Молекула: Оздирувчи, хавфли дори Россияга Қозоғистондан келганми?

Жорий йил бошида TikTok'нинг рус сегментида "Молекула" номли тез оздирадиган таблетка ҳақидаги постлар урчиди.

Ёшларнинг лентаси "Молекулани қабул қил ва овқат борлигини унут", "Катта ўлчамли кийимда орқа партада ўтиришни хоҳлайсанми?" каби ёзувлар билан тўлиб-тошди.

Видеоларда голограмма ва "Molecule Plus" ёрлиқлари туширилган кўк қутилар териб қўйилган музлаткичлар кўрсатилди.

Буюртмалар кўпайди, ўсмирлар ижтимоий тармоқларда ўзларининг "озиш тажрибалари" билан ўртоқлаша бошлади.

Бироқ бир муаммо бор эди.

Санкт-петербурлик 22 ёшли Мария таблеткани машҳур онлайн-дўкондан сотиб олган эди. У кунига иккита таблетка қабул қилган ва икки ҳафтадан сўнг оғзи қуриб, иштаҳаси бутунлай йўқолганини айтади.

"Овқат ейиш у ёқда турсин, ҳатто сув ичишга ҳам хоҳиш йўқ эди. Асабийлашдим. Лабларимни тишлаб, лунжларимни чайнайвердим."

Мария қаттиқ хавотирга тушиб, хаёлига нохуш ўйлар кела бошлади. "Бу таблеткалар руҳиятимга кучли таъсир кўрсатаётган эди", дейди у.

Мария бундай оғир асоратларга тайёр бўлмаганини айтади.

Бошқа TikTok фойдаланувчилари кўз қорачиқлари кенгайиши, титроқ ва уйқусизлик ҳақида гапиришди. Камида уч нафар мактаб ўқувчиси шифохонага тушиб қолгани маълум қилинди.

Апрель ойида Сибирнинг Чита шаҳридаги ўқувчи қиз Молекула дорисини меъёридан ортиқ қабул қилгани туфайли касалхонага тушди. Маҳаллий хабарларга кўра, у ёзгача тезроқ озишга уринган.

Яна бир мактаб ўқувчисининг онаси маҳаллий ОАВга қизи бир вақтда бир нечта таблетка ичганидан сўнг реанимацияга ётқизилганини айтди.

Май ойида эса санкт-петербурглик 13 ёшли ўғил бола галлюцинация ва ваҳима хуружларидан сўнг касалхонага тушди. Маълум бўлишича, у мактабда вазни туфайли масхара қилинаётгани сабабли дўстидан таблетка сотиб олиб беришни сўраган.

Буюк Британия, Европа Иттифоқи ва АҚШда тақиқланган модда

«Молекула» таблеткаларининг қадоқларида кўпинча момақаймоқ илдизи ва арпабодиён уруғи экстракти каби "табиий таркибий қисмлар" кўрсатилади.

Аммо шу йил бошида Россиянинг "Известия" газетаси журналистлари интернет орқали сотилаётган таблеткаларни текширтириб, уларда «сибутрамин» номли модда мавжудлигини аниқладилар.

Дастлаб 1980-йилларда антидепрессант сифатида, кейинроқ эса иштаҳани пасайтирувчи восита сифатида қўлланган сибутраминнинг кейинги тадқиқотлар натижасида юрак хуружи ва инсулт хавфини ошириши, озишга таъсири эса озлиги аниқланган.

У 2010 йилда АҚШда тақиқланган, шунингдек, Буюк Британия, Европа Иттифоқи, Хитой ва бошқа мамлакатларда ҳам ноқонуний ҳисобланади.

Россияда у ҳали ҳам семизликни даволаш учун ишлатилади, лекин фақат катталар учун ва шифокор рецепти билан берилади.

Шифокор рецептисиз сибутраминни сотиб олиш ва сотиш жиноий жавобгарликка тортилади. Бироқ бу жисмоний шахслар ва кичик корхоналарни уни онлайн, кўпинча қонуний дори воситаларига қараганда юқори дозада ва рецептсиз сотишдан тўхтата олмади.

Бу лицензиясиз таблеткаларнинг 20 кунлик дозасини 8-9 долларга олиш мумкин. Бу Россия бозорида бир ой учун 50-210 доллардан сотиладиган Оземпик каби расман маъқулланган озиш инъекцияларидан анча арзон.

"Бу препаратни ўзбошимча қабул қилиш жуда хавфли", дейди санкт-петербурглик эндокринолог Ксения Соловёва, дозани ошириб юбориш хавфи ҳақида огоҳлантириб. "Чунки биз бундай «озиқ-овқат қўшимчалари» таркибида қанча фаол модда борлигини билмаймиз".

Россияда одамлар «Молекула» таблеткаларини сотиб олгани ва қайта сотгани учун қамалади. Бироқ, ҳокимият органлари ноқонуний сотилаётган дорини назорат қилишда қийинчиликка дуч келмоқда.

Апрель ойида ҳукумат томонидан қўллаб-қувватланадиган "Хавфсиз Интернет Лигаси" ёшлар орасида ўсиб бораётган тенденция ҳақида хабар берди. Шундан сўнг бир нечта йирик онлайн-бозорлар «Молекула»ни сотувдан олиб ташлади. Аммо тез орада у Интернетда янги ном билан – «Атом» деб аталиб, деярли бир хил қадоқда пайдо бўла бошлади.

Яқинда ҳукуматга суд қарорисиз "рўйхатдан ўтмаган озиқ-овқат қўшимчалари"ни сотадиган веб-сайтларни блоклаш имконини берувчи қонун қабул қилинди. Аммо сотувчилар уларни "спорт таоми" деб таснифлаб, чекловни четлаб ўтмоқда.

TikTok'да «Молекула»ни сотувчи чакана сотувчиларни мюсли, печене ва ҳатто лампочкалар эълонларига ўхшаш рўйхатлар остида топиш мумкин. Баъзи чакана сотувчилар эса буни яширишга ҳам уринмай қўйди.

Бир неча ҳафта олдин Би-би-си Россиянинг машҳур онлайн-бозорида Молекула эълонларини топди. Изоҳ сўраб мурожаат қилинганда, сайт таркибида сибутрамин бўлган маҳсулотларни зудлик билан олиб ташлаганини айтди. Аммо сибутрамин ҳақида аниқ айтилмаган рўйхатларни топиш ва олиб ташлаш қийин эканлигини тан олди.

Агар сиз Молекулани топсангиз, нима олаётганингизни аниқ билиш қийин ва таблеткалар қаерда ишлаб чиқарилгани номаълум.

Би-би-си Хитойнинг Гуанчжоу ва Хенан шаҳарларидаги ишлаб чиқариш сертификатларига эга заводларнинг баъзи сотувчиларини аниқлади. Бошқалар эса дорини Германиядан келтираётганини таъкидлашмоқда.

Баъзи пакетларда улар Германиянинг Ремаген шаҳрида ишлаб чиқарилгани кўрсатилган, аммо Би-би-си аниқлашича, берилган манзилда бундай компания рўйхатга олинмаган.

Россияликларга Молекулани сотаётган айрим қозоғистонлик сотувчилар Би-би-сига маҳсулотни дўстларидан ёки пойтахт Остонадаги омборлардан сотиб олганларини айтишди, бироқ асл таъминотчи кимлигини айта олишмади.

Шу билан бирга, овқатланиши бузилганларнинг онлайн ҳамжамиятлари "Молекула" тарғиб қилинадиган жойларга айланган. Фойдаланувчилар модерациядан ўтиш учун ҳештеглар ва кодланган сўзлардан фойдаланмоқда.

Соловёва хоним таъкидлашича, "Молекула", айниқса, овқатланиш бузилган ёшлар қабул қилганда жуда зарарли. Унинг айтишича, касаллиги қайталанаётган ёки қайталанишига яқин бўлганлар учун осон топиладиган бу иштаҳа пасайтирувчи дори жиддий хавф туғдириши мумкин.

Миллионлаб обуначилари бўлган, ўтмишда озиш учун лицензиясиз таблеткалар истеъмол қилганини тан олган россиялик инфлюенсер Анна Энина ўз обуначиларини очиқ огоҳлантирди: "Овқатланиш бузилиши билан курашган одам сифатида айтаманки... оқибатлари даҳшатли бўлади. Ўн карра пушаймон бўласиз".

Йигирма икки ёшли Мария оғир асоратларга дучор бўлган ва қилган ишидан пушаймон бўлганлардан бири. "Молекула" таблеткаларини меъёридан ортиқ қабул қилгач, у касалхонага ётқизилган.

Ҳозир у вазн ташлаш бўйича форумларда бошқа ёш аёллар ва қизларни бу таблеткаларни қабул қилишдан қайтармоқда. У ҳатто бир ўсмир фойдаланувчининг ота-онасига мурожаат қилиб, уларни огоҳлантирди.

Бироқ «Молекула» интернетда ҳамон машҳурлигича қолмоқда.

Мариянинг TikTok тасмасида пайдо бўлаётган ҳар бир видео уни касал қилган таблеткаларни эслатади.