วัคซีนโควิด-19: ภาคท่องเที่ยวกระทุ้งรัฐปลดล็อกนำเข้าวัคซีน แผนนำเข้าโดยรัฐ ฟื้นเศรษฐกิจไม่ทัน

กลุ่มผู้บริหารธุรกิจท่องเที่ยวเรียกร้องรัฐบาล พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา ให้กล้าตัดสินใจ แสดงความจริงใจความโปร่งใส่ในการบริหารจัดการวัคซีนต้านโควิด-19 ลดการผูกขาดวัคซีนเพียงไม่กี่ราย ผ่อนคลายข้อจำกัดการนำเข้าเพื่อให้การกระจายครอบคลุมอุตสาหกรรมขับเคลื่อนเศรษฐกิจได้ทันสถานการณ์

ภายหลังจากการระบาดของโรคโควิด-19 มาตั้งแต่ปลายเดือน ธ.ค. 2562 ส่งผลให้อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวทั่วโลกต้องหยุดชะงักลงจากการประกาศปิดประเทศ ภาพรวมเศรษฐกิจของไทยก็ต้องสะดุดเช่นกัน เพราะภาคการท่องเที่ยวถือว่าเป็นเส้นเลือดใหญ่ที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ซึ่งข้อมูลของธนาคารโลกระบุว่าก่อนการระบาดของโรคโควิด-19 อุตสาหกรรมนี้สร้างรายได้ให้ประเทศเป็นมูลค่าสูงถึง 16-17% ของผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ หรือ จีดีพี

เป็นเวลามากกว่าหนึ่งปีแล้วที่ผู้ประกอบการท่องเที่ยวต้องเผชิญกับวิกฤตหนักเพราะไร้เงานักท่องเที่ยวต่างชาติ จากเคยเข้ามาท่องเที่ยวในไทยเกือบ 40 ล้านคนในปี 2562 แต่พวกเขาก็ยังมีความหวังว่า "ความสำเร็จในการคิดค้นวัคซีน" จะกลายเป็นแสงสว่างที่ปลายอุโมงค์

"วัคซีน คือตัวการเปลี่ยนเกมการแข่งขันทางธุรกิจท่องเที่ยว" นางมาริสา สุโกศล หนุนภักดี นายกสมาคมโรงแรมไทยกล่าวในวงสนทนา "Thai Hotel Leaders Roundtable" เมื่อวันที่ 22 มี.ค. ซึ่งมีผู้บริหารระดับสูงในกลุ่มธุรกิจโรงแรมพูดคุยกันเกี่ยวกับแนวทางการฟื้นฟูภาคการท่องเที่ยวและบริการของไทย

ทว่า กลุ่มผู้บริหารธุรกิจโรงแรมต่างตั้งคำถามถึงโรดแมปและแผนการกระจายวัคซีนของรัฐบาล ที่ตั้งเป้าหมายว่าจะให้ครอบคลุมประชากรราว 50% ภายในปีนี้ด้วยจำนวนวัคซีนที่จัดหามาไว้แล้วราว 61 ล้านโดสจากผู้ผลิตเพียงสองรายในขณะนี้คือ วัคซีนจากแอสตร้าเซนเนก้าของสหราชอาณาจักรและจากซิโนแวคของจีน

นายกสมาคมโรงแรมไทยถามว่า หากรัฐบาลจะเปิดประเทศในเดือน ต.ค. ที่จะถึงนี้ ด้วยปริมาณวัคซีนดังกล่าวจะสามารถรองรับมาตรการดังกล่าวหรือไม่

"เราจะสามารถฉีดวัคซีนให้คนไทยได้เร็วที่สุดได้เมื่อไหร่ในวงกว้าง เพื่อให้มีภูมิคุ้มกันหมู่ก่อนที่เราสามารถรับนักท่องเที่ยวโดยไม่ต้องกักตัวได้ ภาคเอกชนเองจึงได้เสนอให้รัฐเร่งการฉีดวัคซีนและให้เอกชนนำเข้า ช่วยฉีดและสนับสนุนเงินทุนเพื่อแบ่งเบาภาระรัฐบาล" เธอบอกกับบีบีซีไทย

เมื่อพิจารณาตามไทม์ไลน์ที่รัฐบาลจะฉีดวัคซีนภายในปีนี้ 30 ล้านคนแล้ว เธอมองว่ายังไม่เพียงพอ จึงต้องการให้รัฐเร่งรัดอนุมัติวัคซีนยี่ห้ออื่น ๆ เพื่อนำเข้าวัคซีนเพิ่มให้รวดเร็วที่สุด ในขณะที่จำนวนนักท่องเที่ยวคนไทย แม้ว่าจะมีการส่งเสริมการท่องเที่ยวโดยรัฐบาลผ่านมาตรการต่าง ๆ ซึ่งถือว่าดีและช่วยผู้ประกอบการท่องเที่ยวได้ แต่ก็ยังไม่สามารถทดแทนรายได้จากนักท่องเที่ยวต่างชาติได้

"การขาดทุนระยะยาว ทำให้มีหนี้ทับถม การที่ต้องเปิดธุรกิจที่ไม่มีลูกค้าพอเพียงก็ทำให้ขาดทุนต่อไป ที่ต้องเปิดธุรกิจก็เพื่อไม่ให้สูญเสียพนักงาน แต่การที่จะให้ยืมเงินจากธนาคารเพื่อจ่ายพนักงานไปจนถึงเดือน ต.ค. เลย มันไม่ใช่ความยั่งยืน" เธออธิบายถึงปัญหาที่ธุรกิจท่องเที่ยวเผชิญ

"วิธีเดียวที่จะฟื้นท่องเที่ยวได้ คือต้องเอานักท่องเที่ยวกลับมาให้เร็วที่สุด โดยไม่ต้องกักตัว"

"ถ้าจะรอให้เกิดภูมิคุ้มกันหมู่ มีหวังธุรกิจท่องเที่ยวพังก่อน"

การสร้างภูมิคุ้มกันหมู่ (Herd Immunity) ก็ถือเป็นประเด็นที่สำคัญอีกประการ ซึ่งแปรผันตรงกับสัดส่วนของผู้ที่ได้รับวัคซีนในประเทศ นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยา คลินิกภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เคยโพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กเมื่อวันที่ 5 มี.ค. ที่ผ่านมาว่า หากต้องการให้เกิดภูมิคุ้มกันหมู่ให้ได้ต้องฉีดวัคซีน 85 - 100 ล้านโดส ซึ่งปริมาณวัคซีนที่รัฐบาลสั่งซื้อยังมีไม่เพียงพอ

หากมองในมุมมองทางธุรกิจ นายวิลเลียม อี ไฮเน็ค ผู้ก่อตั้งและประธานกรรมการ บริษัทไมเนอร์ อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด (มหาชน) หรือ MINT ผู้บริหารโรมแรมในเครือไมเนอร์ โฮเทล และธุรกิจร้านอาหารกล่าวในวงเสวนาวานนี้ (23 มี.ค.) ว่า "ถ้าจะรอให้เกิดภูมิคุ้มกันหมู่ มีหวังธุรกิจท่องเที่ยวพังก่อน"

นายไฮเน็ค เป็นนักธุรกิจและเศรษฐีอันดับที่ 23 จากการจัดอันดับความมั่งคั่งของนิตยสารฟอร์บส์ ซึ่งเคยเขียนจดหมายถึง พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เมื่อเดือน ม.ค. ที่ผ่านมาเกี่ยวกับสถานการณ์โควิด-19 ในไทย และเรื่องวัคซีนรวมทั้งการฟื้นฟูภาคการท่องเที่ยวและยังมีคำเสนอแนะแก่รัฐบาลด้วย

การจัดหาวัคซีนต้องโปร่งใสและรวดเร็ว

นักธุรกิจชาวอเมริกันสัญชาติไทยรายนี้ บอกกับบีบีซีไทยว่า สิ่งที่สำคัญยิ่งก็คือ ความโปร่งใสของรัฐบาลในการจัดหาวัคซีนจากแหล่งผู้ผลิตต่าง ๆ ให้รวดเร็วกว่านี้ และเร่งกระบวนการฉีดวัคซีนมากขึ้น

"ผมมั่นใจว่า นายกรัฐมนตรี (ของไทย) จำเป็นต้องใช้กระบวนพิจารณาเช่นเดียวกันกับผู้นำชาติอื่น ๆ เช่น สหราชอาณาจักร สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ และสหรัฐอเมริกา เพื่อที่จะอนุมัติให้การใช้วัคซีนที่ได้รับการอนุมัติแล้วจากประเทศอื่น ๆ ดังนั้นเราไม่จำเป็นต้องรอการอนุมัติโดยองค์การอาหารและยาในประเทศก็ได้ เพราะติดระเบียบราชการและใช้เวลานานเกินไป"

เขาบอกว่า ภาคเอกชนรวมทั้งบริษัทของเขาพร้อมที่จะลงทุนกับการฉีดวัคซีนให้พนักงานของเขา หากว่ารัฐบาลอนุมัติให้โรงพยาบาลเอกชนสามารถนำเข้าวัคซีนได้ เขายกตัวอย่างธุรกิจของเขาซึ่งให้บริการทั้งในและต่างประเทศมีพนักงานกว่า 66,000 คน โดยส่วนใหญ่อยู่ต่างประเทศได้รับการวัคซีนไปแล้ว เช่น ในมัลดีฟส์ และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์

"เหลือเพียงพนักงานคนไทยราว 2 หมื่นคนเท่านั้น ที่ยังรอการฉีดวัคซีนอยู่ในขณะนี้" เขากล่าว

นายธีรยุทธ จิราธิวัฒน์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร โรงแรมและรีสอร์ทในเครือเซ็นทารา บอกกับบีบีซีไทยว่า ผู้บริหารก็หารือเรื่องการจัดซื้อวัคซีนเพื่อฉีดให้กับพนักงานด้วย แต่ปัญหาคือจะซื้อกับใคร

1 เม.ย. ลดเวลากักตัวเหลือ 10 วัน

เมื่อวันที่ 19 มี.ค. ที่ผ่านมา ศูนย์บริหารสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (ศบค.) เห็นชอบแผนการผ่อนคลายมาตรการป้องกันโรคโควิด-19 ประกอบด้วย 3 ระยะ ดังนี้

อย่างไรก็ตาม กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ยังให้มีการกักตัว 14 วัน สำหรับผู้ที่เดินทางมาจากประเทศที่มีเชื้อโควิด-19 กลายพันธุ์

อะไรคือสาเหตุที่ทำให้การนำเข้าวัคซีนโดยรพ. เอกชนยังทำไม่ได้

นอกจากความพยายามของภาคธุรกิจต่าง ๆ ที่ต้องการจัดหาวัคซีนเพื่อมาฉีดให้กับพนักงานแล้ว กลุ่มธุรกิจโรงพยาบาลเอกชนก็ใช้ความพยายามที่จะนำเข้าวัคซีนเพื่อบริการกลุ่มที่มีความต้องการ

นพ. บุญ วนาสิน ประธานกรรมการ บริษัท ธนบุรี เฮลแคร์ กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) เปิดเผยกับบีบีซีไทยว่า ภายใต้ภาวะสถานการณ์ฉุกเฉินในปัจจุบัน ผู้ผลิตวัคซีนในต่างประเทศต้องการขายวัคซีนให้กับรัฐบาลเท่านั้น เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกฟ้องร้องหากเกิดปัญหาขึ้นจากการใช้วัคซีน และเป็นสาเหตุให้โรงพยาบาลเอกชนไม่สามารถนำเข้าวัคซีนมาจำหน่ายเอง

หากพิจารณาในแง่กฎหมายแล้ว นพ. บุญกล่าวว่า ยังไม่เคยมีรัฐบาลใดที่จะมารับประกันแทนผู้ผลิตวัคซีนเอกชน จึงทำให้เรื่องดังกล่าวไม่สามารถเกิดขึ้นในไทยได้ ถึงแม้ว่าจะมีวัคซีนที่มีคุณภาพที่ดีกว่า เช่น วัคซีนจอห์นสัน แอนด์ จอห์นสัน ที่มีประสิทธิภาพมากกว่า ฉีดเพียงหนึ่งครั้งและสามารถรับมือกับไวรัสกลายพันธุ์ได้ แต่ตอนนี้ยังอยู่ในช่วงการพิจารณาขององค์การอาหารและยา (อย.) ซึ่งใช้เวลาค่อนข้างนานและยังไม่มีคำสั่งซื้อโดยรัฐบาลที่สิทธิในการนำเข้าเพียงรายเดียว

นายแพทย์ผู้นี้เข้าใจการทำงานของกระทรวงสาธารณสุขที่จำต้องเป็นควบคุมการระบาดของโรคให้ได้ แต่เขาบอกว่าก็ยังมีความต้องการจากภาคธุรกิจเอกชนที่จำเป็นต้องเปิดบ้านต้อนรับชาวต่างชาติด้วย จากการพูดคุยมีกว่าร้อย ที่แจ้งความประสงค์ที่จะลงทุนซื้อวัคซีนเพื่อฉีดให้กับพนักงานและเพื่อสร้างความมั่นใจต่อคู่ค้าหรือนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ

"ถึงแม้ชาวต่างชาติที่ฉีดวัคซีนแล้ว ก็พวกเขาก็ยังไม่มีความมั่นใจที่จะเข้ามาในประเทศหากว่าการฉีดวัคซีนในไทยยังไม่พร้อม" นพ. บุญกล่าว

"ภูเก็ตแซนด์บ็อกซ์" โมเดล

ความหวังอีกหนึ่งอย่างของผู้ประกอบการท่องเที่ยวที่ต้องการให้รัฐบาลใช้ภาวะความเป็นผู้นำและความกล้าในการตัดสินใจคือ การยอมรับข้อเสนอของภาคเอกชนท่องเที่ยวที่เสนอโมเดลต่าง ๆ เพื่อเป็นทางออกให้กับธุรกิจการท่องเที่ยวและการขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจ หนึ่งในนั้นคือ "ภูเก็ตแซนด์บ็อกซ์" ซึ่งนำเสนอโดยสมาคมธุรกิจการท่องเที่ยวจังหวัดภูเก็ต

นายภูมิกิตติ์ รักแต่งาม นายกสมาคมธุรกิจการท่องเที่ยวจังหวัดภูเก็ต บอกบีบีซีไทยว่า ข้อเสนอดังกล่าวได้เสนอต่อนายสุพัฒนพงษ์ พันธ์มีเชาวน์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน เกี่ยวกับโมเดลดังกล่าวเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา ในขณะที่ นายกสมาคมโรงแรมไทยกล่าวว่า ข้อเสนอนี้คาดว่าจะถูกนำเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรีในวันอังคารที่ 30 มี.ค.

นายภูมิกิตติ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า ในข้อเสนอดังกล่าว ต้องการให้รัฐบาลอนุมัติให้จัดหาวัคซีนทั้งจากซิโนแวคและแอสตร้าเซนเนก้าจำนวน 933,174 โดส สำหรับประชากรบนเกาะภูเก็ตจำนวน 466,587 คน โดยแบ่งตามกลุ่มเป้าหมายต่าง ๆ เช่น ประชากรที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไป แรงงานในภาคอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวที่มิได้ย้ายทะเบียนบ้าน แรงงานในธุรกิจอื่น และรวมถึงแรงงานต่างด้าว

"หากสามารถทำได้จะทำให้การเปิดประเทศแบบไม่ต้องกักตัวจะสามารถเริ่มต้นขึ้นในวันที่ 1 ก.ค. โดยจะต้องมีการฉีดวัคซีนชุดแรกจากซิโนแวคในวันที่ 15 เม.ย. จำนวน 3 แสนโดส ตามมาด้วยในเข็มที่สองในวันที่ 15 พ.ค. ก่อนที่จะฉีดอีกครั้งจากวัคซีนของแอสตร้าเซนเนก้าในวันที่ 1 มิ.ย." เขาอธิบาย

หากว่าแผนเป็นตามโมเดลนี้ นายภูมิกิตติ์บอกว่า จะทำให้เกิดผลกระทบทางเศรษฐกิจจากการเปิดประเทศแบบไม่ต้องกักตัวเป็นรายได้จากการท่องเที่ยว ณ สิ้นปี 2564 ราว 84,290 ล้านบาท จากกลุ่มนักท่องเที่ยวที่มีศักยภาพซึ่งได้รับการฉีดวัคซีนแล้ว เช่น จีน สหราชอาณาจักร สิงคโปร์ สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ อิสราเอลและรัสเซีย

นอกจากนี้ยังมีอีกโมเดลที่นำเสนอ โดยยึดตามแผนการเปิดประเทศของศูนย์บริหารสถานการณ์โควิด-19 (ศบค.) ใน เดือนต.ค. เช่นกัน หากว่าได้รับการอนุมัติวัคซีน ก็จะทำให้มีผลทางเศรษฐกิจได้ และคาดว่าตามโมเดลนี้จะทำให้มีรายได้จากการท่องเที่ยวอย่างน้อย 54,967 ล้านบาท

อย่างไรก็ตาม กระบวนการดังกล่าวจำเป็นต้องมีหนังสือรับรองการฉีดวัคซีนจากประเทศต้นทาง วัคซีนพาสปอร์ต และการรับรองจากสมาคมการขนส่งสินค้าทางอากาศนานาชาติ รวมทั้งตรวจหาเชื้อที่สนามบินปลายทางด้วย พร้อมกับการใช้แอปพลิเคชันไทยแลนด์พลัสเพื่อติดตามอาการระหว่างการท่องเที่ยวในไทย

3 ระยะการยกเลิกสถานกักกันตัว

นับตั้งแต่วันที่ 1 เม.ย. นี้ ศบค. เปิดเผยว่าจะมีการปรับรูปแบบสถานที่กักกันโดยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ ดังนี้