รายงานข่าวเหตุระเบิด รพ. ในอิหร่าน-อิสราเอล ในสื่อโลกแตกต่างกันอย่างไร เกิดอะไรขึ้นกับการเข้าถึงของสื่อในสองประเทศนี้

ไม่กี่วันที่ผ่านมา ชาวอิหร่านจำนวนมาก ทั้งที่อาศัยอยู่ในประเทศและต่างแดน ต่างแสดงความไม่พอใจผ่านโซเชียลมีเดียเกี่ยวกับความแตกต่างอย่างชัดเจนของการรายงานข่าวสองเหตุการณ์ที่คล้ายกันของสื่อนานาชาติ

เหตุการณ์ระเบิดโรงพยาบาลในเมืองเบียร์เชวา (Beersheba) ประเทศอิสราเอล ได้รับความสนใจโดยทันทีและอย่างกว้างขวางจากสื่อต่างประเทศจำนวนมาก ขณะที่เพียงไม่กี่วันก่อนหน้านี้ โรงพยาบาลแห่งหนึ่งในเมืองเคอร์มันชาห์ (Kermanshah) ซึ่งตั้งอยู่ทางตะวันตกของอิหร่าน ก็ถูกโจมตีเช่นกัน แต่กลับแทบไม่ได้รับความสนใจจากสื่อทั่วโลกเลย

ความรู้สึกที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ เกี่ยวกับการรับรู้ความทุกข์ยากที่ไม่เท่าเทียมกัน ทำให้หลายคนรู้สึกว่าถูกละเลยและถูกลดทอนคุณค่า นอกจากนี้มันยังทำให้เกิดคำถามสำคัญขึ้นอีกด้วยว่า ทำไมโลกจึงเห็นโศกนาฏกรรมแค่เพียงในบางกรณี

คำตอบของคำถามนี้ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเรื่องภูมิรัฐศาสตร์เท่านั้น แต่ต้องคำนึงถึงการเข้าถึงข้อมูล การมองเห็น และการจัดการข้อมูลเชิงกลยุทธ์ด้วย

อิสราเอลเข้าใจสื่อ รัฐบาลและสถาบันทหารของประเทศได้พัฒนาระบบที่ทำงานได้ดีเยี่ยมในการติดต่อสื่อสารกับสื่อต่างประเทศ เมื่อมีเหตุการณ์สำคัญขึ้น ผู้สื่อข่าวต่างประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่ประจำการอยู่ที่กรุงเทลอาวีฟหรือเมืองเยรูซาเล็มอยู่แล้ว จะถูกส่งตัวไปยังสถานที่เกิดเหตุทันที

ในบริเวณที่เกิดเหตุ ผู้สื่อข่าวมักจะได้รับอนุญาตให้ถ่ายทำ ถามคำถาม และพูดคุยกับเหยื่อ หรือเจ้าหน้าที่ทางการ ซึ่งนั่นเป็นการทำงานที่ฉับไว โปร่งใส และถูกออกแบบมาเพื่อวงจรของข่าวในระดับโลก

แต่ไม่มีการจัดการเช่นนี้ในฉนวนกาซาซึ่งอิสราเอลจำกัดการเคลื่อนไหวภายในดินแดน และทีมข่าวต่างประเทศก็ไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าไปรายงานสถานการณ์ในพื้นที่

ภาวะสุญญากาศทางข้อมูล (Data Vacuum)

ในทางกลับกัน อิหร่านยังคงปิดกั้นผู้สื่อข่าวต่างประเทศในเกือบทั่วทุกพื้นที่ จนถึงเวลานี้ผู้สื่อข่าวของบีบีซี ก็ยังไม่รับการอนุมัติวีซ่าเพื่อรายงานข่าวจากกรุงเตหะราน และแม้แต่ผู้สื่อข่าวชาวอิหร่านที่อาศัยอยู่ในประเทศก็ต้องเผชิญกับข้อจำกัดที่เข้มงวดและการปิดบังข้อมูลมากมาย

หลังจากเหตุระเบิดที่เมืองเคอร์มันชาห์ (Kermanshah) ภาพแรกที่ปรากฏขึ้นคือภาพถ่ายจำนวนหนึ่งที่ไม่ชัดและมืดซึ่งถูกถ่ายด้วยโทรศัพท์มือถือ และไม่มีการแถลงข่าว ไม่มีการประสานงานกับสื่อเพื่อให้เข้าถึงข้อมูล และแน่นอนว่าไม่มีการถ่ายทอดสดจากที่เกิดเหตุ

ปัญหาดังกล่าวลึกซึ้งขึ้นไปอีก ในอิสราเอล ภาพถ่ายดาวเทียมตลอด 24 ชั่วโมง ภาพจากโดรน และการถ่ายทอดสดจากเส้นขอบฟ้าของกรุงเทลอาวีฟเป็นเรื่องปกติ ในทางตรงกันข้าม อิหร่านอยู่ในภาวะที่ขาดข้อมูล โดยวิดีโอส่วนใหญ่จากภายในประเทศซึ่งถูกบันทึกโดยพลเรือนอย่างลับ ๆ ด้วยโทรศัพท์ของพวกเขา พวกเขาอัปโหลดผ่านการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตที่ไม่เสถียร และมักถูกลบออกอย่างรวดเร็ว

นอกจากนี้ยังมีเรื่องของตัวเลขอย่างเป็นทางการถูกจัดการอย่างแตกต่างกัน

เมื่อโรงพยาบาลในเมืองเบียร์เชวาถูกโจมตี ทางการอิสราเอลก็ประกาศจำนวนผู้บาดเจ็บอย่างรวดเร็ว แจ้งข้อมูลล่าสุดเกี่ยวกับอาการของผู้ป่วย และให้ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับการโจมตี

ในอิหร่าน เกือบสองวันหลังจากการโจมตีระลอกแรกของอิสราเอล กระทรวงสาธารณสุขได้เปิดเผยยอดผู้เสียชีวิตทั่วประเทศเบื้องต้นที่ 224 ราย

นับจากนั้นมา ก็ไม่มีการแยกรายละเอียดหรือการอัปเดตที่เชื่อถือได้เกี่ยวกับสถานที่เฉพาะเจาะจง รวมทั้งโรงพยาบาลในเมืองเคอร์มันชาห์

ขณะที่ไม่มีข้อมูลชัดเจนจากทางการออกมา ข้อมูลใหม่ก็มาจากทางครอบครัวผู้เสียหายที่กำลังโศกเศร้าที่ออกมาโพสต์รูปภาพของเด็ก ๆ เหล่าแม่ ๆ และเหยื่อที่เป็นพลเรือนรายอื่น ๆ ทางออนไลน์ ซึ่งเป็นเรื่องราวส่วนตัวที่เติมเต็มช่องว่างทางข้อมูลที่รัฐบาลทิ้งไว้

ในขณะที่เขียนบทความนี้ อินเทอร์เน็ตของอิหร่านก็แทบจะไม่มีสัญญาณแล้ว สำนักข่าวที่เคยเข้าถึงข้อมูลได้จากต่างแดนตอนนี้ก็ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้อย่างสมบูรณ์ หรือเข้าถึงไม่ได้เลย รูปภาพและวิดีโอที่เผยแพร่บนเว็บไซต์ที่เกี่ยวข้องกับรัฐ มักจะไม่สามารถถูกเปิดได้จากต่างประเทศ และในหลายกรณี แม้แต่หน้าโฮมเพจก็ไม่สามารถเปิดได้เสียด้วยซ้ำ

ผลที่ตามมาคือความไม่สมดุลอย่างมีนัยสำคัญในการรายงานเหตุการณ์ประเภทเดียวกัน โดยขึ้นอยู่กับว่าเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นที่ใด เช่น เหตุระเบิดโรงพยาบาลสองกรณีข้างต้น

การควบคุมสื่ออย่างเข้มงวดของอิหร่าน และสภาพแวดล้อมอินเทอร์เน็ตที่ถูกกรองข้อมูลอย่างเข้มงวดทำให้ยากสำหรับนักข่าวต่างประเทศที่จะรายงานข่าวจากพื้นที่ และสำหรับสื่อในประเทศด้วยที่จะทำงานอย่างอิสระ

ในสภาพแวดล้อมเช่นนี้ การสื่อสารถึงรายละเอียดทั้งหมดของเหตุการณ์ไม่ว่าจะเป็นความเสียหายต่อมนุษย์ บริบทและผลที่ตามมา กลายเป็นเรื่องที่แทบจะเป็นไปไม่ได้เลย ซึ่งทำให้อิหร่านเสียเปรียบเปรียบในการสนทนาในระดับโลก

ในสงครามที่เรื่องเล่ามีความสำคัญพอ ๆ กับขีปนาวุธ อิหร่านกลับปิดปากตนเอง