"Миллионлаб инсонлар учун оқибатлар даҳшатли бўлади" – ЕИ етакчиси Трампнинг тарифларига Самарқанддан туриб жавоб берди. Видео

2 апрель куни АҚШ президент Доналд Трамп жаҳондаги барча давлатлар, жумладан, Ўзбекистонга янги импорт тарифлари жорий қилди. Европа Иттифоқи етакчиси Урсула фон дер Ляйен эса Трампнинг "савдо уруши"га нисбатан Самарқандда туриб муносабат берган.

Доналд Трампнинг "жавоб" деб аталувчи импорт тарифларини жорий этиш тўғрисидаги қарори бутун дунёда танқидларга сабаб бўлди.

Вашингтон эълон қилган "савдо уруши"нинг салбий оқибатлари ва қарши чора кўришга тайёрлик ҳақида бутун дунёда гапирилмоқда.

Баъзи бир АҚШ иттифоқчилари учун ушбу янги божлар кутилмаган бўлган.

Трампнинг фармонига мувофиқ янги тарифлар бутун дунё давлатлари, жумладан, Ўзбекистонга ҳам нисбатан қўлланилади.

АҚШга олиб кириладиган товарларга асосий, яъни минимал даражадаги бож ставкаси 10 фоизни ташкил этади.

Айрим давлатлар учун юқорироқ тарифлар белгиланган: масалан, Хитойга қарши 34 фоиз, Евроиттифоққа қарши 20 фоиз, Японияга қарши 24 фоиз, Ҳиндистонга қарши эса 26 фоиз тариф жорий этилган.

Европа комиссияси раиси Урсула фон дер Ляйен хоним Доналд Трамп тарифларни эълон қилаётган пайтда Самарқандда бўлган.

У АҚШ президентининг бу қарори "жаҳон иқтисодиётига жиддий зарба" эканидан огоҳлантирган.

"Бу бутун дунё бўйлаб миллионлаб инсонлар учун даҳшатли оқибатларга олиб келади", деган фон дер Ляйен 3 апрелда Самарқандда бошланган Европа Иттифоқи – Марказий Осиё биринчи саммитида сўзга чиққан пайтда.

Еврокомиссия раҳбари, агар АҚШ музокараларга тайёр бўлмаса, Европа жавоб чораларини кўришидан огоҳлантирган.

"Биз, аллақачон, пўлатга жорий этилган божга нисбатан биринчи қарши чора пакетини тайёрлашни якунладик. Ҳозир эса ўз манфаатларимиз ва бизнесимизни ҳимоя қилиш учун, агар музокаралар муваффақиятсиз тугаса, қўшимча чораларга ҳозирланмоқдамиз".

Трамп ўзи нега тарифлар жорий этди?

Трамп бутун дунёга савдо уруши эълон қилди, Ўзбекистон ҳам бор - видеомизда томоша қилинг.

Кеча Оқ уйда ўтказилган тантанали маросимда Трамп 2 апрелни Американинг "Озодлик куни" деб эълон қилган ва ХХ аср бошидан бери кузатилмаган даражада кенг қамровли импорт божларини жорий қилишини маълум этган.

АҚШ дунёдаги энг йирик иқтисодиёт бўлиб, ҳамма у билан савдо қилишни хоҳлайди.

Трампнинг фикрича, савдо ҳамкорлари Америкадан "устунлик билан фойда" олишмоқда, сабаби улар Америкага сотадиган товарларнинг ҳажми бу давлатдан импорт қилинадигандан кўра кўпроқ, устига-устак давлатлар киритган тарифлар ҳам Американикидан баландроқ.

Бугунги жавоб тарифлари ўйинни тенглаштиришга қаратилган, деган Трамп.

Трампнинг фикрича, савдо тўсиқлари "дўстларни ҳам, душманларни ҳам молиявий ҳамда ҳудудий ён босишларга рози бўлишга мажбур қилади".

"Бугун – Озодлик куни. Бу Америка тарихидаги энг муҳим кунлардан бири, Америка иқтисодий мустақиллигининг ўзига хос декларацияси", маълум қилган Трамп Тошкент вақти билан 3 апрель куни соат 1:00 да бошланган чиқишида.

"Биз Американи яна буюк ва бой қиламиз. Мамлакатимизни 50 йилдан ортиқ вақт давомида талашди. Бунга энди барҳам берилади".

Иқтисодчилар эса, бу тарифлардан энди ҳамма, жумладан, америкаликларнинг ўзи ҳам азият чекишини айтмоқда.

Тарифлар жаҳон иқтисодиётига қандай таъсир қилиши мумкин?

Трамп биринчи президентлик муддатида ҳам, иккинчи муддати бошида ҳам турли давлатлар ва товарларга импорт божлари жорий қилган эди.

Аммо булар 2 апрель куни эълон қилинган чоралар олдида арзимас кўринади.

Ўзининг биринчи муддатида Трамп асосан Хитой билан савдо уруши олиб борган эди.

Эндиликда, дунёдаги барча давлат, ҳатто, энг яқин иттифоқчилар ҳам АҚШга экспорт қиладиган товарларга бож солинмоқда – бундан ҳеч ким қочиб қутула олмайди.

Бундан ташқари, божлар – импорт товарларини истеъмол қилишга солинадиган солиқ.

Уни америкаликларнинг ўзи тўлайди ва натижада нархлар ошади, иқтисодиёт секинлашади ҳамда тирикчилик қийинлашади.

Бироқ буларнинг барчаси эртага ўзгариб кетиши ҳам мумкин, чунки Трамп аввалги тариф қарорларини ҳам бир неча бор ўзгартирган.

У, агар кимга янги божлар ёқмаётган бўлса, музокараларга тайёрлигини ҳам билдирмоқда.

"Аввал ўзингизнинг божларингизни бекор қилинг, кейин кўрамиз", деган у.

Савдо урушларида зарба, одатда, оддий истеъмолчиларга тушади

Даршини Девид

Иқтисодий масалалар бўйича муҳаррир ўринбосари, BBC

Президент Трампнинг тарифлари ҳар бир давлат билан бўлган савдо камомадига барҳам бериш, АҚШда иш ўринларини кўпайтириш ва ишлаб чиқаришни ривожлантириш ҳамда солиқ тушумларини ошириш мақсадини кўзда тутади.

Аммо Трамп бир пайтнинг ўзида бу мақсадларнинг барчасига эришишга қодир эмас.

Тарифлардан бюджетга мунтазам тушум тушиб туриши учун америкалик истеъмолчилар, нархларнинг ошганига қарамай, айтайлик, Бангладешда ишлаб чиқарилган кийимларни ёки Жанубий Кореядан келтириладиган гаджетларни худди ҳозирги ҳажмда харид қилишда давом этиши керак бўлади.

Лекин бундай ҳолатда Америкадаги маҳаллий ишлаб чиқариш саноати ривожланмайди.

Маҳаллий саноатни қўллаб-қувватлаш учун америкаликлар ўз ватанида ишлаб чиқарилган маҳсулотларни кўпроқ сотиб олишлари лозим бўлади – бу эса тарифлардан кутилган миқдорда бюджетга тушум қилишга эришилмаслигини англатади.

Нафақат тариф даражаларининг ўзи, балки жаҳон савдосининг қандай кенгайиб бораётгани инобатга олсак, биз савдода илгари кузатилмаган даражадаги нотинчликка гувоҳ бўлишимиз мумкин.

Тарих шуни кўрсатадики, бундай урушлар кўпинча яхши тугамайди: асосий жабрдийдалар – истеъмолчилар (танловнинг камайиши ва нархларнинг ошиши туфайли) ҳамда экспорт қилувчилар.

Ўсиш, иш ўринлари ва нархлар барқарорлиги эса "қурбон"га айланади.