Ўзбекистон: "Таппи қилишни тўхтатишни хоҳлайман". Қишлоқ қандай қишлаяпти? (Видео)

Эгарчи қишлоғига кирар экансиз, бир зумда бу ерда одамлар қандай шароитда яшашларини англайсиз.

Кўча четларида ўтин ё гўзапоя, деворларда таппи ва баъзида эски мунғайган симёғочларга кўзингиз тушади.

Kўчалар лой ва балчиқ. Онда-сонда кўча четидан лойга ботмай юришга интилиб кетаётган одамларни кўрасиз.

Самарқанд вилояти Иштихон туманидаги айни қишлоқ ҳаёти Ўзбекистоннинг юзлаб, балки минглаб қишлоқларидан у қадар катта фарқ қилмайди.

Аммо одамлар келажак ҳаётлари ҳозиргидан фарқ қилишини кутиб яшашларини айтадилар.

"Таппи қилишни тўхтатишни хоҳлайман, суюлтирилган газ тугаб қолса чой-овқатни қандай қиламан, деган ҳадиксиз яшасак эди" - дейди Шоира исмли аёл.

"Доим гази бор қишлоқларга ҳавас қилиб яшайман".

Самарқанд вилояти Иштихон тумани Эгарчи-2 қишлоғида яшайдиган аёллар йилдан-йилга сумалак пиширишни камайтираяптилар, ҳаммасига ўтин йўқлиги сабаб.

Улар то октябрнинг сўнгидан февралга қадар ёз бўйи ғамлаган ўтин-у таппиларини ёқиб қўйишаётгани учун сумалак пиширишга ўтин топа олишмаяпти.

Қишлоқда аёллари суҳбат пайти қабарган ва ёрилган қўлларини яширишга интилишади.

Ўзим ҳам қишлоқда улғайганман.

Ҳали куз ойларидан аёлларнинг қўллари ёрилишни бошлайди.

Ўтин тахтла, яппи тайёрла каби қиш ташвишлари ва бунинг устига овқат пишириш ҳамд кир-чир сингари рўзғор юмушлари ҳам уларнинг елкасида.

Кўпчилик эркаклар Россияда ишлайди, айрим аёллар энди баъзи оғир ишларни ҳам ўзлари қилишлари керак.

Улар бу йил қишдан чиқиш қийин кечаётганини айтишади. Чунки электр энергияси учун нархлар ошгани сабабли электр печлардан фойдаланиш ҳам камайган.

Ёш боласи бор аёллар, ярим тунда ҳам уйғониб печга ўтин ёқиши кераклигини айтишади. Чунки ухлашдан олдин иситилган уй совиб бўлган, агар қайта иситилмаса, болалар шамоллаб қолиши мумкин.

Буни бир неча келганимга қарамай, ўзим ҳам бошимдан ўтказдим.

Мен ҳам айни шу қишлоқда улғайганман ва неча йиллардан бери бу қишлоқ аҳли қандай орзу билан яшаётганларини биламан.

Улар табиий газ келишини, йўллари асфалт, симёғочлари хавфсиз бўлишини орзу қилиб яшаяптилар.

Бу орзулар ҳам қарийб чорак асрлик бўлиб қолди.

Йил давомида онамнинг тезак ва таппи қилиши, қўшни келинларнинг бўш вақти бўлди дегандан моллар ўтадиган йўллару қир-адирлардан қоп кўтариб тезак йиғиб келишини кўриб шаҳар ҳаётига ошиқ бўлганман.

Мен шаҳарга "қочдим", аммо ҳамон онамнинг қўлидан таппи ҳиди кетмади, келинлар эса тезак-таппи йиғишдан тўхтагани йўқ.

Қишлоқдошларим билан суҳбатлашар эканман, улар иссиқ уйда уйғонишни орзу қилишини, вақтини таппи қилишга эмас, болаларига сарфлашни исташларини айтадилар.

Баъзилари намоз ўқишни тўхтатиб туришгани, совуқ ҳаммомда таҳорат олиб, шамоллаб қолишаётганини айтиб берди.

Пенсионер Гулнора опа эса бундан 20 йиллар олдин чамаси 10 йил газ ёққанини эсга олди. У мутассадилардан қишлоққа газни қайтаришда ёрдам сўради.

"Қишда кўмир оламиз озроқ-озроқ. Таппи қиламиз, ўтин ёқамиз. Кўмир ҳам қиммат. Пенсиямиз ўзимизга етмайди, кўмирга ортмайди. Келин, бола-чақа, ҳаммамиз кундуз куни битта уйда ўтирамиз. Меҳмонхоналаримиз совуқлигидан меҳмонларимизни ҳам доимий ўтирадиган хонамизда кутиб оламиз", дейди Гулнора опа.

"Ўтин ёқиладиган уй тоза-озода туравермайди доим ҳам, энди йиғиштирсак яна ивирсийди" дейди аёллардан бири. Эгарчилик аёллар ўчоқ-тандирнинг аччиқ тутунини ҳидлаб, газ баллонда чой қайнатиб яшаяптилар.

Улар ҳамон шам ишлатишади, чунки трансформаторлар кутилмаганда портлаб кетиши мумкин. Янги йил байрами кечасида ҳам 2-3 соат чироқ бўлмади.

Гулнора опанинг таъкидлашича, ўртача икки ойда бир бoр ҳукумат томонидан арзон нархда бериладиган газ баллон келади, у эҳтиёжларни қондиришга етмайди.

"Битта уйда ўтирамиз куни билан. Невараларимиз дарс қилиши керак, биз ҳам ётиб дам олишимиз керак. Ҳамма бир жойда тўплангандан сўнг, дарс қилиб бўлармиди? Битта печкага ўтин ёқамиз, иккитага ёқишга эса кўмир ҳам, таппи ҳам етказа олмаймиз. Ғўзапоя ёқамиз, ток печка ёқайлик десак, электр энергияси ҳам қиммат. Икки-уч кун электр печ қўшсак бирдан "свет"ни узиб қўйишади, қарз ёзишади. Уларни беришга маблағ етказа олмаймиз", дейди у.

Аёллардан бирининг айтишича, совуқ кунлари кир ювиш қийинлашади, суюлтирилган газга сув иситайлик дейишса газ тугаб қолади, печкада кўп сувни иситиш ноқулай, ўчоққа ўтин ёқиб амаллаб сув иситишади.

Умуман олганда улар овқат қилишга гази, иссиққина уйи ҳамда иссиқ суви бўлса ўзини бахтли ҳис қилишини айтадилар.

Ойбек Абдурашидовнинг айтиб беришича, у айни муаммо бўйича очиқ мулоқотда сўз очган, мутассадилар келишган. Улар ҳокимият базасида газ олиб келиш учун газ қувурлари йўқлиги, агар қишлоқликларнинг ўзлари уни пул йиғиб сотиб олишса, анча узоқдан газ тортиб келиб беришини айтишган.

Ойбек аканинг айтишича, харажат ҳисоблаб, оилаларга тақсимланганда қимматлигини тушуниб, кўпчилик бунча маблағни рўзғоридан орттириб беролмаслигини тушунган.

Эгарчи-2 қишлоғидаги асосий муаммо фақат газ эмас, симёғочлар эскирган, одамларнинг айтишича, маҳаллага янги раис сайланганда у қишлоқдаги устунлар ўрнига янгилари келишини ваъда қилган, бироқ раиснинг ваколат муддати тугади ҳамки ҳамон симёғочлардан дарак йўқ. Одамлар ҳафсаласи пир бўлганини таъкидлашди.

"Симёғочларимиз чириб кетган, қуламоқчи бўлиб турибди. Болаларимизнинг устидан қулаб кетмасмикан деб қўрқамиз" - дейди Гулнора опа.

Ички кўчалар лой, одамлар уйдан чиқаётганда эмас, катта асфалтга чиққандагина оёқ кийимларини тозалашади. Лекин эртанги кун учун ишонч ҳали-ҳамон сўнмаган.