เลือกตั้ง 2562 : จาก #Savethanathorn สู่ #หนักแผ่นดิน สำรวจแฮชแท็กการเมืองยอดนิยม

27 ก.พ. 2562 นายธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ หัวหน้าพรรคอนาคตใหม่ มีนัดหมายกับอัยการเพื่อฟังคำสั่งทางคดี ที่สำนักงานอัยการสูงสุด ถ.รัชดาภิเษก แต่ 1 สัปดาห์ก่อนหน้า ได้เกิดกระแส #Savethanathorn ขึ้นทางสื่อสังคมออนไลน์

นายธนาธรกับกรรมการบริหาร (กก.บห.) พรรคอนาคตใหม่อีก 2 คน ตกเป็นผู้ต้องหาคดีกระทำความผิดพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) คอมพิวเตอร์ จากการวิพากษ์วิจารณ์ปรากฏการณ์ "ดูด ส.ส." เข้าสังกัดพรรคใหม่ที่มีชื่อคล้ายคลึงกับนโยบายรัฐ ผ่านการจัดเฟซบุ๊กไลฟ์เมื่อ 29 มิ.ย. 2561

นี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่นายธนาธรพาตัวเองและพรรคทะยานขึ้นสู่อันดับ 1 ของเทรนด์ทวิตเตอร์เมืองไทย แต่การปรากฏตัว-ปรากฏเสียงของนักการเมืองหน้าใหม่รายนี้ในหลายโอกาส เป็นที่จับจ้องและส่งสารต่อ ๆ กันของคนรุ่นใหม่

บีบีซีไทยรวบรวม #แฮชแท็ก ยอดนิยมในช่วงเลือกตั้ง พร้อมคำอธิบายบริบทการเมืองที่เกิดขึ้นในโลกออฟไลน์

1. #Savethanathorn

#Savethanathorn เริ่มปรากฏในทวิตเตอร์ หลัง น.ส.พรรณิการ์ วานิช โฆษกพรรคอนาคตใหม่ แถลงข่าวเมื่อ 20 ก.พ. ว่าพนักงานอัยการนัดนายธนาธรกับพวก ไปพบ เพื่อดำเนินการตามขั้นตอนคดีต่อไปในวันที่ 27 ก.พ. นี้ พร้อมระบุว่าได้คาดการณ์ไว้ก่อนแล้วว่าในช่วง 1 เดือนก่อนถึงการเลือกตั้ง จะเกิดการเร่งรัดคดีนี้

"เราเองก็จะต้องจับตาดูว่าในวันที่จะมีการส่งตัวทั้ง 3 คนให้อัยการนั้น จะมีการขอฝากขังนายธนาธรและกรรมการบริหารพรรคอีก 2 คนด้วยหรือไม่" น.ส.พรรณิการ์ กล่าว

สิ้นคำให้สัมภาษณ์ของโฆษกพรรคอนาคตใหม่ ผู้ใช้งานทวิตเตอร์ก็เริ่มแพร่กระจายข่าวนี้พ่วงข้อวิเคราะห์ไปต่าง ๆ นานา และไม่ลืมติดแฮชแท็ก #Savethanathorn

วันต่อมา 21 ก.พ. พรรคอนาคตใหม่เดินหน้าหาเสียงกับเหล่าคนรุ่นใหม่ที่สยามสแควร์ ยิ่งทำให้ยอดทวีตพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนนายธนาธรทวีตข้อความผ่านทวิตเตอร์ส่วนตัวว่า "ตกใจและดีใจมากๆ กับ#Savethananthorn ที่ขึ้นอันดับ 1 ในทวิตเตอร์ และกำลังใจล้นหลามที่สยามวันนี้ ขอบคุณมากๆ ครับ"

ทว่า ภายในวันเดียวกันแฮชแท็กนี้ "ร่วงเร็ว" จนผิดสังเกต ด้วยยอดทวีตที่หายไปกว่าครึ่ง ผู้ใช้งานทวิตเตอร์หลายคนจึงตั้งข้อสงสัยว่าใครอยู่เบื้องหลังเรื่องนี้ บ้างก็ว่าแฮชแท็กนี้ "โดนดูดไป" เพราะไม่ปรากฏในสารบบทวิตเตอร์ ภายในเวลาไม่นาน ชาวโซเชียลจึงช่วยกันปั่นกระแสให้ใหม่ด้วย #Savethanaton (ไม่มีตัว r) กลับมาติดอันดับต้น ๆ อีกครั้ง ด้วยยอดทวีต 6,531 ทวีต และรีทวีตสูงถึง 41,654 ครั้ง (ณ วันที่ 21 ก.พ.)

วรกร จาติกวณิช ภรรยาของ กรณ์ จาติกวณิช รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ โพสต์ทางเฟสบุ๊กส่วนตัวที่มีชื่อว่า Vorakorn Chatikavanij แสดงความคิดเห็นว่าเป็นการ "ใช้โรบอตปั่นแฮชแท็ก จนขึ้นอันดับหนึ่งจนถูกทวิตเตอร์จับได้และลบทิ้ง" แต่ พรรณิการ์ วานิช โฆษกพรรคอนาคตใหม่ บอกกับบีบีซีไทยว่า ไม่ทราบเรื่องการถอด #SaveThanathorn ในทวิตเตอร์มีที่มาที่ไปอย่างไร แต่ยืนยันว่าพรรคไม่ใช่ผู้เริ่มแฮชแท็กนี้ และไม่ได้ใช้โรบอตปั่นกระแส หรือข้อความในโลกออนไลน์

"เราไม่เคยใช้บอตปั่นกระแส เราไม่มีเวลาว่างพอที่จะทำเรื่องแบบนี้"

2. #ฟ้ารักพ่อ

นอกจากกระแส Savethanaton ก่อนหน้านี้ หัวหน้าพรรคอนาคตใหม่ยังได้ฉายาใหม่เป็น "พ่อ" ของบรรดาน้อง "ฟ้า" ทั้งหลาย โดย #ฟ้ารักพ่อ เป็นควันหลงจากงานฟุตบอลประเพณีธรรมศาสตร์-จุฬาฯ ครั้งที่ 73 จัดขึ้นเมื่อวันที่ 9 ก.พ. หลังนายธนาธร ปรากฏตัวร่วมกิจกรรมในฐานะศิษย์เก่าธรรมศาสตร์ โดยมีเหล่านักศึกษาทั้ง 2 สถาบันเข้าไปทักทาย ขอถ่ายรูปด้วย และมีเสียงตะโกน 1 ประโยคดังขึ้นอย่างไม่ขาดปากคือ "ฟ้ารักพ่อ" สร้างความประหลาดใจให้แก่เจ้าตัว ก่อนได้รับคำเฉลยในเวลาต่อมา

จุดเริ่มต้นแรก ๆ ที่ก่อกระแส ฟ้ารักพ่อ ในโลกออนไลน์ มาจากผู้ใช้งานทวิตเตอร์รายหนึ่งได้โพสต์คลิปวิดีโอขณะนายธนาธรเดินผ่าน และมีเสียงตะโกนขึ้นว่า "ฟ้ารักพ่อ" ซึ่งนายธนาธรได้หันมายิ้มให้ ก่อนที่คลิปดังกล่าวจะถูกรีทวีตกันอย่างล้นหลาม ส่งผลให้ #ฟ้ารักพ่อ ขึ้นครองอันดับ 1 เทรนด์ทวิตเตอร์ไทย ด้วยยอดทวีต 8,319 ทวีต และรีทวีตอีก 113,555 ครั้ง (ณ วันที่ 9 ก.พ.)

ส่วนคำเฉลยที่นายธนาธรทราบในเวลาต่อมา ทำให้เขาถึงกับ "อึ้ง" เพราะ "ฟ้า" และ "พ่อ" มาจากละครเรื่อง "ดอกส้มสีทอง" เมื่อเรยา หรือ "ฟ้า" ซึ่งรับบทโดยชมพู่-อารยา เรียกหนุ่มใหญ่ที่เธอรัก แต่ขณะเดียวกันก็เป็นคนรักของคนอื่นว่า "พ่อ" ด้วยเหตุผลว่าเมื่ออยู่ด้วยทำให้รู้สึกอบอุ่นเหมือนมีพ่อ #ฟ้ารักพ่อ จึงถูกนำมาใช้สื่อถึงคุณพ่อลูก 4 อย่างนายธนาธร ซึ่งเป็นหนุ่มใหญ่ ภาพลักษณ์ดี และมีฐานะ เหมือน "พ่อ" ในละครดัง

เมื่อกระแสนิยมมาแรงขนาดนี้ จึงเป็นโอกาสที่ "คนในกระแส" จะยั่วล้อไปกับกระแสนี้ นายธนาธรทวีตข้อความกลับว่า "พ่อก็รักฟ้า และประชาชนทุกคนครับ" จนเกิดอีกแฮชแท็กขึ้นมาว่า #พ่อก็รักฟ้า ขณะที่พรรคอนาคตใหม่ก็เชื้อเชิญประชาชนไปลงคะแนนเลือกพรรคอนาคตใหม่ ได้อีกแฮชแท็กคือ #พ่อขอฟ้า

ทว่าฝ่ายที่ไม่นิยมนายธนาธร ก็ใช้ "ฟ้ารักพ่อ" ตั้งคำถามถึงประวัติในอดีตของนายธนาธรว่าเป็นผู้ให้การสนับสนุนนิตยสารราย 3 เดือน คือ "ฟ้าเดียวกัน" ที่นำเสนอการเคลื่อนไหวทางสังคม ในรูปแบบของขบวนการประชาชนและทางความคิด ฉบับแรกวางแผงเมื่อต้นปี พ.ศ. 2546 ซึ่งฝ่ายนิยมเจ้าวิจารณ์ว่าเป็นนิตยสารที่วิจารณ์สถาบันพระมหากษัตริย์

โฆษกพรรคอนาคตใหม่ ชี้แจงกับบีบีซีไทยในเรื่องนี้ว่า เป็นเรื่องจริงที่ธนาธรเคยให้การสนับสนุนทางการเงินแก่นิตยสารฉบับนี้ในระยะแรก จนต่อมาเลี้ยงตัวเองได้ แต่ยืนยันว่า นิตยสารฉบับนี้ไม่ใช่ นิตยสารที่มุ่ง "ล้มล้างสถาบันกษัตริย์" ตามที่ถูกกล่าวหา

3. #ไทยรักษาชาติ

อีกพรรคการเมืองที่เป็น "ชื่อใหม่ในร่างเก่า" และถูกพูดถึงมากที่สุดในช่วงต้นเดือน ก.พ. หนีไม่พ้น พรรคไทยรักษาชาติ (ทษช.) จากที่ไม่เป็นที่รู้จักในวงกว้าง แต่พอเกิดข่าวลือหนาหูเกี่ยวกับปรากฏการณ์ "สะเทือนแผ่นดิน" ที่ดังอื้ออึงตั้งแต่ 6 ก.พ. ในช่วงที่พรรคต่าง ๆ ต้องนำเสนอรายชื่อ "นายกฯ ในบัญชี" ต่อสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ภายใน 8 ก.พ. ผู้คนก็เริ่มมีคนเสาะแสวงหาว่า ไทยรักษาชาติ คือใคร #ไทยรักษาชาติ จึงยึดครองหน้าฟีดในทวิตเตอร์ จนมียอดทวีตสูงถึง 11,273 ทวีต และรีทวีต 53,312 ครั้ง (ณ วันที่ 7 ก.พ.)

ก่อนที่ข่าวลือจะได้รับการยืนยันว่าเป็น "ข่าวจริง" เมื่อ ร.ท. ปรีชาพล พงษ์พานิช หัวหน้าพรรค ทษช. เข้าเสนอพระนามทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี เป็นนายกฯ ในบัญชีของพรรค

ความยินดีของสมาชิก ทษช. มีได้ไม่กี่ชั่วโมง กลางดึกของวันนั้น สถานีโทรทัศน์ทุกช่องถ่ายทอดพระราชโองการในหลวง ร. 10 ที่ระบุว่า "พระมหากษัตริย์และพระบรมราชวงศ์ทุกพระองค์ ทรงดำรงสถานะอยู่เหนือการเมือง" จนนำมาสู่มติ กกต. ให้ยุบพรรค และในวันที่ 27 ก.พ. 2562 ศาลรัฐธรรมนูญจะเปิดพิจารณาคดีเป็นครั้งแรก

แม้เต็มไปด้วยความผิดหวัง สมาชิก ทษช. หลายคนต่างออกปากว่า ภายในเวลาไม่กี่วัน ประชาชนเป็นแสน ๆ รู้จักพรรคของพวกเขา และเป็นกลยุทธ์การตลาดการเมืองที่ดีแม้ไม่ตั้งใจก็ตาม ถึงขนาดที่อดีตรัฐมนตรีรายหนึ่งที่ย้ายมาสังกัด ทษช. บอกกับบีบีซีไทยว่า "ยิ่งกว่ามีความสุข"

4. #ทรงพระสเลนเดอร์

ในเวลาไล่เลี่ยกัน มีอีกแฮชแท็กที่ตีคู่กันมากับ #ไทยรักษาชาติ ตั้งแต่ช่วงข่าวลือยังไม่ถูกยืนยัน ก่อนปรากฏเป็นข่าวทางการตามสื่อกระแสหลัก นั่นคือ #ทรงพระสเลนเดอร์ ที่ทะยานขึ้นเป็นอันดับหนึ่งอย่างไร้คู่แข่ง ด้วยยอดทวิตเตอร์กว่า 6,000 ทวีต และรีทวีตมากกว่า 53,000 ครั้ง (ณ วันที่ 8 ก.พ.)

ย้อนกลับไปถึงที่มาของแฮชแท็กดังกล่าว ไม่ได้ถูกคิดค้นจากใครอื่นไกล เกิดขึ้นเมื่อทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนฯ ทรงตอบกลับผู้เข้ามาแสดงความคิดในอินสตาแกรมส่วนตัวของพระองค์ว่า "ถ้าลุ้นอย่าพูดว่าทรงพระเจริญเพราะไม่อินเทรนด์ ถ้าจะให้พรก็บอกว่าทรงพระสเลนเดอร์"

ทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนฯ ทรงตอบข้อสงสัยว่า เหตุใดจึงโปรดให้ใช้คำว่า 'ทรงพระสเลนเดอร์' แทนคำว่า 'ทรงพระเจริญ' ในรายการทูบีนัมเบอร์วันวาไรตี้ ออกอากาศทางช่อง NBT2HD กรมประชาสัมพันธ์ ว่า คำว่าทรงพระเจริญฟังแล้วดูไม่เป็นกันเอง ทำให้รู้สึกห่างเหิน อีกเหตุผลตลก ๆ คือ เจริญยังแปลว่าอ้วนอีกด้วย พูดว่าสเลนเดอร์ดูจะเป็นการให้พรมากกว่า

แม้ว่าท้ายที่สุดพระนามของทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนฯ ไม่ได้ปรากฏในบัญชีแคนดิเดตนายกฯ ที่ กกต. รับรอง แต่ #ทรงพระสเลนเดอร์ ก็กลายเป็นแฮชแท็กการเมืองยอดนิยมในช่วงเวลาก่อน-หลัง "แผ่นดินไหวทางการเมืองไทย"

5. #มึงมาไล่ดูสิ

ส่วนอีกพรรคการเมืองที่กลายเป็นกระแสยอดฮิต เพราะ "น้ำคำ" ของคนในข่าวเช่นกัน หนีไม่พ้นพรรคพลังประชารัฐ (พปชร.) เมื่อ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และหัวหน้าคณะรัฐประหาร หลุดคำสบถออกมา หลังรัฐมนตรี 4 คน ของรัฐบาลผู้เป็นแกนนำ พปชร. ลาออกจากตำแหน่งไปทำพรรคการเมืองเต็มรูป ก็เริ่มมีกระแสกดดันถึงว่าที่แคนดิเดตนายกฯ ในบัญชี พปชร. ขณะนั้น ให้ยึดมาตรฐานเดียวกัน

"อย่าไปไล่ล่ากันมากนัก พอไล่คนนี้แล้วลาออก แล้วเดี๋ยวมาไล่นายกฯ ออก ก็กฎหมายว่าอย่างนี้ มึงมาไล่ดูสิ ไล่ให้ได้สิ ผมไม่ท้าทายแต่ไม่ออก" พล.อ.ประยุทธ์กล่าว

สิ้นเสียงประมุขฝ่ายบริหาร #มึงมาไล่ดูสิ ติดอันดับ 1 ทวิตเตอร์ไทยทันทีด้วยมียอดรีทวีตกว่า 41,346 ครั้งภายในวันเดียว (ณ วันที่ 1 ก.พ.)

วาทะดังกล่าว เรียกเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนาหูถึงความไม่เหมาะสม และเกิดคำถามเรื่องการควบคุมอารมณ์ของผู้นำที่ควรจะเป็น จนท้ายสุดนายกฯ ต้องออกมาขอโทษผ่านสื่อมวลชนที่พูดไม่เพราะ "บางทีก็เผลอไผลไปบ้าง ไม่ได้ว่าทุกคน แต่คนที่ไม่ดีก็มีอยู่ บางทีก็อารมณ์ขึ้นบ้าง แต่เราพูดด้วยเหตุด้วยผล ก็ต้องขอโทษด้วย"

6. #พรรคเพื่อเธอ

ส่วนพรรคการเมืองใหญ่อย่างพรรคเพื่อไทย ต้องเผชิญกับ "พรรคลูกหลาน" ที่ไม่ได้อยู่ในยุทธศาสตร์ "แตกแบงก์พันเป็นแบงก์ร้อย" ที่แตกตัวไปเก็บคะแนนเสียง ส.ส. เขตและบัญชีรายชื่อ แต่เป็น "พรรคลูกหลาน" ที่เรียกความสนใจจากหนุ่ม ๆ ทั้งหนุ่มน้อยหนุ่มใหญ่ นั่นคือ "พรรคเพื่อเธอ"

พรรคการเมืองแห่งนี้เกิดขึ้นในโลกออนไลน์ หลังผู้ใช้งานสื่อสังคมออนไลน์ "ตาดี" เกิดไปเห็น "จินนี่-ยศสุดา ลีลาปัญญาเลิศ" ลูกสาวของคุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธุ์ แคนดิเดตนายกฯ ของพรรคเพื่อไทย ในระหว่างลงพื้นที่หาเสียงที่ห้างสรรพสินค้าดังตั้งแต่ พ.ย. 2561

หนุ่ม ๆ ต่างแชร์ภาพของเธอ และยกให้เธอไปอยู่ในสังกัด "พรรคเพื่อเธอ" ส่วนคุณหญิงสุดารัตน์ก็กลายเป็น "แม่ยายแห่งชาติ" และมีการติดแฮชแท็กทั้ง 2 ชื่อนี้ กระจายความสดใสของบุตรสาวคุณหญิงหน่อยไปทั่วโลกโซเชียล

ท่ามกลางปรากฏการณ์ "จินนี่ฟีเวอร์" จาก "พรรคเพื่อเธอ" คุณหญิงสุดารัตน์เคยบอกกับบีบีซีไทยว่า "ไม่คิดที่อยากจะใช้กระแสของลูกมาเพื่อที่จะให้เกิดกระแสต่อการเมือง" เพราะพรรคก็คงอยากให้คนเลือกด้วยเหตุผล ด้วยสิ่งที่เขาเห็นว่า นโยบายเหล่านั้นที่เรานำเสนอจะเป็นประโยชน์ต่อประชาชน

"ส่วนความเมตตาความกรุณาที่มีต่อน้องจินนี่ ในฐานะแม่ก็ต้องขอบคุณนะคะ ก็ฝากลูกเอาไว้ให้เป็นลูกของครอบครัวของสังคมไทยเอาไว้" คุณหญิงสุดารัตน์ ระบุ

7. #หนักแผ่นดิน

ปิดท้ายที่วาทะ "แม่ทัพบก" ที่กลายเป็นเทรนด์ทวิตเตอร์ไทยเช่นกัน อันเป็นผลสืบเนื่องจากนโยบายหาเสียงของพรรคการเมืองต่าง ๆ ให้ "ตัดงบกองทัพ"

พรรคล่าสุดที่พูดถึงเรื่องนี้ก็คือพรรคเพื่อไทย โดยคุณหญิงสุดารัตน์ เกยุราพันธ์ แคนดิเดตนายกฯ พรรคเพื่อไทย ที่ประกาศนโยบายตัดงบกลาโหมลง 10% และยกเลิกเกณฑ์ทหาร

ทันทีที่นักข่าวสายทหารมีโอกาสพบ พล.อ. อภิรัชต์ คงสมพงษ์ ผู้บัญชาการทหารบก (ผบ.ทบ.) ก็มีคำถามเรื่องนี้

"เพลงอะไรที่กำลังฮิตตอนนี้ ก็เพลงหนักแผ่นดินไง" พล.อ. อภิรัชต์ กล่าว

เป็นผลให้ #หนักแผ่นดิน ครองอันดับ 1 ทวิตเตอร์ไทยทันที โดยผู้ใช้ทวิตเตอร์ได้รีทวีตกว่า 30,917 ครั้งในเวลาอันรวดเร็ว (ณ วันที่ 18 ก.พ.) และมีการวิพากษ์วิจารณ์ไปสารพัด บ้างก็ตั้งคำถามว่า เหตุใดถึงเลือกนำเพลงที่นำไปสู่เหตุการณ์นองเลือด 6 ตุลาฯ 2519 มาใช้ใหม่ บ้างก็ย้อนไปขุดประวัติบิดา พล.อ. อภิรัชต์ มาขยายความต่อ จนกลายเป็นปากลูกนำไปสู่ปัญหาย้อนหลังให้พ่อ

หมายเหตุ : บีบีซีไทยตรวจสอบข้อมูลการใช้งานทวิตเตอร์จากเว็บไซต์ Spredfast.com