevni uyiga yubordingiz. Bahodir himoyaga muhtoj edi. Bahodirni homoya qilish o'rniga undan zudlik bilan tashkilotdan chiqish talabi bilan undan ariza yozdirib olgansiz. Siz o'zingizni a'zolaringiz qattiq himoyaga muhtoj bulgan vaqtida himoya qilmagansiz, qanday qilib siz Inson Huquqlarini himoya qilyapsiz? Sizning faoliyatingizdan kim ko'proq manfatdor, Karimov rejimi tarafdorlarimi yoki muholifat fikrli insonlarmi? Savolimga to'liq javob berasiz degan umiddaman.

Суръат Икромов: Биз мустақил ташкилотмиз ва сиёсий манфаатлардан йироқмиз, ҳозирги вақтда 135 ташкилот аъзоларидан биронтаси ҳам сиёсий партияларга аъзо эмас. Ҳуқуқ ҳимоячи фаолияти – ўз давлатида инсон ҳуқуқлари борасида кузатувлар олиб бориш, таҳлил қилиш, исбот ва далиллар билан инсон ҳуқуқларининг бузилиш ҳолларини ошкора қилишдир.
Бизни режим тарафдори дейиш ноўрин, агар бизнинг берган ахборотларимизни кузатаётган бўлсангиз эди, бу саволни бермаган бўлар эдингиз.

Ассалому алайкум. Суръатака! Инсон хукукларини химоя килишдаги харакатларингиз баракотли булишини тилайман. Сизга Аллохнинг имтихони албатта жуда кийин кечмокда, зеро МХХ ва ИИВ тарафидан кай даражада тахдидлар булаётганини соч-соколингиз окариб кетгани айтиб турибти. Аллохим Узи сизга Ихлос ва Сабр ато этсин. Саволим: 1999-2000 йиллари камокдаги мусулмонлар сони тахминан 30 мингга етган эди. Бугунги кунда янада купайиб кетган булса керак. Сизнингча куйидаги нарсалар буйича тахминий ракамлар канча:
1. Умумий махбуслар сони?
2. Мусулмон махбуслар сони?
3. Угирлаб кетилганлар сони?
4. Камокда кийнокка тутилганлар сони?
5. Кийнокдан вафот этганлар сони?
6. Камокдаги муслима аёллар сони?
7. Угирлаб кетилган аёллар хам борми?
Сизга Аллохнинг хифзу химоясини, собит кадам килишини сураб колувчи укангиз.

Abdurrahmon

Суръат Икромов: Менга билдирган миннатдорчилигингиз учун рахмат.
- умумий махбуслар сони хозирда 70 мингдан ошиб кетган.
- диний эътиқод билан қамалганлар сони 7-8 мингга яқин.
- ўғирлаб кетилганлар сони 30 га (бизнинг ҳисобимиз бўйича) маълум бўлганлар.
- қамоқда деярли 90 фоиз маҳбуслар қийноққа тутилади.
- қийноқдан вафот этганлар сони, ҳар йили, тахминан 60 кишини ташкил этади. .
- ҳозирги пайтда қамоқдаги муслима аёллар сони 65 та.
- ўғирлаб кетилган аёллар сони бизга маълум эмас.

Assalomu alaykum Hurmatli Surat aka .Siz Inson huquqlari buyicha Mutahassiz bo'lganligingiz uchun sizga savol bilan Murojat qilmoqchiman,faqat iltomos kengroq javob bersangiz!!Men Yashab turgan joyda BMT dan qochqinlik maqomini olganman.Oilaliman farzandlarim bor. Bu erda BMT ning qochqinlar bulimidan, na Horijiy tashkilotlardan ,na Misr Hukumatidan hech qanday yordam ( moddiy ,oziq-ovqat,uy-joy) olmayman, kup murojat qildim erisholmadim.. O'zingiz bilasiz chet elda oila bilan yashashlik qiyin, ayniqsa Kvartira ijarasi.... Ishlashga ham Misr hukumati ruhsat bermadi. men 3 davlatga chiqish uchun Ariza yozmoqchi bo'lib Misrdagi BMT ning qochqinlar Bo'limiga Bir necha marta murojat qildim, ular menga Sening 3 davlatga ko'chirilishing uchun bizga ariza yozib talab qila olmaysan sani qochqinlik haqqing faqat Misrda yashash uchun Propiska olishing deyishdi ,mumkun emas deyishdi. To'g'ri aytishdimi? Bu erda Misrda Misr hukumati qochqinlik Statusini bermaydi, BMT qochqinla bulimi beradi. Bu erda ikkita yul, Uzbekistonga qaytish qamalish, yoki bulmasam 3 davlatga chiqish qolayapdi. 1)Men Misr hukumatidan yoki BMT ning Qochqinlik Bo'limidan Sotsial yordam qanday olishim mumkun? 2)Men haqiqatdan ham 3 davlatga chiqarishlari uchun Talabnoma yozib Murojat qilishga haqqim yuqmi? Agar haqqim bulsa qanday topshiraman talabnomani, ular mendan qabul qilishmayotgan bulsalar! 3) Misr hukumati menga Lokalniy Integratsiyaga Ruhsat bermayabdi, Lokalniy integratsiyaga iloj bo'lmasa BMT meni 3- davlatga ko'chirishi shartmi yuqmi? Oldindan katta rahmat,.. Maslahatlaringizni kutamiz!
Iskandariya, Misr

Суръат Икромов: Миср давлати ҳам авторитар-диктатура давлатидир, агар сиз БМТ дан қочқин мақомини олган бўлсангиз, улар сизни оилангиз билан учинчи давлатга чиқариб юборишлари керак, бунинг учун аризани рўйхатдан ўтказиш ва бир неча ой кутиш керак бўлади. Учинчи давлатга чиқиш учун социал ёрдам БМТ кам миқдорда ажратиши мумкин, лекин бу ташкилотнинг молиявий имкониятлари чекланган.
Халқаро қонунлар асосида БМТ сизларни учинчи давлатга юбориши шарт.

АССАЛОМУ АЛАЕКЎМ СУРАТ АКА СИЗНИ САВОЛИМ РАНЖИТМАСИН УЗУР МЕН АСЛИДА СИЗДЕК ХИМОЯЧИЛАР ВА МАЛУМОТ ТАРКАТАДИГНЛАР БЎЛИШИНИ ХОХЛИМАН ВА ТАРАФДОРИМАН ЛЕКИН МЕНИ ХИСОБИМДА БИР НЕЧА ХУКУК ХИМОЯЧИ АЁЛЛАР НИ ХУКУМАТ КАМАБ ТАШЛАГАНДА СИЗНИ НИМА УЧУН КЎЕИБ КЎЕИБДИ ЭКАН ШУ ХОЛАТ УЗУР МИНГБОР ТЎГРИ ТУШИНАС ДЕГН УМИДАМАН СИЗНИ ФОЛИЯТИНГИЗГА МЕНДА БИРОЗ ШУБХА ТУГДИРАДИ ЯНИ БУ ЕРДА НИМАДИР ХУКУМАТ ФОЕДАСИГА БОР ШУ НИМА БЎЛИШИ МУМКИН БИР ПАЕИТЛАР ХУКУК ХИМОЯЧИСИ БЎЛГН АРЗИНОВНИ ХУКУМАТ БИЛАН КЕЛИШГН ХОЛДА КАМАЛГН МУСУЛМОНЛАРНИ СОННИНИ КА! АЕТИРИБ ЭЛОН КИЛГННИ ХАКИДА ЭШИТГНМАН АРЗИНОВНИ ХИСОБИДА 7000 МИНГ МУСУРМОН ХИБИСДА ДЕБ БЕРГН АММО БИР НЕЧА БАРОБАР КЎПЛИГИ АНИҚРОК ЭДИ МЕНМЧА ЧУНКИ МЕН ЎЗИМ КАРИМОВНИ ИЗЛАТИРЛАРДА КОНС ЛАГЕРЛАРИДА ДЕСА ХАМ БЎЛАДИ 6 ЙИЛИ БЎЛИБ ЧИККАМАН МЕНИ ОЖИЗОНА ЎША ЕРЛАРДАГИ ХИСОБИМДА 50 000 МИНГГА ЯКИН АЛБАТА БУ МЕНИ ХИСОБИМ ИЛТИМОС ШУ ФИКИРЛАРИГА ХАМ ОЕДИНЛИК КИРТСАНГИЗ СИЗГА МУСТАХКАМ СОҒЛИК ВА ИШИНГИЗГА КАТТА РИВОЖ ТИЛАБ,

Суръат Икромов: Бизнинг Ўзбекистон мустақил ҳуқуқ ҳимоячилари ташаббус гуруҳи 5 йил мобайнида инсон ҳуқуқлари бузилиш ҳоллари бўйича 872 та ахборот тарқатган, бу ахборотларнинг хаммаси олдиндан исбот ва далиллари ўрганиб чикилиб, жўнатилган. Шу пайтгача берган ахборотларимизни олувчилар томонидан биронтаси, халқаро ташкилотларми , хорижий оммавий ахборот воситаларими ва Ўзбекистон хукумати, биз берган ахборотнинг нотўғрилигини айтмаган.
Агар бизнинг ахборотларимизни кузатиб борсангиз, саволларингизга жавоб топасиз.

Assalomu Alaykum, Sur'atjon o'g'lim. Sendek o'g'lonlarimiz yanada ko'paysin. Doim adolatni izidan quvinglar. Menda bir savol bor. Bu savolimga juda ko'pchilikdan javob olganman, lekin sening fikring qanaqa shuni bilmoqchi edim. Inson huquqlari yo'q joyda uni qanday qilib himoya qilasan? Va bunga qanday erishayapsan? Nahotki hukumat bu ishlaringa shunchaki qarab o'tirgan bo'lsa? Sog bo'l o'g'lim. Ishlaringa omad.

Суръат Икромов: Инсон хукукларини химоя килиш ташкилотлари – бу нодавлат, ноҳукумат ташкилотлари сирасига киради. Кўпчилик халиям ҳуқуқ ҳимоячиларини адвокатлар билан адаштиради.

Адвокатлар – фуқароларни индивидуал ҳимоя қилади, терговда, суд жараёнида ёки фуқароларга юридик маслахат беради ва бу хизматлар пулликдир.

Ҳуқуқ ҳимоячилари ташкилотлари – жамоат ташкилоти бўлиб, инсон ҳуқуқлари бузилиш ҳолларида жабрланган фуқароларга нисбатан бўлган тазйиқлар, қийноққа учраш ҳоллари, ноқонуний тергов ва суд жараёнини олиб бориш ҳолларини ўрганиш, кузатиш, анализ қилиш, ошкора қилиш ва юқори давлат раҳбариятига маълум қилишдан иборат.

Бизга Ўзбекистоннинг ҳар-хил вилоят, шаҳар, туман ва қишлоқларидан ҳуқуқлари бузилган ва жабрланган фуқаролар мурожаат қилишади, уларнинг ариза ва шикоятларини ўрганиб, исбот ва далиллар асосида ҳуқуқи бузилганлиги тўғрисида Баёнот ва ахборот Интернет орқали узатамиз. Бизнинг информация дунё бўйича тарқалади, шу жумладан, халкаро ташкилотларга, оммавий ахборот воситаларига ва Ўзбекистон раҳбариятига, ички ишлар вазирлигига, Бош прокурор, Миллий Хавфсизлик Хизмати, Олий Суд, Олий Мажлис ва Президент девонига юборилади. Бизнинг хизматимиз бепулдир.

Бехзод ота, Сиз 90 ёшингизда дунёдаги энг бой давлат бўлмиш Японияда яшаб юрганингизга қойилман.

Hurmatli Sur'at Ikromov, Siz Inson Huquqlarini himoya qilish ni o'z burchingiz deb bilasiz, lekin Sizning funktsiyangiz nimalardan iborat, shuni yoritib bersangiz. Chunki, qonuniy advokatlar va qonuniy vakillardan farqlashimiz uchun oson bo'lardi. O'z burchingizga ko'ra huqularini Himoya qilayotgan "Inson" lar qatoriga kimlarni kiritasiz: huquqini biladi, lekin talab qilib olish uchun mablag'i yoqlarnimi, o'z huquq va majburiyatlarini bilmaydiganlarnimi, "diniy ayblar" ustidan jazolanayotganlarnimi, yoki ham kasblaringiznimi? Savolim to'g'ridan tugri hozirda kopayib borayotgan "Inson Huquqi Himoyachilarining" maqsad va vazifalarini bilishga qaratilgan. oldindan rahmat

Суръат Икромов: Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 93-моддаси 1-чи қисмида Ўзбекистон Республикаси Президенти: «фуқароларни ҳуқуқлари ва эркинликларига, Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва қонунларига риоя этилишининг кафилидир» деб белгиланган. Ўзбекистон прокуратураси, Ички ишлар вазирлиги, Миллий Хафсизлик Хизмати, судлар ҳам инсон ҳуқуқлари ва эркинликларига доир иш олиб бориши юкланган, бундан ташқари, Олий Мажлис қошидаги инсон ҳуқуқлари борасидаги раҳбари Омбудсмен. Бу давлат ҳузуридаги органлар Ўзбекистон бюджети ҳисобига молиялаштирилади ва 100 минглаб ходимлари инсон ҳуқуқлари ва эркинликларига риоя этиш учун ҳамма шароитлар ва маошлар билан таъминланганлар.
Ҳуқуқ ҳимоячилари эса, бу- жамоат фаолиятидир ва инсон ҳуқуқларини поймол қилинган исбот ва далиллар билан юқоридаги органларга кўмаклашиш мақсадида аниқ ахборот беради, давлат тарафидан ҳеч қандай ёрдам олмайди ва маош ҳам олмайди, фуқароларга ёрдам бериш бепулдир.

Суръат Икромов: Сизга маълумки, Ўзбекистонда биронта мухолифат партияси мавжуд эмас, ўтган асрнинг 90-чи йиллардаги «Бирлик» ва «Эрк» партиялари ўз мавқеъини ва кучини аллақачон йўқотган, бундан давлат раҳбари Ислом Каримов фойдаланиб, диктатурани кучайтирган ва узурпацияни мустаҳкамлаган. Шунинг учун сайлов йўли биланми, референдум йули биланми, ёки Ўзбекистон Сенати қарори биланми, барибир, Президент лавозимига яна И. Каримов келади, деб ўйлайман. Шундай бўлишига яна бир сабаб, Ўзбекистон аҳолисининг савияси ва сиёсий активлиги ҳали ҳам паст даражадалигидир.

salom men hohlayman xorijga chiqishni,va buning uchun men nima qilishim kerak? javob uchun oldindan rahmat

Суръат Икромов: Сиз туристик виза олиб, хоҳлаган хориж давлатларига чиқишингиз мумкин, агар максадингиз хорижда ишлаш бўлса, сиз Ўзбекистон Меҳнат вазирлигига мурожаат қилишингиз мумкин.

Hurmatlik Surat aka ! Meni savolim qoydagidak 1. Uzbekistonda ohirgi bolgan amnistyada nechta mahbuslar ozod qilindi ? 2. keeingi amnistya qachon bolishi kutilyapty habiriz bormi ?

Суръат Икромов: 1. Амнистия билан, тахминан, 2 мингга яқин маҳбуслар қамоқ жазосидан озод қилинган, бундан ташқари, бир неча минг маҳбусларга нисбатан жазо ўташ муддатлари қисқартирилган. Аниқ рақамларни ҳукумат ошкор қилмайди.

2. Бу Ўзбекистон Президентига боғлиқ, амнистия Мустақиллик куни ва Конституция қабул қилинган кун муносабати билан эълон қилинади, Ўзбекистон Сенати қарори билан.
Nega sizning tashkilotingizdan Elena Urlaeva va bir qancha Inson Huquqlarini Himoya Qiluvchilar bir kunda chiqib ketishdi? Elena Urlayeva va uni safdoshlari 2004 yil Bahodir Choriyevni himoya qilishdilar. Siz o'zingiz himoya qilishdan bosh tortingiz va boshqalarni ham himoya qilishiga qarshilik qilgansiz. Ular sizni bunday harakatingizga norozi bo'lib sizni tark etishgan, shu haqiqatmi? Javobingizni kutib qolaman

Суръат Икромов: Елена Урлаева ва яна тўрт ҳуқуқ ҳимоячилари 2004-йил ёзида УМХХТГ га ташкилотдан чиқиш тўғрисида ариза беришган, сабабни Янги ташкилот тузиш, деб кўрсатганлар, мен ҳам бу ташаббусни қўллаб-қувватлаганман. Ҳозирга келиб, Е. Урлаева бешта ташкилотни тарк этди, лекин у анча фаол аёл. Гап ташкилотдаги ҳуқуқ ҳимоячиларининг сонида эмас, балки уларнинг фаоллиги ва виждонан иш олиб боришига боғлиқ.
Шаҳрисабзлик Баҳодир Чориев бизнинг ташкилотга 6 январь 2003-йилда аъзо бўлиб кирган ва акционерлик ҳуқуқларини тиклашга ҳаракат қилган. Бизнинг ташкилот унинг ҳуқуқларини тиклаш мақсадида Президент маҳкамаси биноси ёнида, АҚШ элчихонаси ёнида пикет ва намойишлар ташкил килган.
2004 йил 22-майда Б. Чориев бизнинг ташкилотдан чиқиш тўғрисида ариза берган ва «Бирдамлик» сиёсий ҳаракатини очганлигини эълон килган.

Assalomu alaykum!!! Sizdan bir narsani aniqlashtirmoqchi edim. Musulmon maxbuslarning muddati tugashiga ozgina qolganda xar xil baxonalar bilan yana uzaytirishmoqda. Nima qilish kerak.

Суръат Икромов: Авваламбор мусулмонларга нисбатан қатағонларни тўхтатиш керак, қамоқхоналардаги 8 минг диний айблар билан қамалган мусулмон маҳбусларни озод қилиш керак.
Биз ўз ахборотларимизда Ўзбекистонда мусулмон маҳбусларга нисбатан бўлаётган қийноқ, тазйиқлар ва ноҳақликлар ҳақидаги далилларни берамиз.

Assalomu Alaykum, Surat aka tashkilotingiz habarlariga e mail orqali obuna bo'lsa bo'ladimi?
Bahtiyor, Moskva

Суръат Икромов: Бизга электрон почтамиз орқали чиқиб, шахсингиз тўғрисида маълумот берсангиз, обуна бўлишни кўриб чиқамиз.