Америка сайловида эркак ва аёл: унинг туб моҳияти нимада? Видео

Доналд Трамп эркаклар орасида катта устунликка эга. Аёллар эса шунга ўхшаш катта фарқ билан Камала Ҳаррисни афзал кўришларини айтишмоқда. Сиёсатда аёл ва эркак орасидаги фарқ ижтимоий тўнтаришларнинг ўн йиллик кўламини акс эттиради ва АҚШ сайловларини ҳал қилишда муҳим аҳамият касб этиши мумкин.

Президентлик номинациясини қўлга киритган биринчи қора танли аёл ва умуман ғолибликка бу қадар яқин келган биринчи аёл номзор сифатида Камала Ҳаррис ўз идентификацияси ҳақида иложи борича гапирмасликка ҳаракат қилади.

“Мен ўзимни — ирқ ва жинсдан қатъи назар — барча америкаликлар учун ушбу масъулиятни айни пайтда энг яхши қилиб бажара оладиган одам деб ўйлайман,” дейди вице-президент ўтган ой CNN интервьюсида.

Бироқ, мавзуни нейтраллаштиришга бўлган уринишларга қарамасдан, жинс бу сайлов кампаниясидаги ҳал қилувчи масала бўлиб қолмоқда.

“Madame President” Америка учун янги нарса бўлиб туйилиши ва кўплаб сайловчилар бу ғояни яхши кўришлари мумкин, бироқ, баъзилар учун бу ҳануз бироз ғайритабиий жараёндек қолмоқда.

Ҳаррис кампанияси буни жамоатчилик олдида айтишни истамайди, лекин яқинда бир расмий, аёлни президент сифатида сайлашда айрим инсонларда ҳали ҳам унга нисбатан “яширин жинсий камситиш” борлигини тан олди.

2024 йил ва камдан-кам одам “Мен аёл зоти Овал офисга мос келади, деб ўйламайман” деб очиқ айтишга журъат этолади (гарчи кўплаб одамлар ижтимоий тармоқларда мисогинистик (аёлларга қарши) мемлар билан бўлишишга аллақачон шай турган бўлсада). Сайловчилар сўров ўтказувчиларга Ҳаррис “тайёр эмас” ёки “тўғри шахсиятга эга эмас” ёки “зарур талабларни бажара олмайди” дейишганида, аслида, уларнинг кўпчилги Ҳаррис аёл эканлигига шаъма қилётган бўлади, дейди Демократ стратегиячилардан бири.

Трамп кампанияси мавзунинг жинсга ҳеч қандай алоқаси йўқлигини айтади.

“Камала заиф, самимий эмас ва хавфли даражада либерал. Шунинг учун америкаликлар уни 5 ноябрда рад этади,” дея таъкидлашди улар шу ҳафта.

Ташқивот кампаниясининг юқори маслаҳатчиси Брян Ланза менга Трамп ғалаба қозонишига ишончи комил эканини ёзди, чунки “эркаклар ўртасидаги фарқ бизга устунлик беради”, дейди у.

Охирги марта аёл сиёсатчи президентликка даъвогар бўлганида, унинг жинсига нисбатан салбий муносабатлар кўзга аниқ ташланувчи омил эди.

Саккиз йил олдин, Ҳиллари Клинтон ўзини асосий партиянинг биринчи аёл номзоди сифатида кўрсатган эди. “Мен у(аёл) биланман” кампания шиори унинг қутблашган сиёсий қиёфасини тасвирловчи яққол эслатма эди.

Пенсилвания Конгрессмени Мадлен Дин Клинтоннинг номзоди ҳақида сайловчилар билан муҳокама қилганини эслайди. Мен бу ҳафта Дин билан кўришарканман, 2016 йилда у ўз округида кампания олиб борган вақтида одамлар унга “Унда шунчаки нимадир бор,” деб айтишганини таъкидлайди.

У буни тезда тушунди: “Бу ʻуʼ ҳақида эди. Бу шундай эди. Бу унинг [Ҳилларининг] аёл эканлиги эди.”

Дин бу каби қараш ҳозир аввалгидан кўра камроқ оммалашганига ишонса-да, бироқ ҳали ҳам “қудратли аёл? Йўқ, бу эҳтимолда жуда узоқ,” деб ўйлайдиган маълум қатлам борлигини тан олади.

2016 йилдан бери аёллар билан боғлиқ кўп нарсалар ўзгарди. 2017 йилдаги #МеТоо ҳаракати аёллар иш жойида дуч келадиган енгил ва оғир камситишлар ҳақида огоҳликни оширди. Бу биз аёллар ҳақида профессионал сифатида қандай гапиришимизга таъсир қилди. МеТоо Ҳаррис каби аёл номзод учун номинацияни олишни осонлаштирган бўлиши мумкин.

Бироқ, хилма-хиллик, тенглик ва инклюзивлик масалаларидаги катта қадамларни айримлар орқага қадам сифатида талқин қилди. Бу тренд айниқса ўзларини ортда қолгандек ҳис қилишни бошлаган ёш эркаклар орасида оммалашди. Яна бир томондан, ўзгаришлар анъанавий жинсий ролларни афзал кўрувчи консерватив америкаликлар учун жуда оғир қадам бўлди.

Сайловда жинслар ўртасидаги тафовут очилди. АҚШда ижтимоий роллар ҳақидаги кенг қамровли муносабатларни акс эттиради CBC News сўров натижалари якшанба куни эълон қилинди.

CBC, BBCнинг АҚШдаги янгиликлар ҳамкори, эркаклар АҚШдаги жинсий тенгликни тарғиб қилувчи ҳаракатлар мақсаддан четлашган, деб айтишга мойилроқ эканлигини маълум қилди; улар Трампнинг тарафдорлари бўлиши эҳтимоли юқори.

Аёллар эса, аксинча, бу ҳаракатлар ҳали ҳам етарли эмас деб ўйлашади ва улар Ҳаррисни қўллаб-қувватлашади. CBC хабарига кўра, эркаклар Ҳарриснинг кучли лидер бўла олишига аёлларга нисбатан камроқ ишонишади ва эркакларнинг кўпчилиги Трамп кучли лидер бўлолишига умид қилишади.

Шундай қилиб, баъзи сайловчилар учун, ноябрдаги сайлов жинсий нормативлар ва сўнгги йиллардаги ижтимоий тўнтаришлар устида юз берувчи референдумга айланди. Бу, хусусан, Камала Ҳаррисни сайлашда оғир танлов билан курашаётган сайловчилар билан — юқори суръатда ўзгараётган дунёда яшаётган ёш эркаклар билан — кузатилаётган айни ҳолатдир.

"Ёш йигитлар кўпинча савол беришса, уларни (мисогинист) аёлларга қарши, гомофобик ёки ирқчи деб аташларидан қўрқишади", дейди Гарвард сиёсат институтида сўровлар директори Жон Делла Волпе.

“Ҳеч ким уларни тушунмаётганидан хафсаласи пир бўлган кўпчилик Доналд Трамп ёки Элон Маскнинг "bro culture" (жўравозлик маданияти)га кириб кетишади. Улар демократлар кимни устун қўйётганига қарашади — аёллар, аборт ҳуқуқлари, LGBTQ+ маданияти — ва ʻбизчи?ʼ деб сўрашади.”

Делла Волпе ёш сайловчиларни сўров қилишга ихтисослашган. У назарда тутаётган ёш эркаклар бирон-бир радикал ўнгчи гуруҳ вакиллари эмаслигини айтади. Улар сизнинг ўғилингиз ёки қўшнингизнинг ўғиллари. Аслида, кўпчилик аёллар учун тенгликни қўллаб-қувватлайди, лекин шу билан бирга ўз муаммоларининг эътиборсиз қолаётганидан шикоят қилади, дея қўшимча қилади у.

Делла Волпе бугунги кунда аёллар билан солиштирганда ёш эркаклар қандай қилиб анча ёмонроқ шароитда яшаётганини кўрсатувчи статистикаларни санаб ўтади: уларнинг аёллар билан муносабатда бўлишга иштиёқлари суст, аввалги даврларга нисбатан коллежга ўқишга ёзилишлари камайган, ва аёл тенгдошлари билан солиштирганда суитсидга бўлган мойилликлари анча юқори.

Ёш америкалик аёллар эса, аксинча, кескин ривожланиш кўрсаткичларига эга. Улар эркаклардан яхшироқ таълимга эга, ўсаётган хизмат кўрсатиш соҳаларида ишламоқда ва тобора эркаклардан кўпроқ даромад топишмоқда. Галлуп сўровлар гуруҳи маълумотларига кўра, Доналд Трамп президентликка сайланганидан буён, ёш аёллар ёш эркакларга нисбатан сезиларли даражада либерал бўлиб бормоқда.

Бу эса катта жинсий тафовутни яратмоқда. Америка Тадбиркорлик Институти маълумотларига кўра, ўтган етти йил ичида АҚШда жинсий тенгликни илгари суриш тарғиботлари мақсаддан “жуда четлашганини” таъкидловчи ёш эркакларнинг сони икки баравардан ортиққа кўпайган.

Одамлардаги норозиликни интуитив тарзда англаган Трамп эркакларнинг норозилигидан фойдаланди ва кампаниясининг охирги ҳафталарида эркаклик мавзусига кўпроқ урғу бера бошалди. У Truth Socialʼда “Эркаклик хавф остида” огоҳлантиришларини қайта жойлаштирди. Яқинда у машҳур гольф ўйинчисининг жинсий аъзолари ҳақида ҳазил қилган эди.

“Бу ҳақиқатан ҳам эркак эди,” дейди Трумп, гольф ўйинчиси Арнолд Палмерга ишора қилиб. “У бошқа профессионал ўйинчилар билан душда бўлганида. Улар ташқарига чиқишлари биланоқ, Оҳ, Худойим, бу ақлга сиғмайди!ʼ деб айтишди.”

Трумп душ ичидаги суҳбатни ундан ташқарига олиб чиқди — ва унинг томошабинлари буни ижобий қарши олишди. Сиёсий митингда жинсий аъзолар ҳажми ҳақида гапириш эса бу сиёсий тўсиқларга қарши энг кучли қаршилик бўлди.

Бу митингларида ва эфирда, демократларнинг норозилигидан азият чекаётган эркакларга жавоби қаттиқ бўлган севги дозасига ўхшайди. Барак Обама айрим эркаклар “аёлни президент сифатида қабул қилиш ғоясини англамаётганини ва турли сабабларни ўйлаб топётганини” танқид остига олди. Янги ТВ рекламаларида, актёр Эд ЎНеилл бироз ўзига хос, лекин аниқ мулоҳаза қилади “Эркак бўлинг: Аёл учун овоз беринг.”

Ушбу кампаниянинг охирги кунларида, жинс мавзуси бир вақтнинг ўзида ҳар қаерда ва ҳеч қаерда.

Доналд Трамп бу сайловда эркакликни кун тартибинг асосига чиқаришни хоҳлайди. Камала Ҳаррис эса, лавозимга даъвогарлигини жуда кам тилга олади. New York Times сўровида Трамп эркак сайловчилар ўртасида 14%, Ҳаррис эса аёллар орасида 12% устунликка эга.

Хонимлар ва жаноблар, ўғил ва қизлар — улар ушбу сайловни ҳал қилишлари мумкин.

https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002