แกะปมสาเหตุไฟเผาวอดบาร์สวิตเซอร์แลนด์ ดับ 40 ราย จากภาพถ่ายและวิดีโอ

เจ้าหน้าที่ชุดสืบสวนของสวิตเซอร์แลนด์กำลังเร่งหาสาเหตุว่าเหตุใดเพลิงที่โหมกระหน่ำในบารแห่งหนึ่งที่สกีรีสอร์ตเมื่อช่วงค่ำคืนส่งท้ายปีเก่าจึงลุกลามได้อย่างรวดเร็ว

เจ้าหน้าที่ระบุในการแถลงข่าวเมื่อวันศุกร์ (2 ม.ค.) ว่า พลุไฟเย็นที่ติดอยู่กับขวดแชมเปญซึ่งถูกถือ "ใกล้กับเพดานจนเกินไป" ดูเหมือนจะเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำให้เกิดไฟลุกไหม้ขึ้นบริเวณชั้นใต้ดินของบาร์เลอ คองสเตลลาซิยง (Le Constellation) ในเมืองครองส์-มอนทานา (Crans-Montana)

แต่เหตุใดเปลวเพลิงจึงลุกลามอย่างรุนแรงจนคร่าชีวิตคนอย่างน้อย 40 คน และทำให้ 119 คนได้รับบาดเจ็บ ซึ่งหลายคนอยู่ในอาการสาหัส ประเด็นดังกล่าวกำลังเป็นจุดเน้นหลักของเจ้าหน้าที่ในตอนนี้ รวมถึงประวัติด้านความปลอดภัยของบาร์แห่งนี้ด้วย

บีบีซีเวริฟาย (BBC Verify ) ตรวจสอบวิดีโอต่าง ๆ ที่ถูกบันทึกไว้โดยผู้รอดชีวิตและผู้เห็นเหตุการณ์ พร้อมทั้งพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยด้านอัคคีภัยเพื่อหาเบาะแสว่าอะไรคือสิ่งที่ผิดพลาด

ขวดที่มีพลุไฟเย็นถูกชูขึ้นในบาร์

ภาพถ่ายสองภาพที่เด่นชัดและถูกเผยแพร่ต่ออย่างกว้างขวางทางโลกออนไลน์ แสดงให้เห็นคนสองคนถือขวดแชมเปญหลายขวดซึ่งมีพลุไฟเย็นที่ถูกจุดไฟไว้เหนือศีรษะของพวกเขา ท่ามกลางผู้คนที่รายล้อม

ภาพถ่ายภาพแรกด้านล่างนี้ แสดงให้เห็นเปลวเพลิงเริ่มลุกไหม้บนเพดาน เหนือศีรษะของกลุ่มคนที่ถือขวดแชมเปญเหล่านี้จำนวน 5 ขวด โดยพวกเขายกมันสูงขึ้น

ส่วนภาพถ่ายใบที่สองเป็นภาพมุมใกล้ขึ้น เป็นภาพที่บุคคลหนึ่งหนึ่งซึ่งสวมหมวกนิรภัยกำลังถือขวดที่มีพลุไฟเย็นจุดติดกับขวดไว้ โดยบุคคลดังกล่าวนั่งขี่คอคนอีกคนหนึ่งที่สวมหน้ากากกาย ฟอกส์

ประกายไฟจากขวดใบนี้ดูเหมือนจะอยู่ใกล้เพดานมากกว่า

บีบีซีเวริฟายเห็นว่าภาพถ่ายเหล่านี้ถูกบันทึกในช่วงเวลาหลังเที่ยงคืนของวันที่ 1 ม.ค. 2026 โดยยืนยันได้จากการที่ไม่มีภาพเหล่านี้ปรากฏมาก่อน และจากการเทียบเคียงภาพเหล่านี้กับภาพต่าง ๆ ของบาร์เลอ คองสเตลลาซิยง ที่ถูกเผยแพร่สาธารณะ โดยพิจารณาจากรายละเอียดต่าง ๆ ทั้งการตกแต่งบาร์และการวางท่อที่แตกต่าง

ขณะเดียวกัน ไม่มีหลักฐานว่าภาพถ่ายเหล่านี้ถูกดัดแปลงโดยใช้ปัญญาประดิษฐ์หรือเอไอ (AI)

ในวิดีโอคลิปอื่น ๆ ที่เราตรวจสอบจากคืนที่เกิดเพลิงไหม้ พบว่ามีบางคนในบาร์กำลังถ่ายภาพเปลวเพลิงโดยมีเสียงเพลงในบาร์ดังเป็นพื้นหลัง ในคลิปวิดีโอคลิปหนึ่งมีบางคนที่เริ่มเร่งรีบมุ่งไปที่บันไดทางออกพร้อมกับส่งเสียงตะโกน

เมื่อวันศุกร์ เบียทริซ พิลลูด หัวหน้าอัยการเขตของรัฐวาเลส์ ระบุว่าจากหลักฐานทุกอย่างตอนนี้ทำให้ทีมสืบสวนเชื่อว่าเปลวเพลิงเริ่มปะทุจากพลุไฟเย็นที่ถูกติดกับขวดแชมเปญ ซึ่งถูก "นำไปไว้ใกล้กับเพดานมากเกินไป"

คำถามเกี่ยวกับวัสดุแผ่นโฟมบนเพดาน

อีกจุดหนึ่งที่เจ้าหน้าที่ให้ความสนใจคือ วัสดุแผ่นบุคล้ายโฟมบนฝ้าเพดานของบาร์ ซึ่งมีการตั้งประเด็นว่าเป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัยหรือไม่

ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยด้านอัคคีภัยสองรายบอกกับบีบีซีเวริฟายว่า วัสดุที่เห็นจากภาพถ่ายและวิดีโอในบาร์เลอ คองสเตลลาซิยง ดูเหมือนจะเป็น "โฟมลังไข่" (egg box foam) ซึ่งเป็นหนึ่งในวัสดุดูดซับเสียงที่ทำจากโพลียูรีเทน (PU)

ในภาพถ่ายที่ขวดแชมเปญถูกชูขึ้น สามารถมองเห็นเปลวไฟลุกขึ้นที่ส่วนหนึ่งของเพดานซึ่งหุ้มด้วยวัสดุคล้ายโฟม

โฟมโพลียูรีเทนหรือพียูโฟม (PU) มักจะถูกนำไปผ่านกระบวนการเติมสารหน่วงไฟก่อนที่จะนำไปใช้ติดตั้งเป็นตัวลดเสียงรบกวนในโรงงานหรือสถานบันเทิงต่าง ๆ

หากไม่ทำเช่นนี้ก่อน มันจะสามารถติดไฟได้ง่ายมาก

"เมื่อมันติดไฟแล้ว แผ่นซับเสียงโพลียูรีเทนสามารถทำให้เปลวไฟแพร่กระจายอย่างรวดเร็วไปทั่วพื้นผิวที่มีการติดตั้งมันไว้ และก่อให้เกิดควันหนาทึบ เป็นพิษ เร่งการลุกลามของไฟได้อย่างมีนัยสำคัญและทำให้เวลาหลบหนีมีน้อยลง" ดร.ปีเตอร์ วิลคินสัน จากมหาวิทยาลัยลัฟโบโร ระบุ

ด้านศาสตราจารย์เอ็ดวิน กาเลีย จากมหาวิทยาลัยกรีนิช ระบุว่าสารหน่วงไฟที่ผสมเข้ากับพียูโฟมอาจมีประสิทธิภาพลดลงได้เมื่อเวลาผ่านไป

เจ้าหน้าที่ทางการสวิตเซอร์แลนด์ระบุว่าพวกเขาไม่สามารถยืนยันได้ว่ามีการใช้แผ่นโฟมประเภทใดในบาร์ดังกล่าวและเป็นไปตามมาตรฐานความปลอดภัยหรือไม่

ในการแถลงข่าวเมื่อวันศุกร์ (2 ม.ค.) เจ้าหน้าที่กล่าวว่าได้เกิดไฟไหม้ชนิดฉับพลันและรุนแรง (flashover) ภายในบาร์ที่เกิดเหตุ

ศ.กาเลีย อธิบายว่ามันเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นเมื่อแก๊สที่มีความร้อนลอยขึ้นสู่เพดาน แล้วอุณหภูมิพุ่งสูงไปจนถึงจุดวิกฤต จากนั้นก็ทำให้ทั้งห้องลุกไหม้ในเกือบจะทันทีทันใด

ขณะที่ไมเคิล คลิปเปิล ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยด้านอัคคีภัยแห่งมหาวิทยาลัยอีทีเอช ซูริค ระบุว่า "โอกาสรอดชีวิตจากไฟไหม้ลักษณะนี้มีน้อยมาก"

หน่วยงานที่รับผิดชอบกำกับดูแลการตรวจสอบความปลอดภัยด้านอัคคีภัยในเมืองครองส์-มอนทานา คือสำนักงานดับเพลิงประจำรัฐวาเลส์ โดยการตรวจสอบจะดำเนินการโดยเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น

เจ้าหน้าที่ทางการสวิตเซอร์แลนด์ระบุในการแถลงข่าวว่าอาคารที่มีขนาดเท่ากับบาร์เลอ คองสเตลลาซิยง ควรได้รับการตรวจสอบเป็นประจำในแต่ละปี

บีบีซีเวริฟายติดต่อไปยังสำนักงานดับเพลิงประจำรัฐวาเลส์เพื่อขอเข้าถึงเอกสารการตรวจสอบในปีก่อน ๆ แล้ว แต่ยังไม่ได้รับข้อมูลกลับมา

ทางออกจากบาร์

ทางการระบุว่า พวกเขาจะมุ่งความสนใจไปที่เส้นทางออกจากบาร์ด้วยเช่นกัน ซึ่งตั้งอยู่ระหว่างพื้นที่สองชั้น คือชั้นบนดินและชั้นใต้ดิน คาดการณ์ว่าไฟเริ่มไหม้มาจากชั้นใต้ดิน ซึ่งเป็นจุดที่มีการถ่ายภาพสองภาพด้านบน

วิดีโอที่ถูกบันทึกไว้ขณะที่ไฟกำลังลุกไหม้แสดงให้เห็นว่ามีคนพยายามจะดับไฟ หลังจากนั้นก็พยายามหลบหนีจากห้องใต้ดินโดยผ่านทางบันไดแคบ ๆ

ศ.กาเลีย ระบุว่าทางออกที่เป็นบันไดอาจเป็นคอขวดซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ เมื่อมีคนสะดุดล้มและถูกเหยียบซ้ำ

เขากล่าวว่าแม้อาจจะมีทางหนีไฟอื่น ๆ แต่ผู้คนที่กำลังตื่นตระหนกและอยู่ในพื้นที่ที่พวกเขาไม่คุ้นเคย มีแนวโน้มที่จะออกไปในทางที่พวกเขาเข้ามามากกว่า

เจ้าหน้าที่ทางการยืนยันว่ามีทางออกมากกว่าหนึ่งทางในอาคารดังกล่าว แต่ก็ระบุว่าพวกเขายัง "บอกไม่ได้ในตอนนี้" ว่าทางออกฉุกเฉินเปิดหรือปิดอยู่ในขณะนั้น

สเตฟาน กันเซอร์ สภาชิกสภาแห่งรัฐวาเลส์ของสวิตเซอร์แลนด์ ระบุว่า "ทางออกไม่ได้มีแค่ประตูเดียว แม้ว่าในช่วงเวลาที่เกิดเพลิงไหม้ ดูเหมือนว่าคนส่วนใหญ่จะออกไปทางทางเข้าหลัก แต่อาคารนี้เป็นพื้นที่สาธารณะ แน่นอนว่ามันต้องมีทางออกฉุกเฉิน"

ขณะที่เบียทริซ พิลลูด หัวหน้าอัยการเขต บอกกับนักข่าวว่ามีการสอบปากคำผู้จัดการบาร์ชาวฝรั่งเศสสองคน รวมถึงผู้รอดชีวิตจากเหตุเพลิงไหม้แล้ว

มีรายงานว่าหนึ่งในเจ้าของบาร์บอกกับสื่อท้องถิ่นว่าสถานประกอบการแห่งนี้ได้รับการตรวจสอบมาแล้ว 3 ครั้งในช่วงสิบปีที่ผ่านมา และการดำเนินการทุกอย่างเป็นไปตามกฎหมาย

พลุไฟเย็นเคยมีการจุดในบาร์นี้มาก่อน

เจ้าหน้าที่ชุดสืบสวนเปิดเผยว่าพวกเขากำลังวิเคราะห์ภาพจากคลิปวิดีโอต่าง ๆ ในสถานที่เกิดเหตุ

เราพบภาพจากคลิปวิดีโอหนึ่งว่า การใช้พลุไฟเย็นติดเข้ากับขวดภายในบาร์แห่งนี้เคยเกิดขึ้นแล้วเมื่อปี 2024

คลิปวิดีโอดังกล่าวแสดงให้เห็นผู้หญิงหลายคนสวมหมวกนิรภัยที่แตกต่างกัน ถือขวดและไฟเย็นยื่นให้กับลูกค้า ก่อนที่จะเอาดอกไม้ไฟออกและรินเครื่องดื่มให้

คลิปดังกล่าวถูกอัปโหลดลงบนยูทิวบ์เมื่อเดือน พ.ค. 2024 โดยบัญชี @ConstellationCransMontana แต่ไม่สามารถยืนยันได้ว่าคลิปวิดีโอคลิปนี้ถูกบันทึกไว้ตั้งแต่เมื่อใด