Trump'ın İngiltere'yi 'Büyük aptallık' yapmakla suçladığı Chagos Adaları anlaşması nedir?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social'dan yaptığı bir paylaşımda İngiltere'nin Hint Okyanusu'ndaki Chagos Adaları'nın egemenliğini Mauritius'a devretme kararını eleştirdi.

Trump, aralarında İngiltere ve ABD'nin askeri üssüne de ev sahipliği yapan Diego Garcia Adası'nın bulunduğu adaların Mauritius'a verilmesinin "büyük aptallık" olduğunu söyledi.

Trump ayrıca, İngiltere'nin bu hamlesinin ABD'nin Grönland'ı ilhakı talebini gündeme getiren "ulusal güvenlik sebeplerinden" biri olduğunu söyledi.

"Şüphesiz, Çin ve Rusya bu tam zayıflığı fark etti" diyen ABD başkanı, ayrıca şu ifadeleri kullandı:

"Bunlar yalnızca kuvvetten anlayan uluslararası güçler, bu yüzden benim liderliğimde Amerika Birleşik Devletleri yalnızca bir yılın ardından daha önce hiç olmadığı kadar saygı görüyor."

Trump, Şubat 2025'te İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile yaptığı bir görüşmeden sonra anlaşmayı onaylar nitelikte konuşmuş ve "Çok iyi işleyeceğini hissediyorum" demişti.

Trump'ın Chagos Adaları konusundaki tavır değişikliği, Starmer'ın Grönland meselesinde ABD aleyhinde Danimarka'yı destekleyen açıklamalar yapmasının ardından geldi.

İngiltere hükümetinden bir sözcü, Trump'ın açıklamasına tepki olarak "İngiltere asla ulusal güvenliğinden taviz vermeyecek" dedi.

Sözcü, uluslararası mahkemelerde çıkan kararların Diego Garcia'daki askeri üssün akıbetini riske attığını ve mevcut durumda bu üssün "gerektiği gibi" faaliyet göstermesini engelleyebileceğini söyledi.

İngiltere'nin bu sebeple adaların egemenliğini devretme kararı aldığını vurgulayan sözcü, hamlenin ABD dahil İngiltere'nin müttefikleri tarafından memnuniyetle karşılandığını hatırlattı.

Sözcü ayrıca "Diego Garcia'daki müşterek ABD-İngiltere üssünün özelliklerini korumak ve rakiplerimizi uzak tutmak için sıkı teminatları olan bu anlaşma, [üssün] nesillerce faaliyette kalmasını garantiliyor" dedi.

Mayıs 2025'te imzalanan anlaşma henüz İngiltere Parlamentosu tarafından onaylanmadı. Dolayısıyla Chagos Adaları hâlâ İngiltere toprağı sayılıyor.

İngiltere ne şartla adaları Mauritius'a devredecek?

İngiltere ve Mauritius arasında Mayıs 2025'te imzalanan anlaşmaya göre İngiltere, Hint Okyanusu'ndaki Chagos Adaları'nı bu Doğu Afrika ülkesine verecek.

Ancak adaların en büyüğü olan Diego Garcia'daki müşterek ABD-İngiltere askeri üssünün kontrolü İngiltere'de olacak.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, 99 yıllık anlaşma kapsamında İngiltere'nin Diego Garcia'yı yıllık 101 milyon sterlin (yaklaşık 6 milyar lira) karşılığında Mauritius'tan kiralayacağını duyurmuştu.

Chagos Adaları, eski İngiliz sömürgesi Mauritius 1965'te bağımsızlığını ilan etmeden önce İngiltere tarafından 3 milyon sterlin (bugünün kuruyla 75 ila 80 milyon sterlin, yaklaşık 4 milyar 600 milyon lira) karşılığında alındı.

İngiltere daha sonra burada ABD ile birlikte askeri üs kurdu.

Ancak 1968'de bağımsızlığına kavuşan Mauritius, bağımsızlık anlaşması karşılığı adaları İngiltere'ye zorla satmak zorunda kaldığını savundu.

Uluslararası Adalet Divanı (ICJ), 2019'da adaların Mauritius'tan alınmasının yasal olmadığına hükmetti ve İngiltere'nin burada kontrolü "acilen" bırakması gerektiğini söyledi.

Mauritius Başbakanı Navin Ramgoolam, Mayıs 2025'te İngiltere ile imzalanan anlaşmayı "büyük bir zafer" olarak ilan etti ve 60 yıllık bağımsızlığın ardından "İngiltere tam egemenliğimizi bize vermeli" diye konuştu.

Ramgoolam ayrıca bu anlaşmanın Mauritius'un sömürgecilikten kurtulmasının "nihai adımı" olduğunu söyledi.