กรุสมบัติสุสานตุตันคามุนเต็มรูปแบบ กำลังจะเผยโฉมให้โลกเห็นครั้งแรกในพิพิธภัณฑ์แห่งใหม่ของอียิปต์

พิพิธภัณฑ์แกรนด์อียิปต์ (Grand Egyptian Museum: GEM) ซึ่งสร้างขึ้นในเงาของพีระมิดแห่งกีซา สิ่งมหัศจรรย์แห่งโลกโบราณที่ยังคงตั้งตระหง่านอยู่ ได้เปิดประตูต้อนรับชาวโลกแล้ว หลังจากรอคอยมานาน

พิพิธภัณฑ์แห่งนี้สร้างขึ้นในพื้นที่ 120 เอเคอร์ (ราว 0.5 ตร.กม.) และมีขนาดใหญ่กว่าพิพิธภัณฑ์ลูฟวร์ของฝรั่งเศสถึงสองเท่า โดยสถานที่แห่งนี้จะจัดแสดงวัตถุโบราณ 70,000 - 100,000 ชิ้น รวมถึงสมบัติอื่นชิ้นอื่น ๆ ของสุสานฟาโรห์ตุตันคามุนผู้เยาว์ ซึ่งไม่เคยเผยโฉมให้สาธารณะรับชมมาก่อน

จากประกาศในปี 2002 ระบุว่าสถานที่แห่งนี้จะเปิดให้เข้าชมในปี 2012 แต่ทางพิพิธภัณฑ์ก็เผชิญกับความล่าช้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า เนื่องจากมีปัญหาเรื่องต้นทุน ความวุ่นวายทางการเมือง การระบาดของโควิด-19 และความขัดแย้งในภูมิภาค

โครงการขนาดมหึมาแห่งนี้ใช้งบประมาณสูงถึง 1,200 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 38,400 ล้านบาท) โดยส่วนใหญ่ได้รับการสนับสนุนจากเงินกู้ขอองค์การความร่วมมือระหว่างประเทศของญี่ปุ่น (JICA)

ดินแดนแห่งความลึกลับและภูมิปัญญา

นายกรัฐมนตรีมุศเฏาะฟา มัดบูลี ของอียิปต์ เรียกพิพิธภัณฑ์นี้ว่า "ของขวัญจากอียิปต์สู่โลก" โดยตั้งเป้าไว้ว่าสถานที่แห่งนี้จะเน้นย้ำถึงความโดดเด่นและอิทธิพลของวัฒนธรรมอียิปต์ รวมถึงช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจของประเทศที่กำลังประสบปัญหา

"อียิปต์โบราณมีมนตร์สะกดต่อทุกคน" ศ.ซาลิมา อิคราม จากมหาวิทยาลัยไคโรกล่าว "แม้แต่ชาวกรีก โรมัน และฟินีเซียน ก็ยังมองว่าอียิปต์เป็นดินแดนแห่งความลึกลับและภูมิปัญญา"

พิพิธภัณฑ์ยังตั้งความหวังด้วยว่าจะทำหน้าที่เชื่อมโยงชาวอียิปต์ยุคปัจจุบันกับมรดกของพวกเขาด้วย

"มันจะสร้างความภาคภูมิใจในชาติอย่างมหาศาล" ศ.อิคราม กล่าว "ซึ่งจะทำให้อียิปต์โบราณเข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวัน และอยู่ในเรื่องเล่าชาตินิยมของชาวอียิปต์แต่ละคน"

คาดว่าผู้นำโลกประมาณ 60 คน รวมถึงประธานาธิบดีฟรังค์-วัลเทอร์ ชไตน์ไมเออร์ แห่งเยอรมนี และกษัตริย์ฟิลิปแห่งเบลเยียม จะเข้าร่วมงานเปิดพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ในวันที่ 1 พ.ย. นี้ ซึ่งทางอียิปต์ประกาศให้วันดังกล่าวเป็นวันหยุดสาธารณะเนื่องในวาระพิเศษนี้ด้วย

งานนี้จะมีการถ่ายทอดสดทางแพลตฟอร์มติ๊กตอก (TikTok) รวมถึงจอขนาดใหญ่ทั่วจตุรัสสำคัญ ๆ ในจังหวัดต่าง ๆ ของอียิปต์

การกลับคืนสู่มาตุภูมิของตุตันคามุน

ตุตันคามุนครองใจผู้คน นับตั้งแต่โฮเวิร์ด คาร์เตอร์ นักโบราณคดีอียิปต์ชาวอังกฤษ ค้นพบหลุมศพที่ถูกลืมของเขาในปี 1922

หลังส่วนหนึ่งของสมบัติฟาโรห์ผู้นี้ถูกนำไปตระเวนจัดแสดงตามเมืองต่าง ๆ ทั่วโลกมาหลายทศวรรษ ในตอนนี้ หน้ากากทองคำและสมบัติกว่า 5,000 ชิ้นจากสุสานของตุตันคามุน ซึ่งหลายชิ้นไม่เคยถูกเปิดเผยต่อสาธารณะมาก่อน จะถูกจัดแสดงเต็มรูปแบบในพิพิธภัณฑ์แกรนด์อียิปต์เป็นครั้งแรก

"การรวบรวมสมบัติต่าง ๆ จากจากหลุมศพของตุตันคามุนให้อยู่ในที่เดียว จะเป็นสิ่งที่น่าตื่นตาตื่นใจ" ศ.อิคราม กล่าว

"ผมคาดว่าในอนาคต กลุ่มนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่จะมุ่งไปที่ส่วนจัดแสดงของตุตันคามุน ทำให้ส่วนอื่น ๆ ของพิพิธภัณฑ์ตกเป็นของผู้ที่หลงใหลจริง ๆ" ดร.แคมป์เบล ไพรซ์ ภัณฑารักษ์ด้านอียิปต์และซูดานแห่งพิพิธภัณฑ์แมนเชสเตอร์ ซึ่งได้ไปเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์แกรนด์อียิปต์แล้ว ให้ความเห็นกับบีบีซี

"ส่วนจัดแสดงหลักก็สวยงามไม่แพ้กัน พิพิธภัณฑ์ให้พื้นที่แก่งานแต่ละชิ้นได้หายใจ ผมรู้สึกพอใจอย่างมาก มันทำให้ผมรู้สึกซาบซึ้งยิ่ง"

นอกจากสมบัติของกษัตริย์ตุตันคามุนแล้ว ยังมีชิ้นงานสำคัญอื่น ๆ รวมถึงรูปปั้นมหึมาของฟาโรห์รามเสสมหาราชอายุกว่า 3,200 ปี ที่คอยต้อนรับผู้เข้าชมในห้องโถงหลักของพิพิธภัณฑ์แห่งใหม่

เช่นเดียวกับสมบัติอื่น ๆ อีกจำนวนมากที่มีอายุย้อนไปถึง 7,000 ปีก่อนคริสตกาล รูปปั้นนี้มีเส้นทางการเดินทางที่เต็มไปด้วยเรื่องราว

ประติมากรรมนี้เคยตั้งอยู่หน้าสถานีรถไฟหลักของกรุงไคโรเป็นเวลา 51 ปีก่อนจะถูกย้ายไปยังสถานที่แห่งใหม่ แต่ไม่ใช่ก่อนที่จะถูกแห่แหนไปตามถนนในเมือง

นอกจากนี้ ยังมีส่วนจัดแสดงพิเศษที่อุทิศให้กับเรือสุริยะของกษัตริย์คูฟู ซึ่งเป็นเรือพิธีศพอายุ 4,600 ปี ที่จัดเป็นหนึ่งในเรือที่เก่าแก่และได้รับการอนุรักษ์อย่างดีที่สุดในโลก

การทวงคืนมรดกของอียิปต์

ทว่า สำหรับซาฮี ฮาวาส นักโบราณคดี ผู้มีบุคลิกกล้าพูดและมักถูกเรียกว่า "อินเดียนา โจนส์แห่งอียิปต์" บอกว่าการเปิดพิพิธภัณฑ์แห่งนี้ไม่ใช่แค่การจัดแสดงขุมสมบัติ แต่เป็นการแสดงอำนาจแบบอ่อนหรือซอฟต์พาวเวอร์ อีกทั้งยังแสดงถึงความพยายามทวงคืนมรดกของอียิปต์

"ถึงเวลาแล้วที่เราจะเป็นนักวิทยาศาสตร์ของอนุสรณ์สถานของพวกเรา" เขากล่าว "มีการค้นพบสุสานหลวง 64 แห่งในหุบเขากษัตริย์ (Valley of the Kings) แต่ไม่มีสักแห่งเดียวที่ถูกขุดโดยชาวอียิปต์"

ซาฮี ฮาวาส ชี้ว่าการค้นพบครั้งสำคัญส่วนใหญ่ของอียิปต์ รวมถึงหลุมศพของตุตันคามุน เกือบทั้งหมดเกิดจากนักโบราณคดีชาวต่างชาติ

เขาได้ยืนยันมาโดยตลอดว่าชาวอียิปต์ต้องเป็นผู้นำในการศึกษาและอนุรักษ์มรดกของตนเอง และนี่เป็นพันธกิจตลอดชีวิตเพื่อให้แน่ใจว่าพวกเขาลงมือทำเช่นนั้น

ดร.อับเดลฆาฟาร์ วักดี ผู้อำนวยการทั่วไปฝ่ายโบราณวัตถุแห่งลักซอร์ (Luxor) เห็นด้วยว่าพิพิธภัณฑ์แกรนด์อียิปต์เป็นก้าวสำคัญสำหรับทิศทางนี้

ตั้งแต่ปี 2002 ศาสตร์อียิปต์วิทยา (Egyptology) ในอียิปต์ได้เคลื่อนเข้าสู่พลวัตแบบใหม่" เขากล่าว และบอกว่า "ความรู้สึกเป็นเจ้าของเพิ่มขึ้น ในตอนนี้นักวิชาการกับผู้อนุรักษ์ชาวอียิปต์กำลังเป็นผู้นำการขุดค้นและโครงการมรดกสำคัญหลายแห่ง"

แม้ว่าพิพิธภัณฑ์จะถูกออกแบบให้เป็นพื้นที่สำหรับชาวอียิปต์ทุกคน แต่บางคนอาจรู้สึกค่าเข้าชมสูงเกินไป โดยตั๋วสำหรับชาวต่างชาติอยู่ที่ 1,200 ปอนด์ (ราว 800 บาท) ขณะที่ชาวอียิปต์ผู้ใหญ่จะถูกคิดในราคา 200 ปอนด์อียิปต์ (ประมาณ 128 บาท) ซึ่งยังแพงอยู่ดีสำหรับหลายครอบครัวในท้องถิ่น

"คุณไม่สามารถดูแลแค่คนตายได้ คุณต้องดูแลคนเป็นด้วย" ศ.อิคราม กล่าว "นี่คือสิ่งที่ทำเพื่อทุกคน แม้ว่าค่าตั๋วจะสูงไปหน่อยสำหรับชาวอียิปต์บางคน

ยุคใหม่ของโบราณคดี

สำหรับฮาวาส การเปิดพิพิธภัณฑ์แกรนด์อียิปต์ไม่ใช่แค่การปกปักรักษาอดีตเท่านั้น แต่ยังเป็นการสร้างอนาคตของอียิปต์ในฐานะศูนย์กลางของแหล่งขุดค้นพบ

นอกเหนือจากส่วนจัดแสดงที่ยิ่งใหญ่แล้ว พื้นที่นี้ยังมีห้องปฏิบัติการอนุรักษ์และวิจัยที่ล้ำสมัยที่สุดในภูมิภาค ซึ่งเป็นสถานที่ที่ทีมงานชาวอียิปต์และนานาชาติจะศึกษาอย่างต่อเนื่อง ฟื้นฟู และเปิดเผยสิ่งที่จะค้นพบใหม่ไปในอีกหลายทศวรรษข้างหน้า

"ตอนนี้ผมกำลังขุดค้นที่หุบเขากษัตริย์ในลักซอร์ รวมถึงกำลังขุดค้นที่ซักคารา" ซาฮี ฮาวาส กล่าว "เราค้นพบเพียง 30% ของอนุสรณ์สถานของเรา ยังมีอีก 70% ที่อยู่ใต้ผืนทราย"

แม้พิพิธภัณฑ์จะเปิดห้องโถงอันกว้างใหญ่สู่สาธารณะแล้ว แต่สมบัติที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของอียิปต์ยังคงรออยู่ใต้ทะเลทราย และยุคใหม่แห่งโบราณคดีเพิ่งจะเริ่มต้นเท่านั้น

รายงานเพิ่มเติมโดยบีบีซีแผนกภาษาอารบิก