ทำความรู้จักกับไวรัสมาร์เบิร์ก และวิธีป้องกันตัวเองจากไวรัสชนิดนี้

กระทรวงสาธารณสุขสั่งจับตาและเฝ้าระวังผู้เดินทางมาจากประเทศกลุ่มเสี่ยง หลังเกิดการแพร่ระบาดของไวรัสมาร์เบิร์กในแอฟริกากลาง ทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 9 ราย

โรคติดเชื้อไวรัสมาร์เบิร์ก เป็น 1 ใน 13 โรคติดต่ออันตราย ตามพระราชบัญญัติโรคติดต่อ พ.ศ. 2558 มีอัตราการป่วยเสียชีวิตสูงถึง 88% ขึ้นไป

แม้ขณะนี้ประเทศไทยยังไม่พบผู้ป่วยด้วยเชื้อไวรัสมาร์เบิร์ก แต่ นพ.ธเรศ กรัษนัยรวิวงค์ อธิบดีกรมควบคุมโรค (คร.) กระทรวงสาธารณสุข ระบุว่า ปัจจุบันมีการเดินทางจากประเทศต่าง ๆ มายังประเทศไทยเพิ่มขึ้น ทำให้กรมควบคุมโรคจะติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิดจากองค์การอนามัยโลก และหน่วยงานอื่น ๆ เพื่อวิเคราะห์และประเมินความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง

อธิบดี คร. กล่าวว่า ขณะนี้ยังไม่มีการประกาศห้ามการเดินทาง แต่เน้นมาตรการคัดกรองผู้เดินทางจากประเทศอิเควทอเรียลกินี และประเทศใกล้เคียง

ก่อนหน้านี้ องค์การอนามัยโลก (WHO) แถลงยืนยันพบการระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสมาร์เบิร์กเป็นครั้งแรกในประเทศอิเควทอเรียลกินี ทำให้มีผู้เสียชีวิตแล้วอย่างน้อย 9 ศพ และผู้สงสัยอาจติดเชื้อ 16 ราย และได้ส่งผู้เชี่ยวชาญไปดูแลสถานการณ์แล้ว

ขณะที่ปลายสัปดาห์ก่อน แคเมอรูนพบผู้ต้องสงสัยติดเชื้อไวรัสมาร์เบิร์ก 2 ราย ไม่เคยมีประวัติเดินทางไปในพื้นที่เกิดการระบาดในอิเควทอเรียลกินี

ไวรัสมาร์เบิร์กคืออะไร

ตามรายงานขององค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุไว้ว่าไวรัสมาร์เบิร์กมีรหัสพันธุกรรมเดียวกันกับเชื้อไวรัสอีโบลาที่มีความร้ายแรงพอ ๆ กัน ไวรัสชนิดนี้ถูกค้นพบเป็นครั้งแรกหลังจากมีผู้ติดเชื้อ 31 คนและเสียชีวิต 7 รายในช่วงการระบาดเดียวกันเมื่อปี 1967 ในเมืองต่อไปนี้

การระบาดเกิดขึ้นจากลิงเขียวแอฟริกา ที่นำเข้ามาจากยูกันดา และไวรัสก็เริ่มติดต่อกันผ่านสัตว์ชนิดอื่น ๆ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

สำหรับการติดเชื้อกันระหว่างมนุษย์ ส่วนใหญ่จะแพร่กระจายกันในกลุ่มผู้ที่ทำงานหรือใช้เวลาอยู่ในในถ้ำและเหมืองที่มีค้างคาวอาศัยอยู่เป็นเวลานาน

นี่เป็นการแพร่ระบาดครั้งแรกของกานา แต่มีประเทศในแอฟริกาหลายประเทศที่มีการระบาดของไวรัสชนิดนี้ ได้แก่:

การระบาดในปี 2005 ที่แองโกลาคร่าชีวิตผู้คนไปมากกว่า 300 คน

แต่ว่าในยุโรป พบผู้เสียชีวิตเพียงรายเดียวในช่วง 40 ปีที่ผ่านมา และอีกหนึ่งรายในสหรัฐอเมริกา หลังจากกลับจากการสำรวจไปยังถ้ำในยูกันดา

การระบาดใหญ่ในโลกจากอดีตถึงปัจจุบัน

ที่มา: WHO

หากติดแล้วจะมีอาการอย่างไร

อาการเริ่มแรกที่เกิดขึ้นอย่างกระทันหัน

อาการที่มักจะตามมาหลังติดเชื้อไวรัสได้สามวัน

องค์การอนามัยโลกกล่าวว่า: "ลักษณะทางกายภาพของผู้ป่วยในระยะนี้ มีการอธิบายเอาไว้ว่ามีลักษณะ 'เหมือนผี' ผู้ป่วยจะมีตาที่ลึก สีหน้าที่ไม่แสดงออกทางอารมณ์ และมีลักษณะเฉื่อยช้าและเซื่องซึมอย่างสุดขีด"

คนไข้หลายรายมีภาวะเลือดออกจากส่วนต่าง ๆ ของร่างกายและเสียชีวิตใน 8-9 วัน นับจากวันที่ล้มป่วยวันแรก เนื่องจากเสียเลือดมากจนเกิดอาการช็อก

WHO อธิบายว่าโดยเฉลี่ยแล้ว ไวรัสคร่าชีวิตของผู้ติดเชื้อไปกว่าครึ่ง แต่สายพันธุ์ที่อันตรายที่สุดได้คร่าชีวิตผู้คนไปแล้วถึง 88%

ไวรัสแพร่กระจายอย่างไร

ค้างคาวผลไม้อียิปต์มักเป็นพาหะนำเชื้อไวรัสมาร์เบิร์ก เช่นเดียวกันกับ ลิงเขียวแอฟริกาและหมูก็สามารถเป็นพาหะของโรคได้

การติดเชื้อจากคนสู่คน มักแพร่กระจายผ่านสารคัดหลังในร่างกาย และเครื่องนอนที่มีเชื้อไวรัสปนเปื้อนอยู่

และแม้ว่าผู้ที่หายดีจากการติดเชื้อไวรัสชนิดนี้แล้วแล้ว สารคัดหลั่งอย่างเลือดหรือน้ำอสุจิของพวกเขา ก็สามารถแพร่เชื้อไปยังผู้อื่นได้เป็นเวลาอีกหลายเดือนหลังจากนั้น

มีวิธีรักษาอย่างไร

ในตอนนี้ยังไม่มีวัคซีนหรือการรักษาเฉพาะสำหรับเชื้อไวรัสมาร์เบิร์ก

แต่ WHO ยืนยันว่า วิธีการรักษาที่สกัดมาจากเลือด และการบำบัดด้วยยาและภูมิคุ้มกันกำลังอยู่ระหว่างขั้นตอนการพัฒนา

โดยในปัจจุบัน แพทย์อาจสามารถบรรเทาอาการป่วยจากไวรัสชนิดนี้ได้โดยให้ผู้ป่วยในโรงพยาบาลได้รับของเหลวเข้าร่างกายมาก ๆ และทดแทนเลือดที่เสียไปผ่านการถ่ายเลือด

เราจะควบคุมโรคนี้ได้อย่างไร

องค์กรพันธมิตรเพื่อวัคซีนกาวี (Gavi) ซึ่งเป็นองค์กรระหว่างประเทศที่ส่งเสริมการเข้าถึงวัคซีนกล่าวว่าประชาชนในแอฟริกาควรหลีกเลี่ยงการกินหรือจัดการกับเนื้อสัตว์ป่า

องค์การอนามัยโลกกล่าวว่าประชาชนควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับสุกรในพื้นที่ที่มีการระบาด

ผู้ชายที่ติดเชื้อไวรัสควรใช้ถุงยางอนามัยเป็นเวลาหนึ่งปีหลังจากเริ่มมีอาการหรือจนกว่าน้ำอสุจิจะตรวจพบผบเป็นลบสองครั้ง

ส่วนผู้ที่จะทำพิธีฝังศพของผู้เสียชีวิตจากไวรัสมาร์เบิร์กควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสศพโดยตรง