นักข่าวซาอุฯ หายตัวในตุรกี ทำไมเศรษฐีน้ำมันไม่สนคำขู่คว่ำบาตรของสหรัฐฯ

การหายตัวไปอย่างลึกลับของนายจามาล คาชูจกิ ผู้สื่อข่าวชาวซาอุดีอาระเบียและคอลัมนิสต์ของหนังสือพิมพ์วอชิงตันโพสต์ ของสหรัฐฯ ในสถานกงสุลซาอุฯ ในตุรกี จะทำให้สหรัฐอเมริกาและสหราชอาณาจักรออกมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจต่อมหาอำนาจน้ำมันของโลกหรือไม่

ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ขู่ว่า "จะลงโทษอย่างรุนแรง" ถ้าพบว่า เป็นฝีมือของซาอุฯ แต่ ทางการซาอุฯ ปฏิเสธข้อกล่าวหาของเจ้าหน้าที่ทางการตุรกีที่ระบุว่า นายคาชูจกิอาจถูกฆาตกรรม และซาอุฯ ประกาศจะตอบโต้การคว่ำบาตรทุกชนิด

สหราชอาณาจักร-ซาอุฯ ใครได้ใครเสีย

ปี 2017 สหราชอาณาจักรส่งออกสินค้าไปยังซาอุฯ เป็นมูลค่า 4.2 พันล้านปอนด์ หรือราว 1.8 แสนล้านบาท เพิ่มขึ้น 120% จาก 10 ปีก่อน ส่วนสินค้าที่สหราชอาณาจักรนำเข้าจากซาอุฯ มีมูลค่า 2.4 พันล้านปอนด์ หรือราว 1.03 แสนล้านบาท เพิ่มขึ้นกว่า 2 เท่า เมื่อเทียบกับ 10 ปีก่อนเช่นกัน ดังนั้นสหราชอาณาจักรจึงได้ดุลอการค้าราว 1.8 พันล้านปอนด์ หรือราว 7.7 หมื่นล้านบาท

สินค้าส่งออกชั้นนำจากสหราชอาณาจักร ได้แก่ เครื่องจักรกล, เครื่องบิน, อาวุธและยานพาหนะ รวมทั้งรถยนต์ เป็นมูลค่า 280 ล้านปอนด์ หรือราว 1.2 หมื่นล้านบาท

น้ำมันดิบและน้ำมันที่ผ่านการกลั่นแล้วมีสัดส่วนกว่าครึ่งของมูลค่าการนำเข้าสินค้าจากซาอุฯ ส่วนสินค้าอื่น ๆ ได้แก่ เครื่องจักรและอุปกรณ์ไฟฟ้า, อุปกรณ์การแพทย์, อุปกรณ์เกี่ยวกับถ่ายภาพยนตร์และถ่ายภาพ

สหราชอาณาจักรผลิตน้ำมันดิบได้จากทะเลเหนือและผลิตน้ำมันดิบบนบกได้จำนวนหนึ่ง และในช่วงกว่า 10 ปีที่ผ่านมา สหราชอาณาจักรก็มีนำมันเพียงพอใช้ในประเทศ แต่ก็ยังนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ และน้ำมันจากซาอุฯ มีสัดส่วนเพียง 3% ของปริมาณน้ำมันที่นำเข้าทั้งหมดเมื่อปีที่แล้ว

แม้สหราชอาณาจักรไม่ได้พึ่งพาน้ำมันจากซาอุฯ มากนัก แต่อย่าลืมว่า มาตรการคว่ำบาตรต่อซาอุฯที่ส่งผลต่การผลิตน้ำมันในตลาดโลก จะนำไปสู่การส่งผลให้น้ำมันทั้งหมด ไม่ว่าจะมาจากที่ไหน มีราคาสูงขึ้นมาก

การส่งออกภาคบริการของสหราชอาณาจักรไปยังซาอุฯ ในปี 2017 มีมูลค่า 2 พันล้านปอนด์ หรือราว 8.5 หมื่นล้านบาท ส่วนการนำเข้าภาคบริการของสหราอาณาจักรจากซาอุฯ อยู่ที่ 1 ใน 4 ของมูลค่าการส่งออกนั้น ดังนั้นสหราชอาณาจักรจึงได้ดุลบริการอยู่ราว 1.5 พันล้านปอนด์ หรือราว 6.4 หมื่นล้านบาท

การท่องเที่ยวเป็นธุรกิจบริการที่ใหญ่ที่สุดของทั้งสองฝ่าย ส่วนภาคการเงินถือเป็น ธุรกิจบริการส่งออกที่ใหญ่เป็นอันดับสองในสหราชอาณาจักร

การค้าอาวุธ

มีการถกเถียงกันเกี่ยวกับขายอาวุธให้แก่ซาอุฯ โดยเฉพาะในช่วงที่ซาอุฯ เข้าไปมีส่วนเกี่ยวข้องกับความขัดแย้งในเยเมน

การวิจัยจากสถาบันวิจัยเพื่อสันติภาพนานาชาติสตอกโฮล์ม (Stockholm International Peace Research Institute -- SIPRI) ซึ่งเป็นองค์กรที่จับตามองอุตสาหกรรมอาวุธทั่วโลก ระบุว่า อังกฤษอยู่อันดับสองของชาติที่ขาย "อาวุธสำคัญ" ให้แก่ซาอุฯ ตามหลังสหรัฐฯ และอยู่ก่อนหน้าฝรั่งเศส

การนำเข้าอาวุธสำคัญทั้งหมดของซาอุฯ เพิ่มขึ้นเป็นกว่า 3 เท่าในระหว่างปี 2012-2017 เมื่อเปรียบเทียบกับเมื่อ 5 ปีก่อน

การค้าโลก

ซาอุดีอาระเบียนำเข้าสินค้ามากที่สุดจากจีน ตามมาด้วยสหรัฐฯ ส่วนสหราชอาณาจักรอยู่ที่อันดับ 9 สินค้าหลักรวมถึง เครื่องจักร, ยานพาหนะ, และเวชภัณฑ์

สินค้าส่งออกของซาอุฯ ส่วนใหญ่เป็นน้ำมันและแก๊ส รวมถึงผลิตภัณฑ์น้ำมั่นที่กลั่นแล้ว เช่น ดีเซล, เบนซิน, เชื้อเพลิงอากาศยาน และวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมปิโตรเคมี

- เอเชียคือ ตลาดใหญ่ที่สุดของน้ำมันดิบจากซาอุฯ ซื้อไปถึง 2 ใน 3 ของปริมาณส่งออกทั้งหมดในปี 2016

- 45% ของผลิตภัณฑ์น้ำมันที่กลั่นแล้วของซาอุฯถูกส่งมาขายที่เอเชีย

- 40% ของผลิตภัณฑ์น้ำมันที่กลั่นแล้วของซาอุฯถูกส่งมาขายที่ยุโรป

- ซาอุฯ เป็นผู้ขายน้ำมันจากต่างชาติรายใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสองของสหรัฐฯ รองจากแคนาดา

การพึ่งพิงน้ำมันเป็นสินค้าส่งออกหลักทำให้ซาอุฯ เผชิญกับความผันผวนของดุลการค้าของประเทศ ปีนี้กองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือ ไอเอ็มเอฟ คาดการณ์ว่า บัญชีเดินสะพัด (ดุลการค้า, บริการ และธุรกรรมการเงินรวมกัน) ของซาอุฯ จะเกินดุลราว 6.5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 2.1 ล้านล้านบาท หรือ 8.4% ของจีดีพี ส่วนตัวเลขนี้ในปี 2015 (ซึ่งเป็นช่วงราคาน้ำมันตก) ขาดดุลอยู่ที่ 5.67 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ หรือราว 1.84 ล้านล้านบาท 8.7% ของจีดีพี