ฮิซบอลเลาะห์มีอำนาจมากแค่ไหน และใครเป็นผู้ปกครองประเทศเลบานอน ?

ตลอดสองสัปดาห์ที่ผ่านมา เลบานอนตกอยู่ท่ามกลางการโจมตีด้วยขีปนาวุธอย่างหนักหน่วงจากอิสราเอลใน ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตกว่า 1,000 คน ขณะที่ดินแดนของประเทศก็ถูกกองทัพอิสราเอลเข้ารุกราน

นี่เป็นผลมาจากความขัดแย้งในปัจจุบันระหว่างอิสราเอลและฮิซบอลเลาะห์ ซึ่งเป็นพรรคการเมืองและกองกำลังติดอาวุธที่ตั้งอยู่ในประเทศเลบานอน

กองกำลังติดอาวุธของฮิซบอลเลาะห์มีอำนาจมากกว่ากองทัพแห่งชาติเลบานอน และได้รับการสนับสนุนจากประชาชน โดยเฉพาะในกลุ่มมุสลิมนิกายชีอะห์ของประเทศ

แม้ว่าฮิซบอลเลาะห์จะไม่ใช่องค์กรของรัฐอย่างเป็นทางการ แต่ก็ได้กลายเป็นกองกำลังที่มีอิทธิพลอย่างมากในเลบานอนตลอดสี่ทศวรรษที่ผ่านมา

ใครปกครองเลบานอน ?

ในเลบานอน อำนาจทางการเมืองถูกแบ่งระหว่างนิกายทางศาสนาต่าง ๆ ภายในประเทศ

ตามข้อตกลงที่ตกลงกันในปี 1943 เมื่อเลบานอนได้รับเอกราชจากฝรั่งเศส ประธานาธิบดีต้องเป็นคริสเตียนจากนิกายมาโรไนต์ (Maronite) ส่วนนายกรัฐมนตรีต้องเป็นมุสลิมสุหนี่ และประธานรัฐสภาต้องเป็นมุสลิมชีอะห์ สิ่งนี้สะท้อนขนาดของกลุ่มศาสนาต่าง ๆ ในเลบานอนในขณะนั้น ในเวลานั้น ชาวคริสเตียนมีจำนวนมากกว่าครึ่งหนึ่งของประชากร มากกว่ามุสลิมสุหนี่และมุสลิมชีอะห์

อย่างไรก็ตาม หลายคนกล่าวว่าข้อตกลงนี้ล้าสมัยแล้ว เนื่องจากคาดว่าปัจจุบันชาวคริสเตียน มุสลิมสุหนี่ และมุสลิมชีอะห์ แต่ละกลุ่มมีจำนวนประมาณ 30% ของประชากรทั้งหมด

นอกจากนี้ ตามข้อตกลง ชาวคริสเตียนและมุสลิมยังมีจำนวนที่นั่งในรัฐสภาเท่ากัน แม้ว่าชาวมุสลิมทั้งหมดจะมีจำนวนมากกว่าชาวคริสเตียนในปัจจุบัน

ในทางปฏิบัติ ไม่มีพรรคการเมืองหรือกลุ่มศาสนาใดที่ถือครองอำนาจทั้งหมดในเลบานอน รัฐบาลประกอบด้วยการร่วมมือกันระหว่างพรรคการเมืองในรัฐสภา และการตัดสินใจสำคัญทุกครั้งต้องมาจากการเห็นชอบร่วมกัน ซึ่งบ่อยครั้งส่งผลให้เกิดภาวะชักงักงันทางการเมือง

สถานะของฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอนเป็นอย่างไร ?

ฮิซบอลเลาะห์ได้รับการจัดตั้งขึ้นมาจากกองทหารอาสาสมัครที่นับถือศาสนาอิสลามนิกายชีอะห์ ในปี 1982 ในช่วงที่เกิดสงครามกลางเมืองของเลบานอน เพื่อต่อต้านกองกำลังของอิสราเอลที่เข้ามายึดครองพื้นที่ทางตอนใต้ของเลบานอนในปีนั้น

ต่อมาในปี 1985 ฮิซบอลเลาะห์แถลงการมีอยู่ของกลุ่มอย่างเป็นทางการ โดยประกาศว่าพวกเขาต้องการสร้างรัฐอิสลามในเลบานอน เฉกเช่นเดียวกับอิหร่าน ทั้งยังสาบานว่าจะหยุดยั้งการยึดครองพื้นที่ตอนใต้ของเลบานอนและพื้นที่ของปาเลสไตน์คืนจากอิสราเอลด้วย

ในปี 2009 ฮิซบอลเลาะห์ออกแถลงอุดมการณ์ใหม่ แต่ไม่ได้อ้างอิงถึงการสร้างรัฐอิสลาม อย่างไรก็ตาม กลุ่มนี้ยังคงยืนหยัดในการต่อต้านอิสราเอล

เมื่อสงครามกลางเมืองของเลบานอนจบลงในปี 1990 กลุ่มติดอาวุธหรือทหารอาสากลุ่มอื่น ๆ ล้มหายลงไป แต่ฮิซบอลเลาะห์ยังคงอยู่ โดยอ้างว่าพวกเขาต้องอยู่เพื่อต่อสู้กับการยึดครองพื้นที่ทางตอนใต้ของประเทศจากอิสราเอล

ในที่สุด อิสราเอลก็ถอนกองกำลังออกมาจากพื้นที่นั้นในปี 2000 และฮิซบอลเลาะห์ประกาศชัยชนะ

ในปี 1992 ฮิซบอลเลาะห์เริ่มส่งตัวแทนจากกลุ่มเข้าไปสู่รัฐสภา โดยในปัจจุบันมี สส. รวมถึงรัฐมนตรีจากฮิซบอลเลาะห์ดำรงตำแหน่งในรัฐบาลเลบานอนด้วย

กลุ่มฮิซบอลเลาะห์ยังให้บริการต่าง ๆ เช่น การศึกษา บริการด้านสาธารณสุข และการบริการทางสังคมอื่น ๆ ในหลายพื้นที่ของเลบานอนที่มีชุมชนขนาดใหญ่ของผู้นับถือนิกายชีอะห์ด้วย

พรรคการเมืองอื่น ๆ ของเลบานอนก็ให้บริการแบบเดียวกันนี้ในกลุ่มชุมชนของตัวเอง แต่เชื่อกันว่าฮิซบอลเลาะห์น่าจะมีเครือข่ายกว้างขวางที่สุด

ฮิซบอลเลาะห์สร้างอิทธิพลในเลบานอนได้อย่างไร ?

กลุ่มฮิซบอลเลาะห์มีอำนาจมากในเลบานอนเนื่องมาจากการมีกองกำลังติดอาวุธขนาดใหญ่ โดยทางกลุ่มระบุว่า มีนักสู้ถึง 100,000 คน ขณะที่การประเมินจากหน่วยงานอิสระมองว่ามีอยู่ราว 20,000 - 50,000 คน

ฮิซบอลเลาะห์ยังมียุทโธปกรณ์ที่เป็นจรวดและขีปนาวุธราว 120,000 - 200,000 ลูก ตามการประเมินของสถาบันคลังสมองในสหรัฐฯ อย่าง ศูนย์ศึกษายุทธศาสตร์และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ (Center for Strategic and International Studies)

ฮิซบอลเลาะห์ได้รับการประเมินว่า เป็นหนึ่งในกองกำลังที่ไม่ใช่รัฐที่แข็งแกร่งที่สุดในโลก และได้รับการประเมินว่า แข็งแกร่งกว่ากองทัพเลบานอนมาก

กลุ่มติดอาวุธนี้ยังได้ประโยชน์จากการที่รัฐบาลเลบานอนอ่อนแอ ตัวอย่างคือ เลบานอนไร้ซึ่งประธานาธิบดีมาตั้งแต่ปี 2022 เพราะพรรคการเมืองต่าง ๆ ไม่สามารถตกลงกันได้ ด้วยเหตุนี้รัฐบาลกลางจึงไม่สามารถขัดขวางฮิซบอลเลาะห์จากเป้าหมายของกลุ่มได้