Don’t Look Up: หนังเสียดสีสังคมที่ระดมดาราดัง รวมทั้งเสียงวิจารณ์และคำชม

"Don't Look Up" ภาพยนตร์เสียดสีโดยเน็ตฟลิกซ์ที่นำแสดงโดย ลีโอนาร์โด ดิคาปริโอ และเจนนิเฟอร์ ลอเรนซ์ ได้รับทั้งเสียงชื่นชมและคำวิจารณ์

ขณะที่ผู้ชมหลายคนบอกว่าภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นอุปลักษณ์ หรือ metaphor ของภัยที่โลกต้องเผชิญจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ บางคนก็วิเคราะห์ว่ามันสะท้อนถึงความเกรงกลัวของมนุษย์ต่อภัยจากนอกโลกที่มีมาหลายศตวรรษแล้ว

ภาพยนตร์เรื่องนี้ซึ่งกำกับโดยอดัม แมคเคย์ บอกเล่าเรื่องราวของนักดาราศาสตร์ 2 คน ที่ออกเดินสายแจ้งข่าวเตือนมนุษยชาติให้รับมือกับดาวหางที่กำลังจะพุ่งเข้าชนโลก แต่กลับไม่มีคนสนใจ

ปีเตอร์ แบรดชอว์ นักวิจารณ์ภาพยนตร์ของ นสพ.เดอะการ์เดียน บอกว่า ภาพยนตร์เรื่องนี้ใช้ความพยายามจนเกินไป ตระหนักรู้ว่าตัวภาพยนตร์กำลังพยายามทำอะไรมากเกินไป และก็ไร้ความตลกแบบจริง ๆ

แบรดชอว์ บอกว่า ภาพยนตร์ไม่ได้ซ่อนความหมายอย่างแยบยลเลยว่าดาวหางเป็นสัญลักษณ์แทนภัยจากภาวะโลกร้อน

ทอรี เบรเซียร์ จาก นสพ.เมโทร ในอังกฤษ ให้คะแนน 3 ดาวกับภาพยนตร์เรื่องนี้โดยบอกว่า แม้จะน่าติดตามและตลกในบางตอน การชมภาพยนตร์เสียดสีที่วาดภาพโลกแห่งความเป็นจริงแบบคู่ขนานอาจจะใกล้กับความเป็นจริงเกินไปเมื่อพิจารณาสิ่งที่โลกต้องเผชิญมาในช่วง 21 เดือนที่ผ่านมา

นอกจากดิคาปริโอและลอเรนซ์ ภาพยนตร์เรื่องนี้ประกอบไปด้วยนักแสดงดังมากมาย อาทิ เคต แบลนเชตต์ ทิโมธี ชาลาเมต์ อะรีอานา กรานเด และเมอรีล สตรีป

เดวิด รูนีย์ จากนิตยสารดอะฮอลลีวูด รีพอร์ตเตอร์ บอกว่า ภาพยนตร์เต็มไปด้วยตัวละครเสริมและนักแสดงดังที่ไม่จำเป็นจนเนื้อหาส่วนที่เป็นการตลกเสียดสีถูกบดบังไป

ด้านอดัม แมคเคย์ ผู้กำกับภาพยนตร์เรื่องนี้ บอกกับเว็บไซต์เดดไลน์ว่า เขาไม่ได้พยายามจะให้ทำให้คนที่ปฏิเสธเรื่องโลกร้อนกลับใจ แต่อยากชักชวนให้คนส่วนใหญ่ตระหนักว่าวิกฤตนี้เป็นเรื่องสำคัญที่สุด

ภัยจากนอกโลก

ดอเรียน ลินสกีย์ เขียนในเว็บไซต์ของบีบีซีว่า Don't Look Up เป็นเรื่องแต่งประเภทหนึ่งที่มีมานานแล้วที่พูดถึงความเกรงกลัวของมนุษย์ต่อภัยคุกคามจากนอกโลก

นิยายและภาพยนตร์ที่พูดถึงวันสิ้นโลกมักมีปรากฏการณ์อย่างดาวตกหรือดาวเคราะห์น้อย ซึ่งถูกจัดว่าอยู่ในประเภทของวัตถุใกล้โลก หรือเอ็นอีโอ (Near-Earth Object - NEO)

ย้อนไปเมื่อปี 1839 เรื่องสั้น The Conversation of Eiros and Charmion ของเอดการ์ อลัน โพ พูดถึงหายนะที่โลกเผชิญหลังจากดาวหางดูดไนโตรเจนไปจากชั้นบรรยากาศโลก และในลักษณะคล้ายคลึงกัน เรื่องสั้น The Star ของ เอชจี เวลล์ส จากปี 1897 ก็พูดถึงภัยพิบัติทางธรรมชาติและภาวะโลกร้อนหลังจากที่ดาวหางโคจรผ่านโลกไป

แต่เรื่องแต่งที่พูดถึงวันสิ้นโลกลักษณะนี้ที่สร้างอิทธิพลมากที่สุดคือหนังสือเรื่อง When Worlds Collide ซึ่งตีพิมพ์ในปี 1932 ก่อนที่จะกลายเป็นภาพยนตร์ในปี 1951 นิยายเรื่องนี้บอกเล่าเรื่องราวของการค้นพบว่าดาวสองดวงได้หลุดจากวงโคจรของระบบสุริยะและกำลังจะพุ่งชนโลก

เรื่องแต่งลักษณะนี้ได้รับความนิยมน้อยลงไปหลังจากสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งชัดเจนว่ามาจากการใช้ระเบิดปรมาณูในการสู้รบกันจริง ๆ สำหรับนักเขียนหลังยุคสงครามโลกส่วนใหญ่ สาเหตุที่โลกถูกทำลายเปลี่ยนจากภัยนอกโลกมาเป็นความโลภ ความร้ายกาจ และความโง่เง่าของมนุษยชาติเอง

ต่อมาเมื่อยุคสงครามเย็นสิ้นสุดลง คนก็เริ่มกลับมาเกรงกลัวเรื่องภัยจากวัตถุใกล้โลก หรือเอ็นอีโอ อีกครั้ง ในเดือน มี.ค. ดาวเคราะห์น้อย 1989 FC ซึ่งมีความกว้างครึ่งไมล์ เข้ามาอยู่ในรัศมี 430,000 ไมล์จากโลก ซึ่งถือว่าใกล้ที่สุดตั้งแต่ปี 1942

ถึงช่วงทศวรรษ 1990 เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วแล้วว่าแรงกระทบจากอุกกาบาตยักษ์ทำให้ไดโนเสาร์สูญพันธุ์ องค์การอวกาศประเทศต่าง ๆ พบวัตถุใกล้โลก หรือเอ็นอีโอ ราว 2,000 ชิ้นที่มีขนาดกว้างอย่างน้อยเท่ากับ ดาวเคราะห์น้อย 1989 FC ที่เข้ามาพาดผ่านวงโคจรของโลก

ในปี 1994 ดาวหางชูเมกเกอร์-เลวี 9 ที่แตกออกจากกัน พุ่งชนดาวพฤหัสบดี ทำให้เกิดแรงระเบิด 6 ล้านเมกะตันทีเอ็นที ปรากฏการณ์ดังกล่าวทำให้เราเห็นว่าจะเป็นอย่างไรหากวันหนึ่งเกิดเหตุการณ์ลักษณะเดียวกันกับโลกขึ้นมาจริง ๆ

ดอเรียน ลินสกีย์ บอกว่า ในโลกของเรื่องแต่ง ดาวหางไม่ใช่แค่ดาวหางเท่านั้น ขณะที่นิยายวิทยาศาสตร์หลังสงครามโลกมักพูดถึงระเบิด แก่นเรื่องของเรื่องเล่าที่ว่าด้วยภัยพิบัติส่วนใหญ่ในศตวรรษที่ 21 มักว่าด้วยวันสิ้นโลกที่คืบคลานเข้ามาอย่างช้า ๆ เพราะการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศโลก และอดัม แมคเคย์ ผู้กำกับภาพยนตร์เรื่อง Don't Look Up ก็บอกเองว่าภาพยนตร์พูดถึงวิกฤตด้านสภาพภูมิอากาศ

ดอเรียน ลินสกีย์ บอกว่า Don't Look Up เป็นการผสมผสานระหว่างภาพยนตร์เรื่อง Deep Impact และ Veepโดยผลลัพธ์ที่ออกมาคือมีทั้งการเสียดสีและความเจ็บปวดจริง ๆ

"แม้จะลุ่มล่ามและมีหลายสิ่งหลายอย่างวุ่นวายไปหน่อย Don't Look Up เป็นการพูดถึงประเด็นการเมืองในภาพยนตร์ประเภทที่มักจะเลี่ยงการพูดถึงประเด็นการเมือง" ลินสกีย์ เขียนในเว็บไซต์บีบีซี

ตัวละครเอกของนิยายเรื่อง When Worlds Collide กล่าวไว้ว่า "...ความตายเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นกับคนอื่น! โลกอื่นอาจจะสูญสิ้นไปแต่จะไม่ใช่โลกของเราที่เรายืนอยู่"

ลินสกีย์ บอกว่า เรื่องแต่งที่ว่าด้วยวันสิ้นโลกระลอกใหม่ที่มองโลกในแง่ร้ายอย่าง Don't Look Up กำลังทำให้เราลองนึกภาพถึงสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุด และไม่ได้ให้เราแค่มองขึ้นไปดูดาวหางเท่านั้น แต่ให้มองและพิจารณาถึงสิ่งที่อยู่เบื้องลึกภายในตัวเราด้วย