ตุรกี: แอร์โดอัน เตรียมยกเลิกตำแหน่งนายกฯ หลังชนะเลือกตั้ง ปธน.

หลังได้รับชัยชนะในการเลือกตั้งประธานาธิบดีของตุรกีเป็นสมัยที่ 2 นายเรเจป ทายยิป แอร์โดอัน ประกาศว่าจะปฏิรูปประเทศ กระชับอำนาจ

ด้วยอำนาจที่ได้รับตามรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ซึ่งจะมีผลหลังการเลือกตั้ง นายแอร์โดอัน เตรียมจะยกเลิกตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ลดทอนอำนาจรัฐสภา และจัดการกับกลุ่มที่เขาเรียกว่าเป็นองค์กรก่อการร้ายให้เด็ดขาดขึ้น

ด้านนักวิจารณ์กล่าวว่า แอร์โดอันกำลังมีอำนาจเบ็ดเสร็จเพิ่มขึ้น ขณะที่คู่แข่งคนสำคัญในศึกการเมืองครั้งนี้ อย่าง นายมูฮาเรม อินเจ ยอมรับความพ่ายแพ้ แต่กล่าวว่าการเลือกตั้งครั้งนี้เป็นไปอย่างไม่ยุติธรรม

การเลือกตั้งที่ดุเดือดที่สุดในรอบหลายปีครั้งนี้ และยังเป็นการเลือกตั้งเพื่อนำไปสู่การปกครองในระบอบใหม่ ซึ่งมีการคาดการณ์ว่านายแอร์โดอันจะได้รับอำนาจเบ็ดเสร็จเมื่อก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งประธานาธิบดี

ผลการเลือกตั้งครั้งสำคัญ

นายแอร์โดอัน ได้คะแนนเสียงเกือบ 53% ขณะที่นายอินเจตามมาด้วยคะแนนเสียง 31% เมื่อการนับคะแนนเสียงใกล้สิ้นสุดลง

ส่วนผู้สมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีอีกสี่คนที่เหลือ ไม่ปรากฏว่ามีใครได้คะแนนมากกว่า 8.4% ของผลคะแนนทั้งหมด

"ผู้ชนะการเลือกตั้งในครั้งนี้คือทุกคนในพลเมือง 81 ล้านคนของข้าพเจ้า" นายแอร์โดอันประกาศชัยชนะที่สำนักงานใหญ่ของพรรคเอเคพีที่สังกัดอยู่ ณ กรุงอังการา

นายอินเจ จากพรรคซีเอชพี กล่าวโจมตีว่าการเลือกตั้งครั้งนี้ไม่มีความยุติธรรมตั้งแต่ต้นจนจบ และเตือนว่าตุรกีกำลังเข้าสู่ช่วงเวลาที่อันตรายภายพใต้การปกครองของบุคคลเพียงคนเดียว

อย่างไรก็ตาม นายอินเจกล่าวว่า ผลการนับคะแนนอย่างเป็นทางการ กับตัวเลขที่พรรคของเขานับได้นั้นไม่ต่างกันมากนัก ดังนั้นเขาจึงยอมรับผลการเลือกตั้งครั้งนี้

อำนาจใหม่ของแอร์โดอัน

ประธานาธิบดีแอร์โดอันจะมีอำนาจสำคัญหลายประการภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ของตุรกี ที่ผ่านการลงประชามติเมื่อปีที่แล้วอย่างเฉียดฉิวด้วยคะแนน 51% และจะมีผลบังคับใช้หลังการเลือกตั้งครั้งนี้

อำนาจที่แอร์โดอันจะได้รับคือ

ผู้วิจารณ์คัดค้านว่าบทบาทที่เพิ่มขึ้นจะทำให้อำนาจไปรวมอยู่ในมือของบุคคลเดียวมากเกินไป และระบบการปกครองใหม่ของตุรกีขาดการตรวจสอบและสมดุลของอำนาจ ต่างจากตำแหน่งประธานาธิบดีของสหรัฐฯ หรือฝรั่งเศส

ด้านนายแอร์โดอันยืนยันว่าบทบาทที่เพิ่มขึ้นนั้นจะช่วยให้เขาสามารถแก้ไขปัญหาทางเศรษฐกิจของตุรกีและปราบปรามกลุ่มกบฏชาวเคิร์ดทางตะวันออกเฉียงใต้ของตุรกีได้

ในถ้อยแถลงประกาศชัยชนะ เขากล่าวว่าตุรกีจะดำเนินการกับกลุ่มผู้ก่อ่การร้ายอย่างหนักแน่นขึ้น และเดินหน้า "ปลดแอกซีเรีย" ต่อไปเพื่อให้ผู้อพยพได้กลับบ้านเกิดเมืองนอนของตน

นายแอร์โดอันดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีมากว่า 11 ปีก่อนที่จะขึ้นเป็นประธานาธิบดีในปี 2014 ภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เขาจะขึ้นดำรงตำแหน่งอีกเป็นครั้งที่ 3 ได้เมื่อสิ้นสุดวาระในปี 2023 ซึ่งหมายความว่ามีโอกาสที่เขาจะกุมอำนาจไปได้จนถึงปี 2028

ใครได้เก้าอี้ในสภาตุรกีไปบ้าง

สำนักข่าวอะนาโดลู รายงานว่าพรรคเอเคพีของนายนายแอร์โดอัน ได้เก้าอี้ในสภาไป 42% จากการนับคะแนนไปแล้ว 99% ในขณะที่พรรคพันธมิตรอย่างพรรคเอ็มเอชพีได้ไป 11% ซึ่งทำให้พรรคฝ่ายตรงข้ามอย่างซีเอชพีได้ไปเพียง 23% ของที่นั่งทั้งหมด

ผลการเลือกตั้งยังเป็นที่น่าพึงพอใจสำหรับผู้ลงคะแนนชาวเคิร์ดเนื่องจากพรรคเอชดีพีผู้สนับสนุนชาวเคิร์ดได้คะแนนเกินเกณฑ์ 10% ในการเข้าสู่สภา นับเป็น 67 ที่นั่งในสภา กลายเป็นสัดส่วนฝ่ายค้านที่ใหญ่เป็นอันดับสอง

ความสำเร็จในครั้งนี้เกิดขึ้นแม้ผู้สมัครชิงตำแหน่งประธานาธิบดีของพรรค นายเซลาฮัดติน เดเมียร์ตาส จะถูกคุมขังอย่างแน่นหนาอยู่ในเรือนจำด้วยข้อหาก่อการร้าย ที่เจ้าตัวปฏิเสธอย่างหนักแน่น

มีการจุดพลุสว่างไสวเป็นการเฉลิมฉลองไปทั่วฟากฟ้าเมืองดิยาร์บาเกียร์ของชาวเคิร์ดในตุรกี เมื่อผลคะแนนเลือกตั้งแพร่กระจายไป

คะแนนที่ได้โปร่งใสเป็นธรรมหรือไม่

จุดลงคะแนนมีการรักษาความปลอดภัยอย่างเข้มงวด หลังจากที่มีข้อกังวลว่าอาจมีการคุกคามผู้ลงคะแนนหรือโกงผลคะแนนในช่วงก่อนวันเลือกตั้ง

คณะกรรมการการเลือกตั้งตุรกียืนยันแล้วว่าจะสืบสวนความไม่ชอบมาพากลตามที่มีการร้องเรียนในจังหวัดหนึ่งใกล้ชายแดนตอนใต้ที่ติดกับซีเรีย

มีรายงานว่าจำนวนผู้มาลงคะแนนเสียงในครั้งนี้สูงถึงเกือบ 87%

นักสิทธิมนุษยชนยังระบุอีกด้วยว่าสื่อต่าง ๆ ไม่ได้มีอิสระในการรายงานข่าวอย่างรอบด้านในตุรกี ซึ่งกลายเป็นที่คุมขังสื่อมวลชนที่ใหญ่ที่สุดภายใต้การนำของนายแอร์โดอัน

ขณะที่นายแอร์โดอัน ได้กล่าวเตือนบรรดาคู่แข่งก่อนหน้านี้ ว่า "ผมหวังว่าจะไม่มีใครทำให้ผลการเลือกตั้งครั้งนี้แปดเปื้อนและสร้างความเสียหายให้กับระบอบประชาธิปไตย เพื่อจะซ่อนความล้มเหลวของตัวเอง"

มีประเด็นอะไรในการเลือกตั้งครั้งนี้บ้าง

ประเด็นใหญ่ที่สุดคือเศรษฐกิจ ตุรกีประสบปัญหาค่าเงินลีราถดถอย และอัตราเงินเฟ้อเพิ่มสูงขึ้นถึงประมาณ 11%

อีกประเด็นที่สำคัญคือการก่อการร้าย เนื่องจากตุรกีต้องเผชิญกับการโจมตีจากกองกำลังชาวเคิร์ดและ นักรบจีฮัดของกลุ่มที่เรียกตัวเองว่ารัฐอิสลาม หรือ ไอเอส

บรรดาคู่แข่งของนายแอร์โดอันกล่าวหาว่าเขากำลังสร้างความเสียหายต่อเสรีภาพในตุรกี และกำลังนำพาประเทศเข้าสู่การปกครองแบบเผด็จการ

ตุรกีตกอยู่ในสถานการณ์ฉุกเฉินตั้งแต่มีการรัฐประหารล้มเหลวในเดือน ก.ค. 2016 ทำให้ข้าราชการและทหารรวมกว่า 1 แสนรายถูกปลดออกจากราชการ ทุกวันนี้ยังมีชาวตุรกีกว่า 50,000 คนในเรือนจำที่รอการตัดสินคดีนับตั้งแต่การลุกฮือครั้งนั้น

แคมเปญหาเสียงอันดุเดือดนายอินเจได้ช่วยพลิกฟื้นฝ่ายค้านที่เคยตกอยู่ในสภาวะย่ำแย่ แต่ท้ายที่สุดแล้วก็ยังขาดคะแนนเสียงที่จะเอาชนะนายแอร์โดอันได้

นายมาร์ค โลเวน ผู้สื่อข่าวบีบีซีประจำตุรกี มองว่า ด้วยอำนาจใหม่ที่แอร์โดอันได้รับ ในการเลือกรัฐมนตรี ผู้พิพากษาศาลสูงสุด และยกเลิกตำแหน่งนายกรัฐมนตรีฯ ด้วยตัวเอง เขาได้กลายเป็นผู้นำที่มีอำนาจมากที่สุดในประวัติศาสตร์ของตุรกี นับตั้งแต่ มุสตาฟา เคมาล อตาเติร์ก ผู้ก่อตั้งและประธานาธิบดีคนแรกของประเทศ