โควิด-19 : covidiot นิยามใหม่ในสังคมตะวันตกต่อพวกทำตัวไม่เหมาะในวิกฤตโรคระบาด

"Covidiot" เป็นคำที่เพิ่งถูกสร้างขึ้นในช่วงวิกฤตไวรัสรัสโคโรนา ผสมคำว่า "Covid-19"(โควิด-19) เข้ากับคำว่า "Idiot" ซึ่งแปลว่าคนโง่เง่าบ้องตื้น

เว็บไซต์พจนานุกรมคำแสลงและวลีร่วมสมัย Urban Dictionary ให้นิยาม covidiot ว่าหมายถึงคนที่ไม่สนใจคำแนะนำด้านสาธารณสุข หรือคนที่ไปกักตุนสินค้าเสียจนไม่เหลือให้คนอื่น

เว็บไซต์ นสพ.เทเลกราฟ ของอังกฤษ ยกตัวอย่างการเป็น "Covidiot" 4 รูปแบบ ได้แก่ การกักตุนสินค้าเกินควร, การมั่นใจว่าตัวเองแข็งแรง, ไม่มีเชื้อในตัวและยังออกไปมาหาสู่คนอื่น และการเอาข่าวลือที่ได้ยินมาไปแพร่กระจาย และการยังปักใจเชื่ออยู่ว่าโควิด-19 เป็นแค่ไข้หวัดธรรมดา

ในประเทศไทย เราพบคนที่มีพฤติกรรมตามคำจำกัดความข้างบนนี้ เช่นกัน

ไม่ยอมกักตัว

เมื่อวันที่ 18 มี.ค. นายสิระ เจนจาคะ ส.ส.กรุงเทพฯ พรรคพลังประชารัฐ เข้าร่วมประชุมคณะกรรมาธิการป้องกันและปราบปรามการทุจริตประพฤติมิชอบ สภาผู้แทนราษฎร ทั้งที่สงสัยว่าตนได้รับเชื้อโควิด-19 นี่ทำให้วันถัดมา พล.ต.อ.เสรีพิศุทธ์ เตมียเวส ส.ส. บัญชีรายชื่อ พรรคเสรีรวมไทย ให้ผู้ช่วยเข้าแจ้งความต่อ นายสิระ ตามมาตรา 34 พ.ร.บ.โรคติดต่อ กรณีก่อให้เกิดสภาวะไม่ถูกสุขลักษณะ อาจเป็นเหตุให้โรคติดต่อร้ายแรงแพร่กระจายออกไป

กักตุน

เมื่อต้นเดือน มี.ค. มีปมกักตุนหน้ากากอนามัยที่ทำให้ ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ตกเป็นข่าวอีกครั้ง โดยโดนกล่าวหาว่า มีส่วนเกี่ยวข้องหรือรู้จักกับนายศรสุวีร์ ภู่รวีรัศวัชรี ซึ่งเป็นบุคคลที่โพสต์เฟซบุ๊กอ้างว่ามีหน้ากากอนามัยอยู่ในความครอบครอง "หลายล้านชิ้น" และได้ส่งออกไปขายในประเทศจีน

นายศรสุวีร์ โพสต์รูปภาพตัวเองกับนายพิตตินันท์ รักเอียด ผู้ติดตาม ร.อ.ธรรมนัส เมื่อวันที่ 2 มี.ค. พร้อมกับข้อความว่า "ดีใจที่มีพี่คอยห่วงน้อง" อย่างไรก็ดี ร.อ.ธรรมนัส ออกมาปฏิเสธข้อกล่าวหาทั้งหมด ทั้งยังได้ปลดนายพิตตินันท์ออกจากคณะทำงาน และตั้งคณะกรรมการขึ้นมาสอบสวนเขาด้วย

นายจุรินทร์ ลักษณวิศิษฏ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ กล่าวถึงกรณีการจับกุมนายศรสุวีร์ ภู่รวีรัศวัชรี ว่ามี 3 ข้อหาด้วยกันที่กระทรวงพาณิชย์ต้องเข้าไปร่วมดำเนินการสอบสวนคือ 1. หากมีครอบครองหน้ากากอนามัยจำนวน 200 ล้านชิ้นจริง หรือจำนวนเท่าไหร่ก็ตามที่อยู่ในครอบครองตามที่กฎหมายกำหนดห้าม จะต้องแจ้งการครอบครองซึ่งหากไม่แจ้งจะต้องผิดกฎหมาย 2. การจำหน่ายเกินราคา 3. ค้ากำไรเกินควร

ต่อมาวันที่ 8 เม.ย. เว็บไซต์ไทยโพสต์รายงานโดยอ้างข้อมูลจากชมรมช่วยเหลือเหยื่ออาชญากรรมว่า จากกรณี นายพันธ์ยศ อัครอมรพงศ์ ประธานยุทธศาสตร์พรรคภราดรภาพ​ ถูกอ้างว่ามีส่วนร่วมกับขบวนการกักตุนหน้ากากอนามัย​ เพื่อส่งไปขายต่างประเทศ และได้ไปพบกับเจ้าหน้าที่รัฐที่เกี่ยวข้องในกรณีนี้​นั้น ล่าสุด กองบังคับการปราบปรามคุ้มครองผู้บริโภค (ปคบ.) นำหมายศาล จับนายพันธ์ยศ ไว้เรียบร้อยที่เป็นหัวหน้าขบวนการกักตุนและค้าหน้ากาก ออนไลน์รายใหญ่ของประเทศ ขณะนี้อยู่ระหว่างการตรวจค้นอยู่

ทวิตภพไทยเดือด

"...ที่มึง_ิบหายจะตาย_่าอยู่ทุกวันเนี่ย มันเป็นเพราะวิกฤตหรือเป็นเพราะวินัยของ_ึง" นี่คือประโยคดังที่ทำให้แฮชแท็ก #ผู้กองเบนซ์ ติดอันดับต้น ๆ ในทวิตเตอร์ประเทศไทยเมื่อ 14 เม.ย.

กระแสวิพากษ์วิจารณ์นี้เริ่มขึ้นหลัง ผู้กองเบนซ์ หรือ ร.ต.อ.สี่ทิศ อ่ำถนอม อดีตตำรวจที่ผันตัวมาเป็นนักพูดสร้างแรงบันดาลใจ แนะนำแนวทางดำเนินชีวิต หรือที่รู้จักกันว่า "ไลฟ์โค้ช" ออกคลิปวิดีโอเมื่อวันที่ 11 เม.ย. บอกว่าที่คนเดือดร้อนอยู่ทุกวันนี้ เป็นเพราะ "ไม่ทำกันเอง ยึดติด คิดลบ ขี้เกียจ ฟุ้งซ่าน กลัว" ทั้ง ๆ ที่ช่วงวิกฤตโควิด-19 มีไอเดียและงานใหม่ ๆ ให้ลองทำกันเยอะแยะ และตั้งคำถามว่าเป็นเพราะวิกฤตหรือเป็นเพราะวินัยของตัวคนเอง

ล่าสุด ผู้กองเบนซ์ โพสต์ขอโทษวันเฟซบุ๊กวันที่ 14 เม.ย. ว่า "ถ้าผมได้พูดหรือทำอะไรผิดพลาดไป หรือกระทบกระเทือนจิตใจใครไปบ้าง ผมขออภัยทุกท่านจากใจจริงนะครับ"

ย้อนไปเมื่อเดือน มี.ค. พัชรศรี เบญจมาศ หรือ กาละแมร์ พิธีกร ผู้ประกาศข่าว และคอลัมนิสต์ชื่อดัง โพสต์วิดีโอคลิปบอกให้คนไม่ต้องตกอกตกใจกับวิกฤตไวรัสโคโรนาเพราะ "นี่ไม่ใช่วิกฤตครั้งแรกในประเทศชาติป่ะวะ น้ำท่วมก็เกิดแล้ว ต้มยำกุ้งก็เกิดแล้ว เผาบ้านเผาอะไรก็เกิดหมดแล้ว เพราะฉะนั้นนี่ไม่ใช่ครั้งแรก"

เธอบอกว่าเวลาที่ตนจนตรอกจะยกมือไหวสิ่งศักดิ์สิทธิ์ขอให้ช่วยเหลือ และให้วางใจเพราะประเทศไทยมีสิ่งศักสิทธิ์คุ้มครองมากมาย

นี่ทำให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างมากมายในโซเชียลมีเดีย หนึ่ง เพราะเป็นการสร้างความเชื่อผิด ๆ เกี่ยวกับการรับมือกับเชื้อไวรัสโคโรนา สอง เธอถูกวิจารณ์ว่าพูดเช่นนั้นได้เพราะเธอมีฐานะดี ต่างจากคนหาเช้ากินค่ำที่ไม่สามารถหารายได้ได้เมื่อตัวกักตัวอยู่บ้านเฉย ๆ

ต้นทุนไม่เท่ากัน

"ไลฟ์โค้ช" หรือผู้เชี่ยวชาญสอนการใช้ชีวิต ไม่ได้เพิ่งเริ่มมาเป็นประเด็นถกเถียงในช่วงนี้ บางฝ่ายมองว่าคนเหล่านี้สามารถสอนและแนะนำแนวทางให้พวกเขาพัฒนาตัวเองได้ แต่อีกฝ่ายก็มองว่าพวกเขาไร้คุณสมบัติที่จะมาแนะแนวคนอื่น มุ่งหาเงินด้วยการขายคอร์สเท่านั้น

กระแสที่เกิดขึ้นในช่วงวิกฤตโควิด-19 อย่างกรณีของผู้กองเบนซ์ ก็ดูเหมือนจะไม่ได้จำกัดอยู่แค่เมืองไทยเท่านั้น เห็นจาก เจเค โรว์ลิง นักเขียนดังเจ้าของหนังสือแฮร์รี่พอตเตอร์ ที่ออกมาระบุผ่านทวิตเตอร์เมื่อต้นเดือน เม.ย. ว่า "หากคุณเป็น "ไลฟ์โค้ช" ที่บอกเป็นนัยว่าผู้คนเป็นพวกขี้แพ้หากพวกเขาไม่ได้เรียนรู้ทักษะ หรือสร้างแบรนด์ใหม่ ๆ ขณะกักตัวบ้าน คุณอาจจะต้องหยุดได้แล้ว"

โรว์ลิง บอกว่า ผู้คนต้องเผชิญความท้าทายที่เหล่าไลฟ์โค้ชไม่รู้เรื่องเลยสักนิด บางครั้ง แค่ต้องเผชิญบางสิ่งบางอย่างก็ยากเย็นมากพอแล้ว

นายแพทย์อภิชาติ จริยาวิลาศ โฆษกกรมสุขภาพจิต เปิดเผยกับทีมข่าวช่อง 3 ออนไลน์ว่า "จิตแพทย์ต้องเรียนแพทย์ 6 ปี เพื่อต่อจิตเวชอีก 3 ปี หรือ 4 ปีในจิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น นับเฉลี่ยแล้ว 10 ปี ส่วนนักจิตวิทยาที่ให้คำปรึกษาต้องเรียนอย่างน้อย 4 ปี แต่ในกรณีของไลฟ์โค้ชบางคนอบรมแค่ไม่กี่ชั่วโมงก็ตั้งตัวเป็นไลฟ์โค้ช"

นายแพทย์อภิชาติ บอกอีกว่า ในช่วงวิกฤตนี้ เป็นธรรมดาที่ประชาชนจะเกิดความเครียด แนะนำให้คุยกับคนรอบตัว โดยเฉพาะคนในครอบครัว แต่หากลำบากใจก็สามารถโทรมาที่ 1323 สายด่วนกรมสุขภาพจิตซึ่งจะมีผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการอบรมอย่างมีมาตรฐานคอยให้คำแนะนำโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย