Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф Марказий Осиёнинг энг кўзга кўринган уламоларидан бири

Ўзбекистоннинг собиқ муфтийси, Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф тингловчиларимиз ва bbcuzbek.com ўқувчиларининг саволларига жавоб берди.

Илҳом Абдуллаев: Ассаламу алайкум, ҳурматли Шайх ҳазратлари!
Маълумки, Исломда "рибоъ" таъқиқланади ва қораланади. Ҳукуматимизнинг май ойидаги қарорларига мувофиқ, ёш оилаларни қўллаб-қувватлаш мақсадида, мамлакатимиздаги банклар томонидан кўпгина имтиёзли кредитлар ажратилиши кузда тутилган. Шу ёки ушбу каби банк хизматларидан қандай қилиб фойдаланиш жоиз? Ёки умуман мумкин эмасми? Жавобингиз учун олдиндан катта раҳмат! Ислом ривожи учун қилаетган саъй ҳаракатларингизга Аллоҳ ривож ва барака берсин!

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм. Алҳамдулиллаҳ вас салату вас саламу ала Расулиллаҳ. Албатта, "рибоъ" - Қуръони Каримда қораланган, харомлиги тўғрисида бутун Ислом уммати иттифоқ қилган нарса. "Рибо" ўз эгасига эвазсиз фойда келтирувчи қарз эканлигини ҳамма яхши билади. Мана шу қоидага солиб кўриш керак, ана шу қоидадан "рибоъ"лиги аниқ бўлиб турган нарсага қўл урмаслик керак, қоида бўйича "рибоъ" эмаслиги тушуниб етилган нарсани қилиш керак. Буни "фалон банк", "фистон муассаса" деб алоҳида-алоҳида айтишни уламолар учун иложи йўқ. Уламолар фақат қоидани айтиб берадилар, кишилар ўзлари муомала қилмоқчи бўлган шахс ёки тарафлар билан муомала жараёнида "рибоъ" бўлса, ундан четланишлари, "рибоъ"сиз бўлса, ундан фойдаланишлари мумкин бўлади.

Assalomy Alaykum Shayh Janoblari, Sizni qimmatlik vaqtingizni olmagan holda bitta savol bermoqchi edim. Nazarimda hozirgi O'zbekiston sharoitida hech qaysi musulmonni HAJGA (muqaddas dargohga) borishga huquqi yo'q!!! NIma uchun chunki bunday iqtisodiy qiyinchilik paytida menimcha musulmonlar bir birlariga yordam berishlari kerak va Islomga menimcha o'shanda ko'proq rioya qilgan bo'lamiz. Chunki manimcha o'shanda birdamchilik va aka-ukachilik yana oldinga siljidi va natijada O'zbekiston, ta'lim sohasi, bilim berish sohasi, va boshqa bir qancha sohalar rivojlanadi. Undan keyin inshaOlloh hammani hajga borishga qurbi bo'ladi va hajga borish mani nazarimda to'g'riroq bo'lardi. Gaplarimda va savolimda xatolar bo'lsa kechirasiz. Hurmat bilan,
Musulmon Vatandoshingiz

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Бу яхши бир истак, лекин "ҳеч ким боришга имкони йўқ" деган фикр савол берган тингловчимизнинг ўзларининг фикрлари. Лекин бу йил ҳар йилгидан кўп киши ариза берган. Фақат Тошкент шаҳрининг ўзидан, менга айтишларича, тўрт минг тўққиз юз киши Ҳажга бориш учун ариза берган. Бева-бечораларга ёрдам бериш, уларнинг ҳолидан хабар олиш, албатта, фақатгина Ҳажнинг ҳисобидан бўлмайди, балки бошқа кишилар ҳам, ўша Ҳажга борувчи кишиларнинг ўзлари ҳам, Ҳажга бориш билан бирга, муҳтожларга ёрдам беришлари мумкин. Ҳажга бориб келганлар ёки кейинроқ бормоқчи бўлганлар ҳам ёрдам бериши мумкин. Хайрия ишини фақат Ҳаж билан боғлаб, "муҳтож одамлар турганда Ҳажга бориб бўлмайди," - деб қарор чиқаришга, менимча, ҳеч кимнинг ҳаққи йўқ.

Uzbek, Tashkent: Assalomu alaykum. Meni savollarim quyidagicha:- O'zbekiston Aholisini 99%zi O'zbekistonni Eron kabi Islom Respublikasi bo'lishiga QARSHI, shular qatorida, kamina ham qarshi. Sizchi? Siz bunga qarshimisiz yoki o'zgacha?

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Бу иғвогарона савол, деб баҳоланади. Бу жанобнинг 99 фоиз деган рақамни қаердан олганлигини биз билмаймиз. Ва бунга ўхшаган нарсаларни ўртага қўйиб, муҳокама хам қилинмайди. Бунақа масалалар аҳолининг ўзининг тушунчаси оқибатида, кўпчиликнинг қарор қилиши оқибатида ҳал қилинадиган нарсалар.

...Ўзбекистон, Ўрта Осиё, барча мусулмонларни Исломни билиш савияси, унга амал қилиш савиясини яхшилаш учун хали жуда кўп ишларни қилишимиз керак, буни ҳаммамиз тушунишимиз керак. Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф

Muhlis,Janubiy Korea: Assalomu aleykum! Savolimiz sizni ranjitsa oldindan uzr so'raymiz. O'zbekistondagi to'ylar haqida so'ramoqchi edik. Nega O'zbekistonda Islomiy to'ylar kamayib bormoqda? Bunga O'zbekistonda Islomiy yoshlarning kamayib borayotganligi sababmi? Yoki bunday to'ylarga yo'l ochilmayaptimi? Yoki Imonimiz sustlashib borayaptimi?

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Аксинча, ҳозир бунақа маросимлар кўпайиб бораётганини ҳамма мулоҳаза қилаяпти. Эҳтимол, бу биродаримиз Кореяда узоқ қолган бўлсалар, бу нарсадан бехабар бўлишлари мумкин. Воқеъликда, ҳозирги кунда ҳамма хоҳлаганича тўйини қилаяпти. Биров "камайиб кетди", деб шикоят қилганини Ўзбекистон ичида мен кўрмадим ҳам, эшитмадим ҳам.

Haqqul, O'rta Sharq: Prezident Karimovning yillar davomida musulmonlarga qarshi zulmini kurib turgan holda,nega uni prezidentlik saylovlarida doim qollab keldingiz?

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Бу кишига қарши савол: қаердан билибди бу нарсани? Айтиб берсин!

Kamol, Hawaii: Assalomu alaykum! Hurmatli Shayh Hazratlari, aytingchi, din ulamolarining jamiyat hayotida bo'layotdan hodisalarga munosabatlari qanday bo'lishi kerak. Masalan, O'zbekistonda qiynoqlarning qo'llanishi sir bo'lmay qoldi. Shunday vaziyatda din ulamorali tegishli davlat rahbarlarini vaziyatni o'rganishga va ayibdorlarni javobga tortishga chaqirishlari kerakmi yoqmi?

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Албатта, ноҳақлик бўлса, зулм бўлса, бу нарсани талаб қилишлари, қўлларидан келганча адолатни талаб қилишлари керак. Шу маънода мен ўзим шахсан гапирадиган бўлсам, қўлимдан келганича бу ишларни қилдим, амалга оширдим, лекин мақтанолмайман жуда катта миқёсда, деб. Лекин ҳақиқатан таниш-билишлардан, мурожаат қилганлардан шу ҳолатга тушганларини ёрдам беришга ҳаракатлар бўлди. Баъзиларида муваффақиятга эришилди, баъзиларида имкон бўлмади. Лекин бу бир ожиз банданинг қилаётган ҳаракатлари эканлигини унутмаслигимиз керак.

Nodir Sulton, Shwetsiya: Hozirgi kup Islomga qiziqqan yoshlar sizni yoshligiz haqida kuproq malumot bilishni istashadi. Iloji bulsa, yoshligizda nimalarga kuproq etibor bergansiz, qanday faoliyatlar bilan shug'ullanganiz va uni qanday kechirganiz haqida suzlab bersangiz? Jazakallohu hoyron.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Менинг ёшлигим кўпчиликнинг ёшлигига ўхшаган бўлган. Ёрқин фақр бўладиган бўлса, биз диндор оилада ўсганимиз учун, отамиз, Аллоҳ раҳмат қилсин, масжиднинг имоми бўлганлари учун, кўпчиликдан фарқли ўлароқ, уйда диний илмларни кўпроқ олиш, диний мажбуриятларни, ибодатларни бажаришга кўпроқ вақт ажратилганлиги, шу тарбияга кўпроқ уринганлигимиз билан ажралиб турган бўлишимиз мумкин, холос.

Ўзбекистонда турли оқимлар пайдо бўлганлиги ҳақиқат. Лекин уламолар индамай қараб турибди, деган гап, бу - бўҳтон, туҳмат. Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф

Sodiq Sodiqov, Buloqboshi: Sizni 17-maktabda bulok boshida fizkulturadan kaysi okituvchi okitgan ?men osha domlani ogliman,otam xanuz sizni eslaydilar.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Булоқбоши бизнинг қишлоғимиз. Ҳамқишлоқларнинг ҳаммасига саломлар бўлсин! Лекин савол берувчи яхши эсида қолмаган ёки билмайди шекилли, 17-чи эмас, 16-мактабда ўқиганмиз. Бизнинг физкультура ўқитувчимиз Маҳамадали ака деган одам эдилар.

Suhayl: Assalamu alaykum Huhurmatlik Shayh Hazratlary siz Uzbekistonda juda katta olim ulamolardan biri bolasiz , Savolim shuki sizzi ustoziz kim ? kimda din talimini olgansiz. Raxmat

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Диний илмлар бўйича менинг бош ва асосий устозим қиблагоҳимиз, отамиз Муҳаммад Юсуф Ҳожи Раҳматуллоҳи Алайҳ бўладилар. Ундан кейин Бухоро Мири Араб мадрасасида, Тошкентдаги Бухорий Олий Маҳадида ўқидик, у ерда кўпчилик устозлар бизга дарс беришди. Чет элда олий даргоҳда ўқиганимизда асосий устозларимиз Тоййиб Абдулваҳҳоб Нуоз ва Устоз Муҳаммад Рофеъ деган устозларимиз бўлган. Кўпчилик бўлган, лекин бу икки устозимиз бизга алоҳида, уйларида ҳам дарс бериб, бизнинг илм олишимизга жуда катта ёрдам берган устозлар ҳисобланади. Аллоҳ Таоло уларни соғ-саломат, тинч-омон қилсин.

Habiba, UK: Assalomu aleykum Shayh janoblari, Yaqinda dostlarim bilan bahslashib qoldik, bahs mavzusi shariyat qonunlariga kora ayol kishi oz mahramidan taloq soray oladimi, va u qat'iy ravishda taloq hohlasa turmush ortogi unga taloq berishi majburiymi yoki ihtiyoriy? umuman nikoh masalalarida ayollarning nimalarga haq huquqlari bor? Iltimos mazkur savollarga javoblar topa olsam sizdan benihoya minnatdor bolur edim.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Муҳтарама Ҳабибахоннинг саволлари жуда катта ҳажмдаги савол. Уни узоқ вақт тушунтириш керак, лекин Исломда талоқ қилиш ҳаққи эркакка берилиши билан бирга, аёл кишининг ажралиш ҳаққи поймол қилинмаган. Аёл киши, эри ёқмай қолса ёки унга зулм бўлса, унинг ҳаққи поймол қилинса, ажралиш ҳаққига тўла эга. Уни фақат эрдан "талоғимни бер!" - деган сўров билан эмас, балки маҳкамага арз қилиш билан амалга оширилади. Шариатда "Халаъ" деган ҳукм бор, яъни аёл киши эри билан яшашни истамаса, шариатга биноан арз қилади ва никоҳ бузилади. Тамом.

Vatandoshingiz, Yevropa: Hurmatli shayx janoblari! Sizga savolim erning ajrashayotganida hotiniga bergani talog'i haqida. Er hotiniga "3 taloq" berdi. Ularning nikohini qayta tiklash uchun ayol boshqa bir erkakning nikohiga o'tib u bilan yaqinlik qilishi kerak va so'ngina avvalgi eri bilan qayta nikohlanishi mumkin ekan. Men undan boshqa yo'li ham borligini eshitdim. Ammo aniq bilmayman. Agar boshqa yo'li bo'lsa shu haqda ma'lumot bersangiz. Avvaldan rahmat. Alloh rozi bo'lsin.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Эркак киши бирдан "уч талоқ қўйдим" деса, ажрашиб кетади, деган фикрни жумҳуруламолар айтади. Яъни мазҳабларнинг ҳаммаси шу фикрни олишган ва унга амал қилади. Лекин баъзи уламолар, агар эркак киши бир оғиздан "уч талоқ" айтса, яъни бир мартада, бир талоқ тушади, холос, деган гапни айтганлар ҳам бор. Ҳозирги кунда оилани сақлаш мақсадида, одамларнинг диндаги тушунчалари ниҳоятда сатҳийлашиб қолгани, талоқ кўпайиб кетганини инобатга олиб, кўпгина мусулмон ўлкаларида кейинги гапни олинади. Яъни эркак аёлни бир оғиздан "уч талоқ" қўйса, уни бир талоққа ҳисоблаш маъносида. Ўзбекистон мусулмонлари идораси ҳам мана шу гапни олган. Шу асосда бир оғиздан " уч талоқ" олган аёлларни эрлари билан қайтиб, яраштириш ҳаракатларини йўлга қўйишаяпти.

Muslima:Аssalom alaykum va rahmatullohi va barakatuh hurmatli shayh hazratlari! ayolkishi uzrli bolgan kunlarida qolqop bilan quron ni ushlab oqisa boladimi ? javobingiz uchun oldindan rahmat

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Аёл киши узрли бўлган кунларида, иложи борича, Қуръонни ушламасликка ҳаракат қилишлари керак. Чунки у вақтда таҳоратсиз бўладилар. Таҳоратсиз ҳолатда Қуръонни ушлашга рухсат йўқ. Аёл киши, агар дарс берадиган, у киши шу дарсни бермаса, юир қанча ўқувчилар илмсиз қоладиган ҳолат бўлса, "оятларни бўлиб-бўлиб, дарс берсин", деган фатвони чиқарган уламолар.

Abdurrahmnon, Uzbekistan: Assalom... SHaykh janoblari, Siz ham Muborak Andijon shahridan chiqqan mashkhur ulamolardansiz, biz bilishimizcha Andijon shahridan yana bir mashkhur ulamo bor edilar, ismlari SHaykh Abdulwali qori, 1995 yildan beri bedarak yo'qolgan, siz bu kishi haqida bizga qanday ma'lumotlar bera olasiz? Yana bir sawolga izn bersangiz: Payghapmabirimiz (sollallohu alayhi wa sallam) aytganlarki: "Eng afzal jihod Zolim Podshoh oldida HAQ so'zni aytishdir!". Albatta siz kabi ulamolar bu hadisga amal qilishlari darkor. O'zingizga ma'lum, O'zbekistonda qancha - qancha musulmonlar qamoqlarda mazlum, ularning huquqini ochiq-oydin talab qiliyapsizmi? Iltimos, sawolimizga Alloh uchun jawob bering! Keyingi mehmon SHaykh Abdulahad qori yoki Obidkhon qori bo'lsalar yaxshi bo'lar edi. BBC hay'atining ushbu dasturlari uchun tashakkurlarimni izhor etaman.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Абдували Мирзоев ҳақида бошқа мўмин-мусулмонлар, Ўзбекистондаги аҳоли нимани билса, мен ҳам шуни биламан. Ортиқча биладиган нарсам йўқ.
Қамалганлар, бошқалар, агар ҳақиқатан ҳам ҳуқуқлари поймол қилинса, мен қўлимдан келганича ҳаракат қилишим, айтишим, тушунтиришим мумкин. Мисол учун, мен ўзим билган, менинг фаолиятимга боғлиқ бўлган баъзи кишиларни қамоқдан чиқишларини сўраб, ҳаракат қилиб, улар қамоқдан ҳам чиқдилар, ўзларининг фаолиятларини оилаларида ҳозир давом этқизаяпти. Шу маънода мен қўлимдан келганини қилганман, лекин бир кишининг қанча имкони бўлса, менинг ҳам шундан ортиқ имконим йўқ.

Sodiq, O'zbekiston: 1992 yili bir suhbatda O'zbekistonliklarning diniy saviyasi Namangannikiga etishi yolida harakat qilamiz degandingiz. Bu fikringizda hali ham turibsizmi va yo?

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Мен унақа гап гапирганим йўқ, Наманганга етиши ёки бошқа. Ҳозирги кунда Намангандан кўра, бошқа тарафлар яхши бир ҳолатга чиқди. Умуман, Ўзбекистон, Ўрта Осиё, барча мусулмонларни Исломни билиш савияси, унга амал қилиш савиясини яхшилаш учун хали жуда кўп ишларни қилишимиз керак, буни ҳаммамиз тушунишимиз керак. Фақат Наманганнинг савияси билан тўхтаб қоламиз, десак, катта хато қилган бўламиз. Агар ҳақиқатан мен 1992-йилда шу гапни айтган бўлсам, ўша вақтнинг таъсирида айтган бўлишим мумкин. Лекин Наманганнинг ўша вақтдаги диний савияси Ўзбекистон халқи учун, Ўрта Осиё учун энг юқори чўққи десак, катта хато қилган бўламиз.

Akrom, A.Q.SH: Assalomu alaykum Shayx xazratlari sizga savolim xozir U'zbekistonda dinimizda xar-xil yunalishlar paydo bu'lmoqda, afsuskiy bu narsa yoshlar orasiga tez tarqamoqda.Nima uchun dinniy ulomollarimiz bunga qarshi kurashmayapdi,va bunday oqimlarga fikringiz.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Ўзбекистонда турли оқимлар пайдо бўлганлиги ҳақиқат. Лекин уламолар индамай қараб турибди, деган гап, бу - бўҳтон, туҳмат. Нимага уламолар индамай, қараб турар экан?! Уламолар иш қилаяпти, ҳаракат қилаяпти, тушунтираяпти. Ана шунинг оқибатида ҳолат яхшиланганини ҳам ҳамма билиб турибди. Нима учун бу нарсани инкор қилинади? Мен ўзимнинг шахсий тажрибамдан айтадиган бўлсам, Ўзбекистонда чиққан турли фирқалар, турли оқимлар ҳақида қўлдан келганича гапирдим, китоблар ёздим, насиҳатлар қилдим, дарслар ўтдим, бунинг фойдалари бўлди. Нима учун буни инкор қиламиз?! Мен "Дин насиҳатдир" деган китоб ёздим, "Ихтилофлар ҳақида" деган китоб ёздим. Буларнинг ҳаммаси фақат ва фақат ана шу оқимлар, адашиб қолган фирқалар ҳақида. Нимага буларнинг ҳаммаси бирданига инкор қилииб, "уламолар индамай қараб турибди" деган бўҳтон қилинади?!

Zokirhonto'ra Shoshiy, Toshkent: Assalomu alaykum. Sof o'zbek tilidagi ahli sunna val jamoat etiqodidagi eng katta resurs hozirda www.islom.uz portali bolib turibdi. Adashmasam bu O'zbekistonda birinchi internet sahifa. Shu sayt ochilishida davlat tamonidan qarshilik bo'lmadimi. Shu sayt faoliyati, tashkiliy tuzilishi, ishlash asoslari haqida ham to'xtalsangiz. bu sayt ishida qaysidir o'quv uyrtlar, ta'lim muasasalari tamonidan yordam bormi, chunki bunday katta manba'ga ega sayt bo'lib faoliyat ko'rsatish katta tashkiliy ishlar samarasi. www.muslimaat.uz, www.quran.uz, info.islom.uz, va rusha islam.uz saytlarinigizni har doyim muhlisimiz. Alloh rozi bo'lsin va dinga qilayotgan hizmatingizni dawomli qilsin.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Сайтнинг очилишида давлат томонидан қаршилик бўлмади. Лекин баъзи вақтларда тушунмовчилик оқибатида бўлса керак, вилоятлардан телефон қилишиб, "ислом.уз" сайти очилмаяпти" деган шикоятлар дастлабки вақтларда бўп турди. Лекин ҳозирги кунда унақа гаплар йўқ. Бизга тўсиқ, аксинча, ташқаридан бўлаяпти. Ўтган йилнинг иккинчи ярмида катта бир ҳужум бўлиб, бизнинг портални бузишга ҳаракат бўлди. Кейин билсак, Туркия тарафдан бўлган экан, туркча ёзувлар чиққан. Лекин алҳамдулиллоҳ, ҳозирги кунда ташқаридан ҳам, ичкаридан ҳам халақит йўқ. Порталимизнинг хизматлари яхшиланиб, иштирокчилари ҳам кўпайиб бораяпти. Тошкент шаҳрининг "Ислом маданияти пойтахти" деб эълон қилиниши муносабати билан қатор танловлар эълон қилганмиз...

Bahodir Usmon, AQSH: Hurmatki Shayh janoblari! O'zbekistonda hajga borish uchun qo'yilgan shartlarga islom dinu nuqtai nazaridan qanday qaraysiz? Shulardan biri hajga boruvchi kamida 45 yoshda bo'lishi kerak, ammo dinimizda bunday narsa yo'qku. Masalan, yoshi mo'tabar onahonni hajga borishi ucun faqat uni o'g'li ya'ni 45 yoshga kurmagan bo'lsa, bu holda qanday ish tutishni afzal bed bilasiz? Avvaldan katta rahmat. Ishlaringizga va oilangizga barakot tilab, qoluvchi vatandoshingiz.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф: Албатта, бундай нарса йўқ. Бу нарса ўтган йили чиқди "45 ёшдан пастдагилар бормас эмиш" деган гаплар. Бу нарса ариза бераётганларга расман айтилди ҳам, шекилли. Лекин бунга амал қилингани йўқ. Бултур борганларнинг ичида 45 ёшдан паст аёллар ва эркаклар ҳам бор эди. Лекин ҳақиқатан шунга ўхшаган чекловлар қўйиш шариатга тўғри келмайди.
Барча савол берган кишиларни, хоҳ уларнинг саволларига жавоб бериш имконига эга бўлдик ёки эга бўлолмадик, барчаларига чин қалбдан ташаккуримизни изҳор қилишга ижозат бергайсиз. Аллоҳ Таоло ҳаммамизни тинч-омон, соғ-саломат қилсин, яхшиликка юриб, яхшиликда туришни насиб этсин!

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф билан мулоқот

Би-би-си: Рукнимизнинг кейинги меҳмони ким бўлишини истар эдингиз?

Саволларингизни ушбу саҳифанинг ўнг томонидаги махсус форма орқали ёки uzbek@bbc.co.uk электрон манзилимизга йўллашингиз мумкин.

Саволларни радио дастуримиз учун ўз овозлари билан беришни истаган ўқувчи ва тингловчиларимизга телефон рақамларини ёзиб юборишни эслатиб ўтамиз.

Суҳбатни шанба кунги "Дараклар" дастурида тинглай оласиз.

Унинг тўла матни билан айни саҳифада танишишингиз мумкин.

Фикр ва мулоҳазаларингизни кутиб қоламиз.