ยาต้านโควิด: โมลนูพิราเวียร์ที่สหราชอาณาจักรรับรองกับแพ็กซ์โลวิดของไฟเซอร์ ต่างกันอย่างไร

เมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน หน่วยงานกำกับดูแลยาของสหราชอาณาจักร อนุมัติยาเม็ดชนิดแรกที่ได้รับการผลิตขึ้นมาเพื่อรักษาผู้ป่วยโรคโควิดที่แสดงอาการแล้ว โดยจะต้องให้ยาโมลนูพิราเวียร์แก่ผู้ป่วยที่เพิ่งได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโควิดวันละ 2 ครั้ง

ข่าวนี้ทำให้ไฟเซอร์ออกมาให้ข่าวว่าการทดลองยาแพ็กซ์โลวิดได้ผลเป็นที่น่าพอใจมาก จนยุติการทดลองก่อนกำหนด แม้ยังไม่ได้รับการรับรองในสหราชอาณาจักร

ผลการทดลองพบว่า ยาโมลนูพิราเวียร์ ซึ่งเดิมทีถูกสร้างขึ้นมาเพื่อใช้รักษาโรคไข้หวัดใหญ่ ช่วยลดความเสี่ยงในการเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลหรือการเสียชีวิตจากการติดเชื้อโรคโควิดลงได้ราวครึ่งหนึ่ง

นายซาจิด จาวิด รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข ของสหราชอาณาจักรกล่าวว่า การรักษาเช่นนี้เป็น "ตัวเปลี่ยนเกม" สำหรับผู้ป่วยที่อ่อนแอและมีระบบภูมิคุ้มกันที่อ่อนแอ

ในแถลงการณ์เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เขาระบุว่า "วันนี้เป็นวันประวัติศาสตร์สำหรับประเทศของเรา เพราะสหราชอาณาจักรได้เป็นประเทศแรกในโลกที่อนุมัติยาต้านไวรัสที่สามารถใช้รักษาอาการป่วยโควิดที่บ้านได้"

ยาเม็ด 2 ชนิดนี้ ทำงานต่างกันอย่างไร

โมลนูพิราเวียร์ ซึ่งได้รับการพัฒนาขึ้นโดยบริษัทยาของสหรัฐฯ หลายแห่ง ได้แก่ เมอร์ค ชาร์ป แอนด์ โดม (Merck Sharp and Dohme หรือ MSD) และริดจ์แบ็ก ไบโอเทราพิวติกส์ (Ridgeback Biotherapeutics) เป็นยาต้านไวรัสโควิดชนิดแรกที่สามารถใช้รับประทานแบบเม็ดได้ ไม่ต้องฉีด หรือให้ยาทางเส้นเลือด

การรักษาแบบใหม่นี้จะพุ่งเป้าไปที่เอนไซม์ที่ไวรัสใช้ในการแบ่งตัว ทำให้เกิดข้อผิดพลาดของรหัสพันธุกรรมของไวรัสขึ้น ซึ่งจะช่วยป้องกันการแบ่งตัวของไวรัสได้ ดังนั้นจึงทำให้มีจำนวนไวรัสในร่างกายในระดับต่ำและช่วยลดความรุนแรงของโรคได้

เมอร์ค ระบุว่า วิธีการรักษานี้น่าจะใช้ได้ผลเช่นเดียวกันกับเชื้อกลายพันธุ์ของไวรัสนี้ หากมันมีวิวัฒนาการในอนาคต

ส่วนแพ็กซ์โลวิด เป็นยาต้านไวรัสชนิดเม็ดที่ถูกออกแบบมาให้ยับยั้งเอนไซม์โปรตีเอส (protease) ซึ่งเชื้อไวรัสต้องใช้ในการเพิ่มจำนวน และเมื่อใช้ร่วมกับยาต้านไวรัสชนิดเม็ดที่เรียกว่า "ริโทนาเวียร์" (ritonavir) ในโดสที่ต่ำ ก็จะทำให้แพ็กซ์โลวิดอยู่ในร่างกายได้นานขึ้น

กลไกการรักษาแบบผสมผสานนี้แตกต่างกันเล็กน้อยกับยาเม็ดต้านโควิดของบริษัทเมอร์คชาร์ปแอนด์โดม ซึ่งทำให้เกิดความผิดปกติในรหัสพันธุกรรมของเชื้อไวรัสก่อโรคโควิด

ไฟเซอร์ระบุว่า มีแผนจะยื่นผลการทดลองนี้ต่อสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาของสหรัฐฯ เพื่อขออนุมัติให้มีการใช้ยาชนิดนี้เป็นการฉุกเฉิน

วิธีการกินยา

เพื่อให้การรักษาได้ผลดีที่สุด ต้องมีการให้ยาโมลนูพิราเวียร์ภายในเวลา 5 วัน นับจากวันที่เริ่มมีอาการป่วย โดยสำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า ต้องกินยาครั้งละ 4 เม็ด วันละ 2 ครั้ง ตอนเช้าและตอนค่ำ ส่วนการใช้ยาแพ็กซ์โลวิด ผู้ป่วยต้องรับประทานยาครั้งละ 3 เม็ด วันละ 2 ครั้ง เป็นเวลา 5 วัน

รอยเตอร์รายงานว่า ไฟเซอร์ระบุว่า ผลการทดลองแสดงให้เห็นว่า ยาแพ็กซ์โลวิดช่วยลดโอกาสในการเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลหรือการเสียชีวิตลงได้ 89% ในผู้ป่วยโควิดที่มีความเสี่ยงจะเกิดอาการรุนแรง เมื่อมีการให้ยาภายใน 3 วันนับจากวันที่เริ่มมีอาการ แต่โอกาสนี้จะลดลงเหลือ 85% เมื่อมีการให้ยาภายใน 5 วัน นับจากวันที่เริ่มมีอาการ

ส่วนเมอร์ค ระบุเมื่อ 1 ต.ค. ตามการรายงานของรอยเตอร์ว่า ยาของทางบริษัทช่วยลดโอกาสในการเสียชีวิตหรือเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลได้ราว 50% ในผู้ป่วยที่เสี่ยงจะมีอาการรุนแรง หากได้รับยาภายใน 5 วันนับจากวันที่เริ่มมีอาการ แต่ทางบริษัทไม่ได้ระบุตัวเลขหากมีการให้ยาแก่ผู้ป่วยภายใน 3 วันหลังเริ่มมีอาการ

สำนักงานควบคุมยาและผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพ (Medicines and Healthcare Products Regulatory Agency--MHRA) ของสหราชอาณาจักร ระบุว่า ยาโมลนูพิราเวียร์ได้รับการอนุมัติให้ใช้ในผู้ป่วยโควิดที่มีอาการเบาไปจนถึงปานกลางและมีปัจจัยเสี่ยงอย่างน้อย 1 อย่าง ในการที่จะทำให้เกิดอาการป่วยรุนแรงอย่าง เป็นผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคอ้วน โรคเบาหวาน หรือโรคหัวใจ

จูน เรน ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ MHRA เรียกมันว่าเป็น "การรักษาอีกอย่างหนึ่งที่เป็นคลังอาวุธป้องกันโควิด-19 ของเรา"

"มันเป็นยาต้านไวรัสสำหรับโรคนี้ที่ได้รับการรับรองตัวแรกในโลกที่สามารถรับประทานได้ แทนที่จะรับยาผ่านทางเส้นเลือด" เธอกล่าว

"เรื่องนี้มีความสำคัญ เพราะนั่นหมายความว่า มันอาจจะมีการให้ยานี้นอกโรงพยาบาลได้ ก่อนที่จะมีอาการป่วยของโควิด-19 ขั้นรุนแรง"

เปรียบเทียบผลการทดลอง

การทดลองทางการแพทย์ก่อนหน้านี้ของยาโมลนูพิราเวียร์ในผู้ป่วย 775 คน ที่เพิ่งติดเชื้อโรคโควิดพบว่า :

ผลการทดลองนี้ได้รับการเผยแพร่ในข่าวแจก แต่ยังไม่ได้รับการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญอิสระ

แต่ข้อมูลระบุว่า จำเป็นต้องมีการรับประทานยาโมลนูพิราเวียร์หลังจากมีอาการไม่นาน เพื่อการรักษาได้ผลดี ส่วนการศึกษาก่อนหน้านี้ในผู้ป่วยที่เข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลแล้วเพราะมีอาการป่วยรุนแรงได้ถูกระงับไป เพราะได้ผลการศึกษาที่ไม่น่าพอใจ

ในเอกสารที่ผ่านการรับรอง MHRA แนะนำว่า ควรใช้ยาชนิดนี้ "ให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้" หลังจากตรวจพบว่าติดเชื้อโรคโควิด และควรใช้ภายในเวลา 5 วันนับจากวันที่แสดงอาการ

ศ.เพนนี วอร์ด จากคิงส์ คอลเลจ ลอนดอน (King's College London) ซึ่งไม่ได้เกี่ยวข้องกับการศึกษานี้ กล่าวว่า "ถ้าได้ผลเช่นเดียวกันนี้ในกลุ่มประชากรในสหราชอาณาจักร จำนวนผู้ติดเชื้อที่ต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลอาจลดลงได้ถึงครึ่งหนึ่ง และจำนวนผู้เสียชีวิตจะลดลงอย่างมาก"

"มันดูเหมือนว่า จะมีการจำกัดการใช้งานในกลุ่มผู้ที่มีความเสี่ยงสูงสุดที่ป่วยด้วยโรคหลายโรค อย่างเช่น ผู้สูงอายุที่เป็นโรคหัวใจ โรคปอด หรือโรคไต โรคเบาหวานหรือโรคมะเร็ง"

เมอร์ค เป็นบริษัทแรกที่รายงานผลการทดลองยาเม็ดรักษาโควิด แต่อีกหลายบริษัทก็กำลังหาวิธีการรักษาที่คล้ายคลึงกัน

บริษัทไฟเซอร์ซึ่งเป็นคู่แข่งในสหรัฐฯ ได้เริ่มการทดลองในยาต้านไวรัส 2 ชนิดแล้ว ขณะที่โรช (Roche) ของสวิตเซอร์แลนด์ ก็กำลังผลิตยาที่คล้ายกัน

นายอัลเบิร์ต บัวร์ลา ประธานบริษัทไฟเซอร์ กล่าวว่า แพ็กซ์โลวิดมี "ศักยภาพในการรักษาชีวิตคนไข้ ลดความรุนแรงของการติดเชื้อโรคโควิด-19 และช่วยลดการเข้ารักษาในโรงพยาบาลได้ถึง 9 ใน 10 ราย"

ไฟเซอร์ระบุว่า ได้ยุติการทดลองนี้ก่อนกำหนดเนื่องจากผลลัพธ์ที่ได้ในเบื้องต้นออกมาดีมาก

แม้คนส่วนใหญ่จะมองว่าวัคซีนคือวิธีการดีที่สุดในการควบคุมการระบาดของโควิด แต่ขณะเดียวกันก็มีความต้องการวิธีการรักษาโรคนี้ที่สามารถทำที่บ้านได้ด้วย โดยเฉพาะกลุ่มผู้มีความเสี่ยงสูง

ข้อมูลจากการทดลองในคนไข้ความเสี่ยงสูง (คนชราและผู้มีโรคประจำตัว) จำนวน 1,219 คนที่เพิ่งติดโควิด พบว่า ผู้ได้รับยาแพ็กซ์โลวิดมีอัตราป่วยหนักจนต้องเข้าโรงพยาบาล 0.8% เมื่อเทียบกับกลุ่มผู้ได้รับยาหลอกที่อัตราดังกล่าวอยู่ที่ 7%

คนไข้เหล่านี้ได้รับยาภายใน 3 วันหลังจากเริ่มแสดงอาการป่วยของโรคโควิด-19 และพบว่า มีคนไข้ที่ได้รับยาหลอกเสียชีวิต 7 คน แต่ไม่มีผู้เสียชีวิตในกลุ่มที่ได้รับยาแพ็กซ์โลวิด

หากให้ยารักษาภายใน 5 วันนับแต่วันที่เริ่มแสดงอาการป่วย กลุ่มผู้ได้รับยาแพ็กซ์โลวิดจะมีอัตราการเข้าโรงพยาบาลอยู่ที่ 1% และไม่มีผู้เสียชีวิต แต่ผู้ได้รับยาหลอกจะมีอัตราการเข้าโรงพยาบาล 6.7% และเสียชีวิต 10 คน

ปริมาณการผลิตยา

รอยเตอร์รายงานว่า ทั้งบริษัทไฟเซอร์และเมอร์ค ระบุว่า กำลังพยายามขยายการเข้าถึงยาที่ทางบริษัทผลิตแก่ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก โดยไฟเซอร์ระบุว่า คาดว่าจะผลิตยาได้มากกว่า 180,000 ชุดภายในสิ้นปีนี้ และมีแผนจะผลิตอย่างน้อย 50 ล้านชุดในปี 2022 ส่วนเมอร์ค ระบุว่า คาดว่า จะผลิตยาได้ 10 ล้านชุดภายในสิ้นปีนี้ และตั้งเป้าผลิตอย่างน้อย 20 ล้านชุดในปี 2022

สหราชอาณาจักรตกลงซื้อยาโมลนูพิราเวียร์ 480,000 ชุด ซึ่งคาดว่า จะมีการส่งมอบครั้งแรกในเดือน พ.ย. นี้

รัฐบาลสหราชอาณาจักรยังไม่เปิดเผยว่า สัญญาสั่งซื้อยาโมลนูพิราเวียร์ 480,000 ชุด มีมูลค่าเท่าไหร่ แต่ทางการสหรัฐฯ เพิ่งสั่งซื้อยานี้ล่วงหน้า 1.7 ล้านชุด มูลค่าประมาณ 1.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 3.96 หมื่นล้านบาท) หรือประมาณ 700 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 23,000 บาท) ต่อผู้ป่วย 1 คน

หลายประเทศรวมถึงออสเตรเลีย สิงคโปร์ และเกาหลีใต้ ได้ทำข้อตกลงสั่งซื้อยานี้แล้วเช่นกัน

ในช่วงแรกจะมีการให้ยาชนิดนี้แก่ทั้งผู้ป่วยที่ได้รับวัคซีนแล้วและยังไม่ได้รับวัคซีนเพื่อเป็นการศึกษาทั่วสหราชอาณาจักร และจะมีการเก็บข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับประสิทธิผลในการรักษา ก่อนที่จะมีการตัดสินใจใด ๆ หรือการสั่งซื้อเพิ่มเติม

ขณะนี้ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่า สำนักงานบริการสุขภาพแห่งชาติ (National Health Service—NHS) ของสหราชอาณาจักร จะมีการแจกจ่ายยาโมลนูพิราเวียร์อย่างรวดเร็วอย่างไร คาดว่า อาจจะมีการมอบยานี้ให้แก่บ้านพักที่ดูแลคนป่วยและคนพิการ ขณะที่ผู้ป่วยที่เป็นกลุ่มเสี่ยงและสูงอายุอาจได้รับการการสั่งจ่ายยานี้จากแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป (General Practitioner -- GP) ของพวกเขา หลังจากถูกตรวจพบว่า ติดเชื้อโรคโควิด

ศาสตราจารย์โจนาธาน แวน-ทัม รองประธานเจ้าหน้าที่การแพทย์ของอังกฤษ เตือนเมื่อ 3 พ.ย. ถึง "ช่วงเวลาลำบากหลายเดือนที่กำลังจะมาถึง" ในการระบาดใหญ่

เขากล่าวว่า แม้ว่าผู้ติดเชื้อโรคโควิดดูเหมือนจะทรงตัว แต่จำนวนผู้เสียชีวิตกำลังเพิ่มขึ้น และมีสัญญาณหลายอย่างว่า เริ่มพบการติดเชื้อในกลุ่มคนอายุมากขึ้น

โดยยอดผู้ติดเชื้อรายใหม่ในสหราชอาณาจักรเมื่อ 7 พ.ย. อยู่ที่ 29,843 คน และมีผู้เสียชีวิตภายใน 28 วันนับจากการติดเชื้อจำนวน 62 คน