Тожикистон ЕИ санкцияларидан чуқур хавотир ва афсусда

Тожикистон Ташқи ишлар вазирлиги мамлакатнинг учта банки Европа Иттифоқининг Россияга қарши жорий этилган энг охирги санкциялари рўйхатига киритилгани муносабати билан баёнот эълон қилди.

ЕИнинг сўнгги қадамидан Тожикистон "чуқур хавотирда" дейилади 1 ноябр куни эълон қилинган баёнотда.

"Тожикистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги мамлакатнинг айрим банклари мазкур санкциялар рўйхатига киритилганидан чуқур хавотирда ва афсус билдиради.

Тожикистон Республикаси ўзининг халқаро мажбуриятларига қатъий риоя қилиб келади ва санкция чораларини четлаб ўтиш билан боғлиқ хавф-хатарларни биргаликда олдини олиш мақсадида халқаро ҳамкорлар билан ҳамкорлик қилишга доимо тайёр.

Тожикистон Республикаси Ҳукумати юзага келган вазиятни ҳар томонлама ўрганаяпти ва кузатиб бораяпти, шунингдек, ушбу санкциялар орқали келиб чиқиши мумкин бўлган салбий оқибатларни энг кам даражага тушириш учун зарур чора-тадбирларни кўрмоқда", дейилади баёнотда.

Тожикистоннинг учта банки - "Cпитамен", Dushanbe City Bank ва Тожикистон Тижорат банки - "Сармоягузорӣ бонки Тоҷикистон" Европа Иттифоқининг 2025 йил 23 октябр куни Россияга қарши қабул қилган 19-санкциялари пакетига киритилди.

Шунингдек, Европа Иттифоқи Қирғизистон, Бирлашган Араб Амирликлари ва Гонконгдаги саккиз банк ва нефт савдогарларига пул ўтказмалари тақиқини жорий этди.

Иқтисодий жазо чораларини A7A5 деб номланган крипто валютага ва бу стеблкойнни таъсис этган Қирғизистондаги ширкатга қарши киритишга ҳам қарор қилинди, чунки ЕИга кўра, Россия ўзига қарши киритилган санкцияларни четлаб ўтиш мақсадида крипто валюталардан ҳам фойдаланаяпти, A7A5 Россиянинг Украинага қарши урушини молиялашнинг кўзга кўринган воситасига айланган.

Шунингдек, Беларус ва Қозоғистондаги тўртта банк ҳам Россиядаги хабар узатиш ва тўлов тизимига боғланганлари учун уларга қарши транзакция тақиқи киритилди.

2 ноябр куни Туркия нефтни қайта ишлаш заводлари Россия нефти харидидан воз кечишлари ҳақида эълон қилдилар.

31 октябр. Россия: "Лукойл" Трамп санкцияларига чап беришнинг йўлини топдими? Унинг Ўзбекистондаги активларига нима бўлади?

Россиянинг йирик нефть компанияси "Лукойл" 2025 йил 30 октабр куни ўзининг хориждаги шўба корхонасини нефт савдоси билан шуғулланувчи "Gunvor Group" га сотишга келишганини эълон қилди. Бу муҳим қарор АҚШ томонидан жорий этилган чекловлар ва санкциялар фонида қабул қилинди.

Компания бошқа харидорлар билан музокара олиб бормаслик мажбуриятини олган.

Бу қарор санксияларининг бевосита натижасидир. АҚШ президенти Доналд Трамп 23 октабр куни Россиянинг йирик нефт компаниялари, жумладан "Лукойл" ва "Роснефт" ҳамда уларнинг шўба корхоналарига қарши санкциялар эълон қилган эди.

Бошқа йўл бормиди?

ББC Рус хизмати таҳлилига кўра, АҚШ санкциялари Лукойлнинг халқаро фаолиятини деярли имконсиз қилади, чунки санкциялар Америка банкларидаги ҳисобларни блоклайди, ва бу компаниялар билан ҳамкорлик қилган ҳар қандай бизнес иккинчи даражали санкциялар хавфига дуч келади.

Режалаштирилган ушбу сотиш Украинадаги уруш туфайли Ғарб санкциялари жорий этилганидан сўнг Россия компанияси томонидан амалга оширилган энг муҳим қадам сифатида баҳоланмоқда.

Битимнинг асосий шартлари келишилган бўлса-да, якуний шартнома бир нечта талаблар бажарилишига боғлиқ. Энг муҳим талаб - "Gunvor Group" АҚШ Молия вазирлигининг Ташқи активларни назорат қилиш бошқармасидан (ОFAC) рухсат олиши, шунингдек, бошқа мамлакатларда ҳам лицензиялар талаб қилиниши мумкин.

Харидор ҳақида

"Gunvor Group" компанияси швед тадбиркор Торборн Торнквист ва россиялик бизнесмен Геннадий Тимченко томонидан асос солинган. Тимченко Владимир Путиннинг яқин доираларига мансуб шахс сифатида танилган.

Тимченко 2014 йилда ўз улушини Торнквистга сотган, бу орқали компания санкциялардан қочишга ҳаракат қилган.

АҚШ Молия вазирлиги илгари Россия президенти "Gunvor" да "инвестицияларга эга" ва "компания маблағларига кириш имконига эга бўлиши мумкин" деган даъволарни илгари сурган, "Gunvor" эса бу айбловларни рад этган.

"Gunvor" ҳозирда Торнквист компаниянинг тахминан 86 фоизига эгалик қилаётганини, қолган улуш эса ходимларга тегишли эканини билдирган. Компания "Россияга сезиларли таъсир кўрсатмайди" ва Россия нефти билан савдони анча олдин тўхтатганини таъкидлаган.

Ўзбекистонга таъсири қандай бўлади?

Бироқ, "Ўзбекнефтгаз" раиси Баҳодир Сиддиқов Gazeta.uz га 29 октабрда берган интервьюсида "Лукойл"нинг Ўзбекистондаги активларини сотиб олиш масаласи ҳозирча кун тартибида эмаслигини айтди. У АҚШ Молия вазирлигининг 22 октабрда "Лукойл" ва унинг шўба корхоналари билан операцияларни 21 ноябргача тўхтатиш бўйича берган муддати ҳақида фикр билдирар экан, шундай деди: "Ҳозирча активларни сотиб олиш масаласи кун тартибида эмас, деб ўйлайман. Лукоилнинг позициясини ҳам тез орада эшитамиз. 21 ноябргача нарх бўйича келишиш - бу жуда қисқа муддат. Масалан, агар мен ўша ҳолатда бўлганимда, мен ҳам сотмаган бўлардим."

Сиддиқовнинг айтишича, "Лукойл" халқаро лойиҳаларини давом эттириш учун лицензияларни узайтиришга ҳаракат қилиши мумкин, аммо бу АҚШ расмийлари билан узоқ музокараларни талаб қилади. У санкциялар "Лукойл"нинг Ўзбекистондаги фаолиятига, жумладан молиявий операцияларга таъсир қилиши муқаррар эканини тан олди. "Аммо биз барча вариантларни кўриб чиқамиз," деди у Gazeta.uz га.

"Лукойл" Ўзбекистоннинг ёқилғи ва энергетика соҳасидаги энг йирик хорижий инвесторларидан бири бўлиб, 2024 йилда умумий инвестициялари 10 миллиард доллардан ошган.

Ўзбекистондаги нуфузли интернет нашрларнинг айтишича, "Лукойл" Ўзбекистонда "Ўзбекнефтгаз" дан кейин иккинчи йирик газ ишлаб чиқарувчи компания ҳисобланади. 2024 йил 1 июнга келиб, компаниянинг жами газ ишлаб чиқариши 134,4 миллиард куб метрга етган.

Россия компанияси Ўзбекистонда ёқилғи қуйиш шохобчалари тармоғини ҳам бошқаради.

Сайтнинг ёзишича, "Лукойл" ҳозирча қайси активларини сотмоқчи эканини ёки санкциялар Ўзбекистондаги лойиҳаларига қандай таъсир қилишини аниқламаган.