Муҳаммад Солиҳ 14 йилдан буён сиёсий муҳожирликда яшайди

Мухолифатдаги "Эрк" демократик партиясининг раиси ва таниқли шоир Муҳаммад Солиҳ bbcuzbek.com ўқувчилари ва тингловчиларимизнинг саволларига жавоб берди.

Bahodir Usmon, AQSH: Hurmatli Muhamad Solih janoblari, Bu siyosat rasvo ish ekanligi barchaga ayon. Maqsadga o'tsam, mana muhojirlikni qiyin yillarini boshingizdan o'tkazdingiz, Sizga sabr bersin. Bu О'zbekistonda avvalgi, ya'ni u yerni tark etishingizdan oldingi demokratik holatlar qaytib kelarmikan? Buning uchun amaliy nima qilishni rejalangansiz? Hurmat ila, BU.

Муҳаммад Солиҳ: Саволингиз учун раҳмат. Сиёсатни расво иш деб билмайман, агар шундай билсайдим, расво иш билан асло шуғулланмасдим. Сиёсатни одамлар вужудга келтиради, агар сиёсатда кирлиликни норма сифатида қабул қилсангиз, сизнинг сиёсатингиз ҳам кирланади ва ўзингиз ҳам кирламасиз. Менинг истаганим сиёсат юксак ахлоққа таянган сиёсат ва амалда доим шундай сиёсат юритишга интилдим. Агар кирли сиёсатни норма сифатида қабул қилганимдайди, Ўзбекистон президенти Каримовнинг менга таклиф қилган мансаблари ва имтиёзларини қабул этган бўлар ва бугун сизнинг "сиёсат расво нарса" деган гапингизни тўла маъқуллаган бўлардим.
Иншоллоҳ, биз ватанни тарк этган кунлардан юз карра ёруғроқ кунлар келади, бунга ишонмай яшаш биз учун жуда оғир бўларди. Ғурбатда кечган 14 йил давомида шу кунларнинг келиши учун баҳоли қудрат мужодаласини бердик. Гарчанд бу курашда бизнинг қўлимизда қурол йўқ, аммо бу курашни ҳаёт-мамот кураши десак ҳеч муболаға бўлмайди. Чунки режим бугунгача бизни чин маънода йўқ қилиш учун бутун усулларни синаб кўрди ва синашда давом этмакда. Бошқа мухолифатчиларни билмайман, аммо мен қисматимдан розиман, Оллоҳ мендай ожиз қулига золимга бўйин эгмасликни насиб этди.
Режаларимиз кўп ва уларни амалга ошириш учун халқимизнинг кўмагига, жумладан сиз каби ҳаётга фаол муносабатини ҳали ҳам муҳофаза қилган дўстларнинг ёрдамига эҳтиёжимиз бор.

Исми-шарифини ёзмаган ўқувчи: Assalomu alaykum Muhammad Solih janoblari. Bilishimizcha siz yurtni tashlab chiqib ketishga majbur bo'lgansiz. Hozirchi, hozir qaytishga imkoningiz bormi? Va qaytsangiz siyosatga qaytasizmi? Oldindan katta rahmat

Муҳаммад Солиҳ: 14 йиллик сургун ҳаётимнинг ҳар куни ватанга қайтиш орзуси билан тўладир. Аммо тақдирга ишонган бир инсон сифатида бу соғинчни жиловлашга қурбим етади. Ватанга қайтиш ёзилган бўлса, қайтишимизга ҳеч қандай диктатор тўсиқ бўлаолмайди, иншоллоҳ қайтамиз.
Бир йилдир-ки, қайтиш учун БМТнинг ҳуқуқий тизимларига берган аризамиз кўриб чиқилаяпти, Ўзбекистон маҳкамасиининг каминага берган 15.5 йил қамоқ жазоси ҳукмининг сиёсий қарор эканини исбот қилувчи барча ҳужжатларни бердим. Умид қиламизки, оқланамаиз ва бу ватанга қайтиш учун бир ҳуқуқий соябон бўлади иншоллоҳ.

Nodira, Czech republic: Agar siz iqtidorga kelsangizz ta'lim va maorif tizimida qanday o'zgarish qilasiz? Hozirgi kabi poraho'rlik va korrupsiya davom etadimi?

Муҳаммад Солиҳ: Каримов режимининг таълим-тарбия соҳасида етказган зарар иқтисод ва сиёсат соҳасига етказган зарардан кам эмас, балки кўпроқдир.
Биринчидан, совет даврида етиштирилган кадрлар армияси том маънода тору-мор этилди. Улар қадрсизлантирилди, бир фаррош мақомига индирилди, энг йўқсил синф ҳолига тушди.
Иккинчидан, янги кадрлар мутлоқ бир коррупция муҳитида етиштирилди, ахлоқий ва маънавий мезонларни танимаган, дунёга фақат пул ва пора дарчасидан қарайдиган кадрлар ишғол этди маориф системасини. Бутун бу балодан қутулмоқ учун бошқа соҳаларда бўлгани каби бу жабҳада ҳам радикал ислоҳотлар лозим. Бу ислоҳотлар албаттаки қонун доирасида, ИШЛАЙДИГАН ҚОНУН доирасида ўтказилади.
Бизнинг иқтидоримида порахўрлар энг катта жиноят ишлаганлар қаторида, энг олий жазо билан жазолантиражаклар.

Mubina Alieva, Sidney, Australia: Sizni Tolibon bilan hamkorlik qilgan deb eshitgandim. Shuni qanday izohlaysiz? Yana bir savol. Prezidentlik saylovlariga hech qancha vaqt qolmadi. Yaqin yaqingacha kuplchilik muholifatchilar saylovlarda Uzbekiston ichidan yagona nomzod bilan qatnashish tashabbusi bilan chiqishdi. Bilishimcha siz bunga qo'shilmadiz. Nega?

Муҳаммад Солиҳ: Ўзбекистон президенти Каримов ва унинг мухолифат ичидаги узантиларидан бошқа ҳеч ким каминани Толибон билан ёнма-ён тилга олгани йўқ. Ҳеч бир ўзини ҳурмат қилган сиёсатчи бу каби сафсатани айтмайди, кулги бўлишдан қўрқади. Камина Америка конгрессида, Британия парламентида учрашувлар ўтказди ва бирор сиёсатчи бундай бемаъни саволни бермади.
Ўзбекистонда Президентлик сайлови ўтишига ишонмайман. Ўтса ҳам унда мухолифатнинг қатнашувига ишонмайман. Агар мухолифат қатнашса, мутлақо ЭРК партияси ўз номзодини кўрсатажак, бизнинг бошқа номзодга эҳтиёжимиз йўқ. Аммо бугунги об-ҳаво мухолифатнинг қатнашув эҳтимолининг жуда озлигини кўрсатмоқда. Демак, ЭРК партияси бундай бир сайловни танимайди.

Mo'minjon, Ovro'pa: Hurmatli Solih janoblari! Agarda "Birlik" partiyasi raisi Sizga "Erk" va "Brlik"ni birlshtirishga va bu yangi partiyaga liderni muholifatchilar saylasin deb taklif qilsa nima degan bo'lardingiz? Javob uchun avvaldan rahmat.

Муҳаммад Солиҳ: Бирлик партияси бугунги раиси билан мулоқотимиз тамомланган, ундан келган ҳеч бир таклифни жиддий қабул қилмайман, чунки бу шахсдан - доим бўлганидек - мухолифатга фойда эмас, зарар келишига ишонаман.
Аммо бутун ташкилотлар (фақат Эрк-Бирлик эмас) йиғилиб, ягона лидер сайлаш учун қурултой ўтказса, биз буни қўллаб-қувватлаймиз.

Maryamjon, O'zbekiston: 1.O'zbekistondagi davlat idoralarida rus tilida ish yurirish va muomala qilish davom etmoqda. Bu muammoga sizning qarashingiz qanday? Lotin yozuviga butkul o'tishgahchi? 2.O'zbekistonda transport xizmati, masalan taxilar Yevropadagi saviyaga etishi uchun nima qilmoqchisiz? 3. Agar siz prezident bo'lsangiz sizga atab s'er, qo'shiiqlar yozilishini va sizni ko'klarga ko'tarishimizni istaysizmi? 4.Karimovlar oilasining o'zbek halqiga tegishli bor molu mulki va bankdagi pullari musodara qilinishi tarfdorimisiz yoki amnistiya qilish kerakmi?

Муҳаммад Солиҳ: 1. Давлат тилига ўтганимизга 17 йил бўлди, аммо ҳали ҳам давлат маъмурлари давлат тилини билмайдилар. Бу сиёсий ироданинг йўқлиги,тўғрироғи, бу миллатга хиёнат саналиши керак бўлган бир сиёсатдир. Давлат тилини давлат бошида ўтирган кишининг ўзи билмаса унинг тагидагилар билмаслиги мубоҳ саналади. Балиқ бошидан чиримоқда,чирикни ислоҳ қилиш мумкин эмас.
2.Биз Ғарбдаги кўрганимиз дераза ромларининг тутқичидан тортиб, глобал инфраструктуранинг энг катта лойиҳаларигача қунт билан ўрганишимиз ва ўрганганимизни ватанимизда уйғулашимиз, ҳаётга тадбиқ этишимиз керак, бунинг учун эса буюк бир сиёсий ва иқтисодий ҳамла керак. Бу ҳамла учун бизда шижоат каби ғайрат ҳам мавжуддир.
3.Президентлик тақдир этса, парламентдан бир қонун чиқариб, бу қонун билан президентнинг шахсини улуғлашга йўналтирилган ҳар қандай нарсанинг таъқиқланишига эришамиз. Бу таъқиқ доирасига бугун идоралар ва кўчаларда осиладиган президент портрети ҳам киради. Фақат расмий хабарларда ўлка раҳбарининг сурати берилиши мумкин бўлади.
4.Каримов ва оиласининг шахсий маош билан эришилган мол мулкидан ташқари бутун бойликлари мусодара қилинади, албатта.

O'zbek: Assalomu alaykum, hurmatli Muhammad Solih! Sizga quyidagi savollarim bor edi. 1) O'zbekistonga biror kun qaytishingizga ko'zingiz yetadimi? Qachon? 2) Agar qaytganingizda qanday hissangizni qo'shgan bo'lardingiz O'zbekistonning rivojlanishiga? 3) Korrupsiya va poraxo'rlikni ildizi bilan yo'q qilishning iloji bor deb o'ylaysizmi O'zbekistonda? 3) Sizni haligacha bilmaganlar O'zbekistonda, afsusku, "xalq dushmani" sifatida ko'rishadi. Bunga qanday qaraysiz, va bu fitnani o'zgaritirish uchun nimalar qilish lozim? Vaqtingiz uchun raxmat!

Муҳаммад Солиҳ: Албатта, қайтамиз ватанга, бунга кўзимиз етаяпти. Ким халқнинг душмани эканлигини халқимиз секин-аста билиб боряпти. Агар ўз халқини севмак ва бу севги учун бадарға бўлмоқ халқ душманлиги эса - мен халқ душманиман.
Агар Ислом Каримов ватанпарвар бўлса, менинг ватан хоини бўлишимдан ҳам табиий нарса йўқ. Чунки,1990 йилларда президент Каримов "Муҳаммад Солиҳ бизни Москвадан ажратиб жарликка олиб бормоқчи,бу сафсатага қулоқ солманг!" деб ҳайқирарди минбарлардан. Энди эса, Ислом Каримов мустақилликнинг меъмори бўлибди!
Истиғфор келтиришдан бошқа чора йўқ.

Jumanazar Khaitbaev: Мен касбим шундайки, дунёни кезиб юраман. Бундан жуда хурсандман. Шу сабабли бўлса керак, мен, аниқроқ, ҳақиқатга жуда яқин бўлган Ўзбекистон ҳақида хабарларни ўқишга, эшитишга муваффақ бўламан. Шу сабабли бўлса керак ҳар гал Ўзбекистонга қайтганимда Ўзбекистон паспорт контролларинда ўтганимда худди мени СНБ ушлаб қамаб қўядигандай туюлади, сабабики мен кўп нарсани эшитганим учун ё ўқиганим учун. Лекин мен биламан мен битта эмасман, шундай хаёл ўтадиган юртдошларим ичида. Ҳар гал сизни фикрларингиз (асосан ВВС ва "Озодлик" радиоларидан) мени лол қолдиради. Чунки Ҳурматли президентимиз фикрлари худди ёш болани алдаётгандай туюлади. Минг афсуски сиз президент бўлмадингиз. Бу ҳам ўзбек халқининг тақдири бўлса керак. Шу сабабли ўзбек халқи бугун бахти қаро аҳволда. Бахтсизлик эшик қоқмаган хонадон йўқ десам ҳам бўлади оддий халқ ичида. Мингдан минг афсуслар бўлсинки бу охиргисига ўхшамаяпти. Мени сизга саволим шундайки, айтайлик сиз бугун Ўбекистон президенти бўлдингиз, ва ўша президентимиз ҳам шу ерда. Ўзбекистон ичида ишни нимадан бошлаган бўлардингиз?

Муҳаммад Солиҳ: Сизнинг изтиробингизга шерикман, бу изтироб аслида нафақат сизники ва нафақат меники, бутун ўзбек халқининг изтиробидир. Сиёсатга кирар экан, президент бўламан деб кирмадим. Халқимнинг, мустамлака режими остида эзилаётган халқимнинг дардига дармон бўлиш умидида кирдим. Сиёсатда мақомлар бир воситадир. Мақсад эса ҳар хил бўлиши мумкин. Менинг мақсадим халқимни зулм ва ҳақоратдан озод бўлишига ҳисса қўшмоқдир. Ўзбекистоннинг ичкарисида ҳам шу эди ҳадаф, бугун ҳам ҳадафим ўшадир - миллатимнинг озодлиги.

Abdulloh, Florida: Assalomu alaykum hurmatli Muhammad Solih. Sizga quyidagi savollarni bermoqchi edim. 1) Prezident bo'lsangiz jinoyatchilikka qarshi qanday kurashmoqchisiz, siyqasi chiqqan, qoloq davlatlar uyoqda tursin, hatto rivojlangan davlatlardayam foydasi tegmayotgan, odamlar tomonidan tuzilgan qonunlar asosidami yoki bir yarim asr avval nozil qilingan, tajribadan o'tgan va qiyomatgacha mukammal va tengsiz, Alloh tomonidan tushirilgan Qur'on asosidami? 2) Saylovda qanday qilib qatnashishni rejalashtiryapsiz? Umaman qatnashishga ko'zingiz etyaptimi? Rahmat

Муҳаммад Солиҳ: Бизнинг кўришни истаган давлатимиз Ҳуқуқ давлатидир. Жамиятда Ҳуқуқнинг устунлигини таъмин этиш биринчи вазифамиз бўлажак. Ва Адолат. Иқтидорга келган илк кунданоқ Адолатани устивор қилиш зарурлигини биламиз. Давлат бошқарувидаги бу икки унсур динимизда ҳам асос тамойиллардан ҳисобланади. Шахсан мен демократик бошқарувдаги ҳуқуқ ва адолат тушунчаси билан Ислом динидаги адолат ва ҳуқуқ мезонлари орасида фунданментал фарқ кўрмайман.
Балки, бошқа йўналишларда фарқ катта, аммо давлатнинг бақосини белгиловчи бу икки тушунчада бизнинг давлат ҳақидаги қарашларимизда тазод йўқ.
Биз ҳур сайловларда қатнашаоламиз, Каримов режими иқтидорда экан, бундай сайловнинг бўлишига ишонмайман.

Fayzulla Sedamatov, Tampera, Finland: Assalomu alaykum Solih janoblari sizga savollarim kuyidagilar. 1. Nimaga sizni tarofdorlaringiz Horazmliklar emas, boshqa viloyatlardan ko'proq odamlar? 2. Sizning partiyangizni do'stlaringiz moliyaviy qo'llab quvatlashini eshitganman, nima maqsad yotadi - ularning yordamida qudratga kelsangiz o'ng qo'lingiz bo'lishmi? O'zingizni pulingiz yo'qmi, sizni kimlardir biznesmen deydi, qaysi biri to'g'ri? 3. O'zbekiston islomiy harakati to'g'risida sizning qarashlaringiz? 4. Siz saylovda nomzodingizni qo'ygan paytda men birinchi sinfda oqirdim, maktabimizning rus tili domlasi uyma-uy kirib saylov qog'ozini hamda tashviqot tarkatib chikdi, oyimga aytyapdi domla Solihga ovoz berma ayollarga niqob kiygizarmish, Karimovga ovoz ber. Siz chindan ham shundoq qilmoqchimidingiz? 5. Hozir O'zbekistonda sehrgarlik avj olib ketdi siz ular bilan qanday kurashgan bo'lardingiz? 6. Karimov qanday uo'l tutsa, siz muholif qarashlardan voz kechardingiz? 7. Nimaga "Erk" ning bayrog'i qizil bilan sariq Payg'ambarimiz S.A.W qaytargan ranglarku, boshqasiga o'zgartirsa bo'lmaydimi? Savollarimni og'ir olmaysiz degan umiddaman. Bizga har qalay qiziq tuyiladi "Erk". Tashqariga chiqib bunaqa imkon bo'ldi O'zbekistonda "Erk" haqida umuman eshitmaysiz, busayam kam.

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом.
1.Мен хоразмликман, аммо ўзбекман. Тарафдорларим бошқа вилоятларда кўп бўлса, бу қувонарли ҳодиса.
Маҳаллийчиликни жуда ёмон кўраман, маҳаллийчилик миллий бирлигимизга урилаётган болтадир, зиёлиларимиз бу иллатга қарши курашиши керак.
2.Бизни молиявий қўллаётган дўстларнинг бундай бир ғарази борлигини ўйламайман. Бундай ғаразлилар сал кейинроқ пайдо бўлишади, иқтидорга бир кун қолганда пайдо бўлишади. Бугунги дўстларимиз - қисматдошларимиздир, улар - биз иқтидорда бўлсак бўлмасак - доим ёнимиздадир.
3.Исломий ҳаракат Каримов режимининг мевасидир, режим битса бу ҳаракат ҳам битади.
4.Хотинларга паранжи кийдириш давлатнинг иши бўлмаслиги керак. Аммо бошини ўраган аёлларни ҳам таъқиб қилмаслиги керак давлат. Бизнинг кўришни истаган давлатда инсонларнинг диний эътиқодига ҳурмат кўрсатилажак. Давлат уларга - зўравонлик ва куч қзлланмаслик шарти билан - бутун диний важибаларини бажаришлари учун имкон яратиб беради.
5.Сеҳргарлик қонун билан таъқиқланмоғи керак.
6.ЭРКнинг байроғидаги ранглар Турк давлатлари(уларнинг энг катталари 16 та) байроқларида қўлланилган рангларнинг тўпламидир. Байроқдаги сариқ кўринган ранг эса аслида олтин ранггидир.

TurkiyZabon, USA: Hurmatli Muhammad Solih janoblari. Yaqinlashib kelayotgan prezidentlik saylovi Uzbek xalqi uchun yoruglikka chiqishga ozgina bulsada imkon yaratishiga ishonasizmi? Agar shunday deb uylasangiz siz uz hissangizni qanday qilib qushgan bulardingiz?

Муҳаммад Солиҳ: Яқинлашиб келаётган сайловми ёки бир фитнами ҳозирдан айтиш қийин. Шу боис унинг нима обкелишини ҳам айтиш оғир мен учун.

Noname Nolastrname: Assalomu Aleykum hutmatli Muhammad Solih. Men siz haqingizda kup bulmasa ham eshitganman. Adashmasam maktablarda siz "vatan dushmani" deb ham uqitishgan. Sizga bir-ikkita savollarim bor edi.
1. Nega sizga Turkiya hukumati siyosiy boshpana berdi va bu natijada Turkiya va O'zbekiston munosabatlariga salbiy tasir qildi? Siz bu munosabatlarni buzilishda uzingiz aybdor his qilasizmi?
2. Siz har doim Hukumatni tanqid qilasiz, lekin siz uzingiz O'zbekiston uchun nima qila olasiz yoki nima qilib berdingiz? Sizning chet elda yozgan maqolalaringiz(amaliy yoki manaviy jihatdan ) oddiy xalqqa qanday ta'sir kursatadi?
Agarda Savollarim sizni ranjitsa uzr surayman. Yaratgan Tangrini uzi hammaga madatkor bulsin. Amen

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, адашмадингиз, ҳақиқатан ҳам каминани ватан хоини деб танитганлар мактабда. Туркия менга бошпана бермади, балки ҳудудларига киришга рухсат берди. 1999 йилдан бошлаб Ўзбекистон президентининг талаби билан каминага Туркияга кириш таъқиқланган эди. Бу таъқиқ 2005 йилда бекор қилинди.
Туркия ва Ўзбекистон муносабатларининг бузилганига ўзимни айбдор ҳисобламайман, чунки агар мен айбдор бўлсам эди, мен 1999 йил Туркияни тарк этганимдан сўнг аҳвол дарров яхшиланарди. Аммо ундай бўлмади, алоқалар баттар ёмонлашди. Чунки президент Каримов Туркиядаги демократиядан қўрқади, эшикларни очиб қўйса, визани бекор қилса ўзбеклар Туркияга қараб оқа бошлашидан ва у ердаги озодлик вируси унинг салатанатини қулатишидан қўрқди.
Ҳолбуки, Туркия Ўзбекистонга 10 йил давомида виза уйғуламади, Каримов эса туркларнинг Тошкентга келишини жаҳаннам азобига айлантирди.

Muhlis, Janubiy Korea

Assalomu aleykum! Savolim quyidagicha: Siz va sizning yaqinlaringiz namoz o'qishadimi? Umuman, islomiy udumlarning necha foiziga rioya qilasiz? Rahmat.

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, намоз қиладиганлари ҳам бор, қилмайдиганлари ҳам. Бир мусулмоннинг бажариши керак бўлган фарзларни бажаришга ҳаракат қиламан.

O'zbek yigit, New York, AQSH: Muxtaram Muhammad Solih Janoblari, savolim quyidagicha: 1. Siz o'zingizni hozirgi Janob prezidentdan yahshiroq prezident bo'la olishingizga qanday ishontirmoqchisiz, xalq sizni davlat dushmani sifatida tanisa? Masalan meni yoshim 23 da va men aqlimni taniganimda sizni qoralab tanishtirishgan. 2. Agar ishonch qozonsangiz president bo'ldingiz ham deylik, unda sobiq presidentni huddi o'zingizga o'hshatib xalq dushmani qilib surgun qilarmidingiz yo dom daraksiz ketishadimi... Qo'polligim uchun uzr, sizga oldindan rahmat.

Муҳаммад Солиҳ: Бугунги президент бизга буюк дарс берди: агар биз иқтидорга келсак, "асло мен каби бошқарма давлатни, акс ҳолда Ўзбекистон мана шу аҳволга келади", деб дарс берди бизга Каримов. Ўзбекистоннинг аҳволини эса сиз мендан яхши биласиз.
Агар биз иқтидорга келсак, Каримовга худди Каримов каби золимона муносабатда бўлмаймиз. Унинг жинояти бўлса, бу Қонун асосида маҳкама йўли билан қарорга боғланади ва ҳукм чиқарилади. Шахсан менинг шахсимга ва оила аъзоларимга ўтказган бутун зулмига қарамай, Каримовга нафратим йўқ. Унга ачинаман, у бахтсиз бир шахс, на ишда ва на оиласида бахтиёрлик нима эканини билмай ўтиб кетаётган бебахт бир киши, Оллоҳ унга ҳидоят берсин.

Masrurbek, Buyuk Britaniya: Assalomu Alaykum Janob, savoldan avval internetdagi "Chiqish Yo'li" nomli ko'rsatuvlaringizdan mamnun ekanimizni izhor etsam. Omad tilayman. Nutqlaringizdan turkiylikka urg'u sizning o'ziga xos uslbingizga aylangani ko'zga tashlanadi. Markaziy Osiyo xalqlari Ittioqi masalasi dolzarb tus olgan bir vaqtda bu borada sizning fikringiz qanday? To’sqinlik qilishi mumkin bo’lgan ichki va tashqi omillarni hisobga olgan holda bu g’oyani qanchalik haqqoniy baholaysiz? Va asosoiy savol: O’zbekistonda demokratik yo’l bilan hukumatga kelish imkoniyatlari deyarli yo’qqa chiqqani hamon siz qanday usul qo’llashni rejalashtirgansiz? Javob uchun rahmat.

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, Турк қавмларининг бирлиги менинг ёшлик идеалларимдан бири эди. Оллоҳ ёзган бўлса, бу идеал ҳақиқатга айланажак, қон-қардош халқларимиз орасига Каримовлар ўрнатган тиканак симлар олиб ташланажак. 230 миллионлик бир дев қавм Адриатикдан Хитой деворигача бир Оллоҳга сажда қилиб, бир тилда гаплашиб эркин ва ҳур яшаяжак иншоллоҳ. Биз иқтидорга келсак бу орзуни амалга ошириш учун бош ташаббусчилардан бўламиз.

BEK: Assalomy Alaykum Muhammad Solih janoblari!!! Hozirgi kunda O'zbekistonda halq orasida kimdir agar soqol qo'ysa yoki 'inshaOlloh' iboralarini ko'p ishlatsa yosh odamlar orasida uni ko'pincha "vovka" (vahobiy), yoki "hizbit/hizbichi" deb atashlarini kuzatish mumkin. AQSh ga kelmasimdan oldin o'zim ham shunday hazillarni qilganman, va Olloh kechirsin. Lekin AQShga kelgandan so'ng esa bunday qarashlar noto'g'ri ekanligini tushuna boshladim. Soqol qo'ygan bilan va diniy atamalarni burro aytgani bilan odam "dogmatik" bo'lib qolmasligini tushunganday bo'ldim. "youtube" orqali sizni interviewlaringizni ko'rganda shuni payqadimki ya'ni sizda 1) soqol bor; va 2) siz Ollohdan qo'rqqan va Unga suyangan holda diniy atamalarni ko'p ishlatasiz. Shuni nazarga olgan holda, hozirda siz to'g'ringizda kam ma'lumot biladigan odamlar qanday hulosa chiqarishlari mumkin deb o'ylaysiz??? Halq "Karimov ketib, bu dinni qattiq ushlagan odamga uchraymiz va hamma yoqni Afg'oniston qilib yuboradi shekilli" deb o'ylamaydimi? Savolim qattiq botsa uzr, lekin manimcha savolimni O'zbekistondagi siz haqingizda ko'p narsalarni bilmaydigan halq 'mentalitetini' o'ylagan holda qaror chiqarishingizni va javob berishingizni hohlar edim. Rahmat va hayrli ishingizda omadlar!!! Vatandoshingiz

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, исломий фундаменталист деган гап Каримов каби диктаторларга қўл келди ва 17 йил давомида бу унинг иқтидорининг фундаментига айланди.
Агар Ислом динининг фарзлари Исломнинг фундаменти ҳисобланса мен ҳам фундаменталистман. Мени сайловда овоз олиш учун Яратгандан юз ўгирмак каби пасткашликка туширмасин Ўзи.

Unknown, Toshkent O'zbekiston: Salom Muhammad Solih janoblari! Sizga bir savolim bor edi. Rossiyaning "RTR" kanalida Qirg'ziston, Gruziya, Ukraina dagi "qonsiz" davlat to'ntarilishlari haqida bir ko'rsatuv qilingandi. Bu ko'rsatuvda yoritilishicha, bu davlatlardagi qo'zg'olonlarning ortida Serbiyalik yoshlar va Amerikalik demokratiyaparvar biznesmenlar turgan ekan. Serbiyaliklar qanday qilib 2 oy ichida muxolifatni ham ruhiy, ham jismoniy tayyorlash haqida gapirdilar. Ular MDH davlatlarining hammasida shunday inqilob bo'lishini aytib o'tdilar. Buning isboti sifatida ro'yxatni ko'rsatdilar. Ro'yxatda O'zbekiston eng oxirgi o'rinda edi. Bu degani, O'zbekistonda inqilob oxirgi bolib amalga oshadi deganidir. Savol: Serbiyalik yoshlarning yosh o'zbek muxolifatchilariga ta'siri qanday va MDH davlatlari kabi Serbiyalik yoshlar stsenariysi asosida inqilob bo'lishi mumkinmi? Javob uchun avvaldan raxmat.

Муҳаммад Солиҳ: Бизнинг ўзбек ёшларимиз сербиялик ёшлардан демократик мужодала санъатини ўрганса бунда ёмон бир нарса кўрмаслик керак. Тоталитар Совет давлатида сиёсат билан шуғулланиш элита ҳисобланган бир ҳовуч кишининг шуғулланадиган иши ҳисобланарди. Бу давлат йиқилгандан сўнг аҳвол ўзгарди ва энди сиёсат таъқиқланган маслак эмас. Сиёсатда Байналминал алоқалар нормал жараёнга айланиши керак.

Shahriyor, Sankt-Peterburg: Assalomu alaykum! Amerika Qo'shma Shtatlarining Iroq va Afg'nistondagi siyosatiga munosabatingiz qanday? Sizningcha, AQSHda demokratlarning to'liq hokimiyat tepasiga kelishi hozirgi vaziyatni birmuncha yumshatadimi? Ikkinchi savolim, Shanxay tashkiloti yoki Yevrazes tashkilotlarining kelajagini qanday baholaysiz? Javoblarinigz uchun tashakkur.

Муҳаммад Солиҳ: АҚШнинг Ироқ ва Афғонистон сиёсатини америкаликларнинг ўзидан ҳам қаттиқроқ танқид қилишим мумкин эмас. Бу сиёсатнинг хато бўлганини бутун дунё айтаяпти, бошқа бир оригинал жавобим йўқ. Демократлар иқтидорга келса, бироз юмшаши мумкин, аммо Америка давлатининг ташқи сиёсати тамалдан ўзгармайди. Американи унинг ягона супердавлат статусидан Ўрта Шарқдаги муваффақиятсизлиги воз кечтираолмайди.

Komil, Toshkent: Hurmatli Muhammad Solih janoblariga savollar: 1) 2007 yil dekabrdagi prezidentlik saylovlari qanaqa ssenariy bo'yicha o'tadi, deb o'ylaysiz? Karimov o'z nomzodini qo'yadimi yoki vorisini e'lon qioladimi? 2) Siz saylovlarda ishtirok etish niyatingiz bormi? Agar bo'lsa, qanday qilib? 3) Dekabrdagi saylov muxolifat uchun birlasib, ortidan xalqni ergashtirish va Qirg'izistondagi kabi qonsiz inqilobni amalga oshirishga imkoniyat bo'lishi mumkinmi?

Муҳаммад Солиҳ: Декабрдаги сайловда мухолифатнинг қатнашувига ишонмайман. Инқилобга ишонаман. Ўзбек халқи учун инқилобдан бошқа чиқиш йўли кўринмаяпти ҳозирча.

Zumrad, Urganch: Assalomu alaykum Muhammad Solih janoblari. Yaqinda "Erk" partiyasining Evropada bo'limlari ochilgani haqda Internetdan habar topdim. "Erk" partiyasi safi o'zbek muhojirlari hisobidan kengayayotgan ekan. Lekin partiyaning O'zbekistonda faoliyati cheklangan. Chetda turib biron narsaga erishaolishingizga qanchalik ishonasiz?

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, четда туриб ғалабага эришиш қийин, аммо ғалабага ёрдамчи бўлиш мумкин, бизнинг четдаги ҳаракатларимиз мустабид режимни йиқишда халқимизга ёрдамчи бўлиш учун йўналтирилган.

Po`lat Abdurahmonov, Toshkent: Assalomu alaykum. Siyosatchi sifatida Amerika va O'zbekiston munosabatlarini qanday baholaysiz? Bugungi ommaviy axborot vositalari hech bir mamalakatda 4-hokimiyat bola olmayapti degan fikrga qoshilasizmi? Chunki baribir xolislik yo`q. Har bir davlat OAV ni yashirin stenzuraga olgan. To`g`rimi? Xatto bugun siz mehmon bo`lib turgan OAV ham Amerika manfaatlaridan kelib chiqib voqealarni yoritadi.

Муҳаммад Солиҳ: Валайкум ассалом, мутлоқ холис ОАВ бўлиши мумкин эмас, бир давлатнинг ахборот воситалари ўша давлатга қарши курашиши мумкин эмас.
Аммо демократик ўлкаларда ОАВ жамиятдаги ижобий ёки салбий ўзгаришларга туртки бериш кучига эга. Шу маънода давлатни яхши маънода назорат қиладиган бир восита сифатида қабул қилиниши мумкин. Аммо суз ҳуррияти ва ОАВнинг мустақиллигини мутлақлаштириш хато бўлади.

Muhammad, UK: Agar siz hokimiyat tepasiga kelsangiz din ravnaqi, ma`naviyat yuksalishi uchun nimalar qilasiz?

Муҳаммад Солиҳ: Қўлимдан келган ҳамма нарсани қиламан.

Муҳаммад Солиҳ билан мулоқотнинг давоми