Altın Kubbe: Trump'ın bahsettiği füze savunma sistemi nedir?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka'dan almak istediği Grönland'in "Altın Kubbe" adını verdiği savunma sistemi için kilit öneme sahip olduğunu söyledi.

Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu'nda konuşan Trump, "Danimarka'dan tek istediğimiz şey ulusal ve uluslararası güvenlik ve enerjik ve tehlikeli potansiyel düşmanlarımızı uzak tutmak için en büyük Altın Kubbe'yi inşa edeceğimiz bu toprak" dedi.

Trump, geçen yıl projeyi ilk duyurduğunda Altın Kubbe'nin başkanlığının biteceği 2029 yılına kadar "kullanıma hazır" olacağını söylemişti.

Altın Kubbe projesi, ABD'nin savunulması için kara, deniz ve uzayda "yeni nesil" teknolojilerden oluşan bir ağ oluşturmayı içeriyor.

Bunlar arasında, gelen füzeleri caydırma amacı taşıyan uzay tabanlı önleyiciler ve sensörler de yer alıyor.

Trump, ilk etapta 23 milyar dolarlık bir yatırım sözü verirken, toplam maliyetin yaklaşık 175 milyar dolar olacağını söylemişti.

Ancak ABD Kongresinin Bütçe Dairesi nihai maliyetin 20 yıl içinde bu sayının en az beş katına ulaşabileceğini ifade etti.

Altın Kubbe ile Rusya ve Çin gibi ülkelerden gelen ve giderek karmaşıklaşan hava tehditlerine karşı koruma sağlamak amacıyla mevcut sistemlerin genişletilmesi ve geliştirilmesi hedefleniyor.

Nasıl çalışacak?

Trump'ın planı kısmen, kısa menzilli füze tehditlerini engellemek için radar savunma sistemleri kullanan ve 2011'den bu yana kullanımda olan İsrail'in Demir Kubbe'sinden esinleniyor.

Ancak Altın Kubbe çok daha büyük olacak ve daha geniş yelpazedeki tehditlerle mücadele edebilecek şekilde tasarlanacak.

Potansiyel olarak yüzlerce uydudan oluşan bir ağ kullanmak geçmişte aşırı pahalı bir şey olurdu ama son yıllarda uydu maliyetleri hızla azalıyor.

"Ronald Reagan bunu yıllar önce istedi ama ellerinde teknoloji yoktu" diyen Trump, eski başkanın 1980'lerde önerdiği, halk arasında "Yıldız Savaşları" olarak adlandırılan uzay tabanlı füze savunma sistemine atıfta bulundu.

Trump, Altın Kubbe'nin "dünyanın diğer tarafından veya uzaydan fırlatılan füzeleri bile durdurabilecek kapasitede" olacağını da ekledi.

Altın Kubbe seyir füzeleri, balistik füzeler (ses hızından daha hızlı hareket edebilen hipersonik silahlar dahil) ve uzaya çıktıktan sonra tekrar dünyaya inen füzelere karşı savunma için inşa edilecek.

BBC'ye konuşan ABD Siber ve Teknoloji İnovasyon Merkezi Kıdemli Direktörü Emekli Tümamiral Mark Montgomery, Altın Kubbe'nin "toplamda yüzlerce uyduya denk gelen üç veya dört gruptan oluşacağını" söylüyor:

"Fırlatılan füzeleri tespit eden yüzlerce uydu olacak.

"Sonra bunları takip eden ve ateş kontrolü yapan bir dizi uydu olacak.

"Son olarak kinetik silahlar veya düşman füzesini düşürmek için kullanılan diğer sistemleri içeren angajman uyduları olacak."

Altın Kubbe üç yılda tamamlanabilir mi?

BBC'ye konuşan The Economist dergisi Savunma Editörü Shashank Joshi, ABD ordusunun planı çok ciddiye alacağını ancak Trump'ın döneminde tamamlanabileceğini düşünmenin gerçekçi olmadığını söylüyor.

Joshi ayrıca büyük maliyetin ABD savunma bütçesinin önemli bir kısmına denk geleceğini söylüyor.

Eski Amiral Montgomery de aynı fikirde:

"Bunun doğru bir şekilde yapılması için 5-10 yıl gerekiyor.

"Üç yıl içinde bizi daha güvenli hale getirecek şeyler olacak mı? Evet olacak.

"Ama Trump'ın dönemi bitene kadar %100 güvenilir bir sistem olası gözükmüyor."

Altın Kubbe'yi kim üretecek?

Milyarlarca dolarlık Altın Kubbe projesine ABD Uzay Kuvvetleri Generali Michael Guetlein liderlik edecek.

Guetlein, Aralık 2023'ten bu yana ABD ordusunun "füze uyarısı, uzay farkındalığı, konumlandırma, navigasyon ve zamanlama, iletişim ve uzay elektronik savaşı" alanlarına bakan Uzay Kuvvetleri'nde uzay Operasyonları Başkan yardımcısı olarak görev yapıyor.

Trump tarafından "çok yetenekli bir adam" olarak tanımlanan general, daha önce Uzay Sistemleri Komutanlığı başkanı ve uzaktan algılama sistemleri direktörü olarak görev yaptığı için önemli uzay ve füze tespit deneyimine sahip.

ABD'nin Oklahoma eyaletinde doğup büyüyen Guetlein, 1991'de Oklahoma Eyalet Üniversitesi'nden mezun olduktan sonra ABD Hava Kuvvetleri'ne katıldı.

Rusya ve Çin Altın Kubbe hakkında ne düşünüyor?

Altın Kubbe, özelikle Rusya ve Çin tarafından fırlatılan füzelere karşı savunma amacı taşıyor.

Savunma İstihbarat Ajansı tarafından yakın zamanda yayınlanan bir brifing belgesinde, füze tehditlerinin "ölçek ve karmaşıklık açısından genişleyeceği" ve her iki ülkenin de "ABD savunmasındaki boşlukları istismar etmek" için aktif olarak sistemler tasarladığı iddia edildi.

Çin ve Rusya ise bu yaklaşımı "derinden istikrarsızlaştırıcı" olarak eleştiriyor.

İki ülke arasında Mayıs 2025'teki görüşmelerin ardından Kremlin'den yapılan bir açıklamada yeni savunma sisteminin "uzayda savaş operasyonları yürütmek için cephaneliği önemli ölçüde güçlendirilmesini açıkça öngördüğü" belirtildi.

Ancak Kremlin sözcüsü Dimitri Peskov daha sonra yaptığı bir açıklamada bunun ABD'nin "egemenlik meselesi" olduğunu söyledi ve nükleer silahsızlanma müzakerelerinin yeniden başlamasına vesile olabileceğini kaydetti.

Çin ise Altın Kubbe'nin uzayda silahlanma yarışı başlatma ve uluslararası güvenliği tehlikeye atma riski taşıdığını söyledi.

Çin Dışişleri Bakanlığı Mayıs 2025'te yaptığı açıklamada Altın Kubbe'nin BM Dış Uzay Anlaşması'na aykırı ve saldırgan yönleri olduğunu belirtti ve ABD'yi sistemden vazgeçmeye çağırdı.

Kanada Altın Kubbe'ye dahil olacak mı?

ABD ile gümrük tarifeleri yüzünden arası açılan Kanada'nın Altın Kubbe projesine dahil olup olmayacağı bilinmiyor.

ABD Hazine Bakanı Scot Bessent, Davos'ta yaptığı bir açıklamada Ottawa'nın projeye davet edildiğini söyledi.

Trump da Kanada'nın ABD'den "bedava" faydalandığı için "minnettar" olması gerektiğini söyledi ve Altın Kubbe'nin "doğası gereği" Kanada'yı da koruyacağını ifade etti.

Kanada Başbakanı Mark Carney'in ofisi Mayıs 2025'te Amerikalı meslektaşlarıyla yeni bir güvenlik ve ekonomi işbirliği hakkında görüştüklerini söyledi.

Dönemin Kanada Savunma Bakanı Bill Blair de 2025'te yaptığı bir açıklamada Kanada'nın kubbe projesine katılmakla ilgilendiğini, bunun "mantıklı" ve ülkenin "ulusal çıkarına" olduğunu savunmuştu.

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisi için yapay zekadan da faydalanıldı.