แฟรงก์ มอร์ตัน ชายผู้เพาะพันธุ์ผักกาดให้กับสถานีอวกาศ

การรับประทานผักหลากชนิดคือวิธีหนึ่งที่จะช่วยให้มนุษย์อวกาศมีสุขภาพดี แต่คุณจะปลูกผักให้ปลอดภัยได้อย่างไรในอวกาศ ผักกาดของผู้ชายคนนี้อาจให้คำตอบได้

แฟรงก์ มอร์ตัน นั่งอยู่กับเพื่อนคนหนึ่งในนครนิวยอร์ก เขากำลังจะขึ้นเครื่องบินกลับบ้านในโอเรกอน หลังจากเข้าร่วมงานที่จัดขึ้นสำหรับเชฟและผู้เพาะพันธุ์พืช "เฮ้ ดูนี่สิ" เพื่อนเขาพูดขึ้นมา "พวกเขาปลูกผักกาดที่สถานีอวกาศแล้ว"

เขาเล่าว่า เพื่อนผู้หญิงของเขากำลังมองที่จอโทรศัพท์ แล้วเขาก็ถามเธอว่า ชนิดไหน

ไม่ได้มีการระบุชัดเจน พวกเขาต่างคิดว่า เป็นเรื่องแปลกใหม่ที่น่าสนใจมาก

จนกระทั่งมอร์ตันได้มาเห็นภาพผักกาดที่พวกเขาพูดถึงกันในนิตยสารฉบับหนึ่งในเวลาต่อมา เขาจึงรู้ว่า ผักกาดนั้นคือชนิดไหนกันแน่ มันคือนวัตกรรมของเขานี่เอง ผักกาดที่มีสีออกแดง ๆ และเขาตั้งชื่อมันว่า เอาต์เรดเจียส (Outredgeous)

นักวิจัยนาซาหรือคนทำสวนหลังบ้านต่างหาซื้อเมล็ดพันธุ์ได้ไม่ยากจากบัญชีรายการเมล็ดพันธุ์พืช เมื่อมอร์ตันติดต่อไปยังคณะนักวิจัยที่อยู่เบื้องหลังการทดลองนี้ พวกเขาก็ได้เมล็ดพันธุ์นั้นมาด้วยการทำเช่นนี้จริง ๆ

หลังจากที่มอร์ตันเปิดตัวเมล็ดพันธุ์นี้ครั้งแรกนาน 12 ปี ผักกาดหอมเอาต์เรดเจียสก็ได้สร้างประวัติศาสตร์

มอร์ตันเป็นผู้เพาะพันธุ์ผักกาดรุ่นบุกเบิก เขาชื่นชอบความแปลกและความสวยงาม ทำให้เขาทำฟาร์มอินทรีย์ขึ้นในโอเรกอนร่วมกับคาเรน ภรรยาของเขา ที่นี่กลายเป็นสถานที่ที่บรรดาเชฟและผู้ที่ชื่นชอบผักต่างมาเยี่ยมเยือนอยู่บ่อย ๆ

อาชีพการเพาะพันธุ์พืชของเขา และเส้นทางที่นำไปสู่การนำผักกาดของเขาไปปลูกในอวกาศ เริ่มขึ้นเมื่อเกือบ 40 ปีก่อน หลังจากพบพืชสีแดงประหลาดชนิดหนึ่งงอกขึ้นท่ามกลางผักใบเขียวจำนวนมาก

ในปี 1981 มอร์ตัน เพิ่งเริ่มอาชีพเกษตรกร ในตอนแรกเขาปลูกผักกาด 2 ชนิด คือผักกาดโรเมนแดง และผักสลัดเขียว ซึ่งมีขอบใบหยักที่พบเห็นทั่วไป เมื่อผักกาดเหล่านี้มีเมล็ด เขาก็ได้เก็บเมล็ดพันธุ์บางส่วนไว้เพาะพันธุ์ในปีต่อไป

ในบรรดาผักสลัดสีเขียว 200 ต้นที่เขาปลูกจากเมล็ดพันธุ์เหล่านั้น เขาพบเห็นอะไรบางอย่างที่แปลกประหลาด

"ในบรรดาผักเหล่านั้น มีสีแดงอยู่ต้นหนึ่ง" เขากล่าว

เขารู้ว่า มันต้องเกิดจากการผสมกันระหว่างผักกาด 2 ชนิดนั้น เขาจึงได้นำผักชนิดใหม่ที่ได้มาผสมข้ามสายพันธุ์กัน และในปีต่อมาก็ได้เป็นผักที่มีรูปร่างและสีสันต่าง ๆ มากมาย

ไม่ต่างจากเกรกอร์ เมนเดล นักบวชชาวออสเตรีย ที่การทดลองปลูกถั่วของเขาทำให้เกิดการค้นพบเรื่องลักษณะทางพันธุกรรมของวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ มอร์ตันเริ่มคาดคะเนลักษณะของพืชที่เกิดจากการถ่ายทอดทางพันธุกรรม โดยลักษณะสีแดงจะมีมากกว่าสีเขียว เช่นเดียวกับลักษณะใบหยัก ทำให้เขาได้ผักกาดสีแดงไปทำสลัดในการผสมข้ามสายพันธุ์ครั้งแรกของเขา

การเพาะพันธุ์พืชในฟาร์มของเขา และการขยายพันธุ์พวกมันให้มีลักษณะใหม่ ๆ ในพืชรุ่นต่อ ๆ ไป เป็นวิธีที่ช่วยให้เขาหาเงินเลี้ยงดูตัวเองได้ แต่ส่วนตัวเขาเองก็รู้สึกอยากรู้อยากเห็นว่า หน้าตาของผักในรุ่นต่อไปจะออกมาเป็นอย่างไรด้วย

"บางอย่างแว้บขึ้นมาในสมองผมในตอนนั้น" เขากล่าว "นับตั้งแต่ผมเริ่มสำรวจ...ผักกาด ผมได้รู้จักกับพืชอื่น ๆ อีกมากมาย อย่าง คีนัว และพริกไทย ผมหลงรักพืชผักเหล่านี้"

เสน่ห์ของการผสมพันธุ์ผักกาดยังคงอยู่ ขณะที่เขาทำโครงการอื่น ๆ อยู่นั้น มอร์ตันได้ผสมพันธุ์ผักกาดที่มีสีแดงมากขึ้น

"ผมสงสัยว่า คุณสามารถทำให้ผักกาดออกมามีสีแดงได้มากแค่ไหน" เขาเล่า

ถ้าเขาได้ผักกาดสีแดง เขาจะนำมันผสมข้ามสายพันธุ์กับอีกชนิดหนึ่ง เพื่อหวังว่าจะได้สีที่แดงมากขึ้น ในสมัยนั้น ผักกาดส่วนใหญ่จะมีเพียงสีเขียวเพียงสีเดียว ต่างจากปัจจุบัน ดังนั้นเมื่อเกิดผักกาดเอาต์เรดเจียสขึ้น จึงเป็นการค้นพบที่ไม่ธรรมดา

"สีมันแดงมากจนกระทั่งคนปลูกผักส่วนใหญ่ไม่ยอมรับว่า มันคือผักกาด พวกเขาคิดว่า มันเป็นบีตชนิดหนึ่ง" มอร์ตันเล่า "มันมีสีแดงที่ดูแปลกประหลาด นั่นคือเหตุผลที่ผมตั้งชื่อมันอย่างนั้น"

มอร์ตันวางขายเมล็ดพันธุ์ผักกาดเอาต์เรดเจียสแก่ผู้คนทั่วไปผ่านทาง จอห์นนีส์ ซีเล็กเต็ด ซีดส์ (Johnny's Selected Seeds) บริษัทขายเมล็ดพันธุ์พืชที่อยู่ในรัฐเมน ต่อมาเมื่อเขาได้ติดต่อไปยังนักวิจัยนาซาที่นำผักกาดของเขาไปปลูกบนสถานีอวกาศ เขาจึงได้รู้ว่า ผักกาดเอาต์เรดเจียสของเขามีคุณสมบัติพิเศษอีกอยางหนึ่ง

เขาเล่าว่า ตอนที่นักวิทยาศาสตร์กำลังตัดสินใจว่า ควรจะทดลองปลูกผักสลัดชนิดไหน พวกเขาพิจารณาหาผักที่จะไม่ให้แบคทีเรียมาอยู่อาศัยง่าย ๆ

พวกเขากังวลว่าเชื้ออีโคไล (E. coli) ที่ลอยอยู่ในสถานีอวกาศจะมาเกาะอยู่กับผักและทำให้ลูกเรือบนสถานีอวกาศเจ็บป่วย ผักหลายชนิดอย่าง ร็อกเก็ต และเคล เป็นที่อยู่อาศัยอย่างดีของจุลินทรีย์อย่างเหลือเชื่อ

เขาเล่าว่า "เธอบอกว่า เอาต์เรดเจียส มีจุลินทรีย์มาอยู่อาศัยบนผิวใบน้อยกว่ามาก" มันจึงผ่านเกณฑ์และกลายเป็นที่สนใจขึ้นมา

ปัจจุบัน มอร์ตันกำลังทำโครงการผสมพันธุ์พืชหลายโครงการอย่างที่เคยทำมา โดยเขากำลังสนใจกับคุณสมบัติของผักกาดแก้วเป็นพิเศษ

เขาบอกว่า ผักกาดแก้วที่มีขายโดยทั่วไปในปัจจุบัน มีขนาดเท่าลูกโบว์ลิงและไม่ได้มีรสชาติ เพียงแค่มีความกรอบ เขาจึงมีแนวคิดที่จะเพาะพันธุ์ผักกาดแก้วที่ทั้งกรอบและมีรสหวานนิดหน่อย มีขนาดเท่ากับลูกซอฟต์บอล นอกจากนี้ก็อาจจะมีสีสันที่น่าดึงดูดใจด้วย

"มันคงเหมือนกับคุณซื้อดอกกุหลาบที่คุณกินได้" เขากล่าว

ในที่สุด เขาก็ได้ค้นคว้าเกี่ยวกับการผสมพันธุ์ผักกาดแก้ว และเขาก็ได้เริ่มเพาะพันธุ์มันขึ้นมาแล้ว

"มันคือผักกาดแก้ว แต่ด้านนอกของมันมีสีแดงสด และผมกำลังพยายามทำให้ด้านในเป็นสีชมพูสด" เขากล่าว "ผมมีผักกาดที่สวยงามมาก ผมบอกเลย"