ศิลปะดิจิทัล: "การขายคริปโตอาร์ตเปลี่ยนชีวิตฉันอย่างสิ้นเชิง"

ศิลปินหลายคนกำลังทำเงินมหาศาลจากการขายภาพดิจิทัลผ่านทางคริปโตอาร์ต (cryptoart) ซึ่งศิลปินบางคนบรรยายว่าเป็น "วงการที่ไม่ธรรมดาและกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว"

บีเพิล ศิลปินที่เพิ่งทำสถิติโลกใหม่จากการขายงานศิลปะดิจิทัลในราคา 69 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 2,100 ล้านบาท) ในรูปแบบเหรียญที่ไม่สามารถทดแทนได้ (non-fungible token--NFT) ซึ่งหมายถึงทรัพย์สินที่มีลักษณะเฉพาะตัวและมีการรับรองความเป็นเจ้าของที่สามารถนำไปซื้อขายผ่านบล็อกเชนได้

คริสตีส์ บริษัทจัดประมูลของอังกฤษ ระบุว่า ยอดขายดังกล่าวทำให้บีเพิล "อยู่ในอันดับศิลปินที่ยังมีชีวิตอยู่ที่มีมูลค่าสูงที่สุด 3 คนแรก" และนี่เป็นสิ่งที่หลายคนบอกว่าได้ "เปลี่ยนแปลง" ชีวิตของพวกเขา

"ฉันใช้ชีวิตเดือนชนเดือน"

อะลานา เอ็ดจิงตัน กล่าวว่า เธอกำลัง "จม" อยู่ในกองหนี้ ก่อนที่เธอจะค้นพบวงการ NFT

อะลานาบอกว่าเธอ "ทำงานศิลปะแบบสนุก ๆ" มาตลอดชีวิต และด้วยความที่เป็นคนเก็บตัว เธอจึงไม่เคยเสนอผลงานให้แกเลอรีแห่งใดเลย เธอได้แต่ตั้งหน้าตั้งตาเลี้ยงดูลูก 3 คนด้วยการทำงานหลายอย่าง และเรียนระดับปริญญาด้านวิชาพืชสวน

"ไม่ต่างจากคนส่วนใหญ่ ฉันใช้ชีวิตเดือนชนเดือน ติดหนี้บัตรเครดิตและไม่รู้ว่าฉันจะหลุดพ้นจากวงจรอุบาทว์ของการต้องจ่ายดอกเบี้ยสูงเมื่อไหร่" เธอเล่า

เมื่ออะลานาค้นพบว่าเธอสามารถขายภาพวาดสีน้ำมันบนผืนผ้าใบของเธอได้ทางออนไลน์ เธอจึงมีความหวังว่าน่าจะทำเงินได้สัก "500 ดอลลาร์"

แต่กลับกลายเป็นว่า มีคนเข้ามาประมูลภาพของคุณแม่ลูกสามคนนี้จนมีมูลค่าหลายพันดอลลาร์สหรัฐฯ ในการประมูลขายภาพทางออนไลน์ครั้งแรกของเธอ และเธอขายภาพได้ทั้งหมด 16 ภาพ ได้เงินมา 100,000 ดอลลาร์แคนาดา (ประมาณ 2.47 ล้านบาท) ซึ่งเป็นประสบการณ์ที่เธอเรียกว่า "ตื่นเต้นอย่างสุดขีด"

"การได้เห็นคนเข้ามาซื้อผลงานศิลปะของฉันจริง ๆ เป็นประสบการณ์ที่เหนือจริงมาก ซึ่งฉันไม่เคยได้พบเห็นมาก่อนในชีวิต" ศิลปินหญิงวัย 35 ปีจากเมืองออนแทรีโอกล่าว

ความสำเร็จของอะลานาทำให้ชีวิตของเธอ "เปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง" เธอสามารถจ่ายหนี้บัตรเครดิตทั้งหมดได้ จ่ายค่าเรียนมหาวิทยาลัยได้ และยังพาครอบครัวย้ายออกจากเมืองไปอยู่บ้านหลังที่ใหญ่ขึ้นในชนบทได้ด้วย

เงินจำนวนมากที่เธอหาได้ ทำให้เธอสามารถใช้เป็นค่ารักษา รอน ลูกชายของเธอ ซึ่งมีภาวะออทิสซึม, สมาธิสั้น และกลุ่มอาการทูเร็ตต์ (Tourette's syndrome) ซึ่งเป็นอาการผิดปกติทางระบบประสาท ทำให้มีอาการกระตุกของกล้ามเนื้อ หรือเปล่งเสียงซ้ำ ๆ

อะลานาบอกว่าเธอต้องฝ่าฟันอย่างมากเพื่อให้เข้ามาอยู่ในวงการ NFT ที่ "ถูกผู้ชายครอบงำอยู่" และหวังว่าความสำเร็จของเธอจะกรุยทางให้ศิลปินหญิงอีกจำนวนมาก

"ประตูได้เปิดกว้างแล้ว และมีความเป็นไปได้ที่ไม่สิ้นสุด ฉันมีมุมมองที่เป็นบวกและมีความหวังในชีวิตมากขึ้น" อะลานากล่าวเพิ่มเติม "ฉันใส่จิตวิญญาณของฉันลงไปในงาน และทำเงินจากมัน ฉันไม่เคยนึกว่ามันจะเป็นไปได้"

"มันเป็นวันที่สดใสและเบิกบานมากขึ้นจริง ๆ"

NFT คืออะไร และทำงานอย่างไร

NFT คือการรับรองทางดิจิทัลรูปแบบหนึ่ง ที่ให้การยืนยันผู้ที่เป็นเจ้าของทรัพย์สินที่มีความเฉพาะเจาะจงในวงการคริปโตอาร์ต NFT แต่ละเหรียญจะเป็นตัวแทนการเป็นเจ้าของผลงานศิลปะของแท้ 1 ชิ้น

เหรียญ NFT มีอยู่จริงในบล็อกเชน ซึ่งเป็นเทคโนโลยีเดียวกันกับที่ทำให้เกิดสกุลเงินดิจิทัลต่าง ๆ ขึ้นมาก อย่าง บิตคอยน์ นอกจากนี้เหรียญ NFT นี้ยังมีรายละเอียดต่าง ๆ อย่างเช่น ผู้ที่สร้างสรรค์ผลงานศิลปะชิ้นนั้นขึ้นมาคือใคร ผลงานถูกขายเมื่อไหร่ และใครซื้อไปบ้าง

หมายความว่า แม้ว่าทุกคนสามารถชมสำเนาภาพทางออนไลน์ได้ แต่คนที่ซื้อเหรียญ NFT เพียงคนเดียวเท่านั้นที่พูดได้ว่าเป็นเจ้าของภาพนั้น

เหรียญเหล่านี้สามารถนำไปขายต่อได้และโอนกรรมสิทธิ์ความเป็นเจ้าของให้แก่อีกคนหนึ่งได้ ขณะที่ศิลปินยังคงเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ทางปัญญาของภาพที่เกี่ยวข้องกับเหรียญ NFT นั้นอยู่ และสามารถที่จะได้รับค่าลิขสิทธิ์ในทุกครั้งที่มีการขายเหรียญนั้นต่อให้กับคนอื่น

"ผมถังแตกสุด ๆ...แล้วผมก็หาเงินได้ 250,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ"

ดาเรียส พูยา ศิลปินด้านสามมิติและนวนิยายวิทยาศาสตร์ บอกว่า เขา "ถังแตกสุด ๆ" ก่อนที่เขาจะพบว่า เพื่อนของเขาหลายคนขายงานได้ "เงินมหาศาล" และเขาก็ได้ตัดสินใจลองเข้ามาสู่วงการคริปโตอาร์ตด้วยตัวเอง

ศิลปินวัย 30 ปีจากเมืองคาร์ลส์รูเออ ประเทศเยอรมนี กล่าวว่า "ผมต้องการเข้ามามีส่วนร่วมและตรวจสอบว่ามูลค่าของผมมีมากแค่ไหน และผมจะทำอะไรจากมันได้หรือไม่"

"ผมไม่ได้คาดหวังอะไรมากนัก"

แต่ภายในเวลาไม่กี่สัปดาห์หลังจากลงทะเบียนในช่องทางสำหรับขายผลงานบางช่องทาง ดาเรียส หรือที่รู้จักกันในโลกออนไลน์ว่า บากาอาร์ตส์ (BakaArts) ก็ทำเงินได้

เหรียญ NFT แรกของเขาคือ ภาพวาดดิจิทัลที่มีชื่อว่า อะโครโฟเบีย (Acrophobia) ซึ่งขายไปได้ในราคา 12,497 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 384,000 บาท)

"ผมพูดไม่ออกเลย ผมไม่คาดคิดว่า มันจะได้ราคาสูงขนาดนั้น" เขาเล่า "ผมโทรหาแฟนสาวของผมแล้วบอกว่า 'คุณเห็นหรือเปล่า นี่มันคือเรื่องจริงใช่ไหม'"

ผลงานศิลปะของดาเรียสยังคงขายได้อย่างต่อเนื่องในราคาที่สูงขึ้น ซึ่งเขาเรียกประสบการณ์นี้ว่า "บ้ามาก"

เขาบอกว่า "เมื่อ 20 วันก่อน ผมยังมีปัญหาการเงินอยู่เลย แล้วตอนนี้ผมมีเงินเกือบ 250,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 7.69 ล้านบาท)"

"ผมรู้ตัวว่า ถ้าผมอยากได้อะไร ผมสามารถซื้อได้เลยตอนนี้ และนั่นมันช่วยให้ผมมีสภาพจิตใจที่ดีขึ้นจริง ๆ"

ดาเรียส ซึ่งบริจาครายได้ส่วนหนึ่งให้องค์กรการกุศลด้านสุขภาพจิต กล่าวว่าแม้ว่าวงการ NFT จะมีรายได้ก้อนโตให้ศิลปิน แต่สิ่งที่มีมากไปกว่านั้นคือ "สภาพแวดล้อมที่ดีต่อใจ"

"ผมคิดว่า มันเป็นเพราะว่าที่นี่ให้คุณค่ากับศิลปิน ในที่สุดพวกเขาได้ในสิ่งที่ควรได้"

"มันทำให้เราได้รับโอกาสที่เท่าเทียม"

ไม่ใช่แค่ภาพวาดและภาพประกอบเท่านั้นที่ขายเป็นคริปโตอาร์ต บรูโน นาซิฟ ศิลปินชาวอาร์เจนตินา ประสบความสำเร็จในการขายจิฟ (GIF) และได้ใช้เงินนั้นในการติดตั้งแผงพลังงานแสงอาทิตย์ให้กับฟาร์มที่เขาใช้ชีวิตอยู่ในปัจจุบัน

ศิลปินวัย 37 ปี ซึ่งผลิตผลงานศิลปะมาตั้งแต่เขาอายุ 15 ปี กล่าวว่า แนวโน้มที่กำลังเติบโตนี้เป็น "วงการที่ไม่ธรรมดาและกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว" และทำให้มีการเข้าถึงทั่วโลกจากคนหลายฝ่าย "ทั้งนักสะสม ศิลปิน และผู้คนหน้าใหม่ ๆ จำนวนมาก ซึ่งก่อนหน้านี้ไม่เคยเข้ามาเกี่ยวข้องกัน"

ไซเบอร์ ชักติ ศิลปินแนวกลิตช์ (Glitch) และช่างภาพจากอินเดีย เห็นด้วยและยกความดีให้กับ NFT ที่ทำให้เธอ "มีความหวังว่าจะมีอิสระทางการเงินอย่างยั่งยืน"

"ขณะที่วงการศิลปะแบบดั้งเดิมมีแนวโน้มที่จะปิดกั้นศิลปินที่เรียนรู้ด้วยตัวเอง วงการนี้ทำให้เราได้รับโอกาสอย่างเท่าเทียม"

"ภายในเวลาราว 5 เดือน มีคนเสนอซื้อผลงานของฉันตั้งแต่ราคา 80 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 2,400 บาท) ไปจนถึง 800 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 24,000 บาท)"

ใครซื้อ NFT

ราคาเวนดรา เรา ศาสตราจารย์ด้านการเงินที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ (University of Cambridge) กล่าวว่า ความสนใจที่เพิ่มสูงขึ้นใน NFT ในช่วงนี้ อาจเป็นผลมาจากการที่มีผู้คนมองหาช่องทางใช้จ่ายไปกับอะไรที่ "สนุก ๆ" ในช่วงการระบาดใหญ่ของโควิด-19

อย่างไรก็ตาม เขาคาดว่า ยอดขายของศิลปิน NFT ส่วนใหญ่จะ "เพิ่มขึ้นและหายไป" โดยอาจจะมีเพียงผลงานของศิลปินที่อยู่ในอันดับต้น ๆ เท่านั้นที่ยังเป็นที่ต้องการอย่างต่อเนื่องเป็นเวลานาน

"เราได้เคยเห็นของประเภทนี้ซ้ำแล้วซ้ำอีกในฟองสบู่ ซึ่งราคาไม่ได้มีความสัมพันธ์กับความเป็นจริงพื้นฐานเลย"

"คุณอาจทำเงินได้มหาศาล แต่ไม่มีอะไรรับประกัน คุณอาจจะเสียเงินมหาศาลได้เช่นกัน"

เนลสัน โรหร์บัก ผู้ที่สนใจใน NFT และนักสะสม เรียกวงการคริปโตอาร์ตว่าเป็นการ "กบฏ" ต่อผู้ที่พยายาม "จะนำมูลค่าไปจากตัวศิลปิน"

ตั้งแต่เดือน ม.ค. ที่ผ่านมา ผู้อำนวยการฝ่ายการตลาดจากนครชิคาโกวัย 26 ปี ผู้นี้ใช้เงินในการซื้อคริปโตอาร์ตไปแล้วราว 20,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ (ประมาณ 600,000 บาท) เขาเชื่อว่า NFT คือ "โอกาสในการลงทุนที่แข็งแกร่ง" ที่จะเป็นเนื้อแท้ของการทำธุรกรรมในอนาคตของเรา

"ผมใส่ใจเรื่องการสนับสนุนศิลปินและสนับสนุนเรื่องต่าง ๆ ที่เปิดโอกาสให้ศิลปินได้มีอิสระทางการเงินและยังคงได้รับสิทธิ์ในผลงานของพวกเขามากขึ้น" เขากล่าว

"มันคือความเสี่ยงจริง ๆ แต่มันเป็นความเสี่ยง 100% ที่ผมเต็มใจรับ"