หมีง่วงนอนเดินสะลึมสะลือไปทั่วไซบีเรีย หลังอากาศอุ่นเกินจะหลับจำศีล

หมีหลายสายพันธุ์ในภูมิภาคอามูร์ (Amur Region) ของรัสเซีย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของเขตไซบีเรียที่หนาวเหน็บและกว้างใหญ่ไพศาล พากันเดินเพ่นพ่านไปทั่ว ทั้งที่ควรจะอยู่ในรังเพื่อหลับจำศีลในฤดูหนาวได้แล้ว ทว่าหมีเหล่านี้กลับเดินสะลึมสะลือไปมาแบบคนง่วงนอนแต่ก็นอนไม่หลับ เพราะอากาศช่วงต้นฤดูหนาวปีนี้อุ่นเกินกว่าที่พวกมันจะเข้าจำศีลได้

สำนักงานพิทักษ์สัตว์ป่าของภูมิภาคอามูร์ ระบุในข้อความที่เผยแพร่ทางแอปพลิเคชันเทเลแกรม เมื่อวันที่ 21 พ.ย. ที่ผ่านมาว่า สภาพอากาศช่วงรอยต่อระหว่างปลายฤดูใบไม้ร่วงและต้นฤดูหนาวของปีนี้ มีความอบอุ่นเกินปกติจนหมีในบางพื้นที่พากันเดินไปมาอยู่โดยรอบรังของมัน ทั้งที่ควรจะเริ่มเข้าจำศีลตั้งแต่ปลายเดือนตุลาคมแล้ว

เจ้าหน้าที่พิทักษ์สัตว์ป่าระบุว่า หมีส่วนใหญ่ที่มีอาการนอนไม่หลับนี้เป็นตัวผู้ ในขณะที่หมีตัวเมียซึ่งมีลูกเล็กเข้านอนหลับจำศีลในรังอย่างตรงเวลา เจ้าหน้าที่สันนิษฐานว่า การที่หมีตัวผู้ต้องเดินไปมาแบบคนง่วงงัวเงียแต่ก็ไม่ยอมนอนเสียทีเช่นนี้ เป็นเพราะร่างกายได้ลดอัตราการเผาผลาญใช้พลังงานหรือเมตาบอลิซึมลงมากแล้ว ทว่าสภาพอากาศที่ยังอุ่นเกินไป ทำให้มันไม่อาจตัดใจล้มตัวลงนอนหลับจำศีลได้

ตามปกติแล้วหมีจะหลับจำศีลในรังตลอดฤดูหนาว และจะออกจากการจำศีลในฤดูใบไม้ผลิเมื่อมีอาหารในธรรมชาติเพิ่มมากขึ้น โดยหมีนั้นแตกต่างจากสัตว์ที่จำศีลชนิดอื่น ๆ ตรงที่ตัวมันจะเป็นผู้ตัดสินใจเองว่าจะเริ่มจำศีลเมื่อไหร่ดี โดยพิจารณาจากสัญญาณต่าง ๆ ในธรรมชาติ เช่นปริมาณอาหารที่เหลืออยู่และระดับอุณหภูมิ

งานวิจัยก่อนหน้านี้ชี้ว่า มีความเชื่อมโยงเกี่ยวข้องระหว่างฤดูหนาวที่สั้นลงและระดับอุณหภูมิที่สูงขึ้น กับระยะเวลานอนหลับจำศีลของหมีซึ่งจะพลอยสั้นลงตามไปด้วย โดยอุณหภูมิของอากาศที่สูงขึ้นทุก 1 องศาเซลเซียส จะทำให้หมีตื่นจากการจำศีลและออกจากรังเร็วขึ้นโดยเฉลี่ย 3.5 วัน

หนังสือพิมพ์มอสโกไทม์รายงานว่า สภาพอากาศในฤดูใบไม้ร่วงปีนี้ของภูมิภาคอามูร์ ซึ่งตั้งอยู่ไกลสุดทางตะวันออกของรัสเซียและติดกับประเทศจีน มีความร้อนแรงผิดปกติจนมีระดับอุณหภูมิสูงทำลายสถิติในเดือน ต.ค. และ พ.ย. ที่ผ่านมา ซึ่งอาจทำให้หมีสับสนได้

ผศ.ดร.ออยวินด์ ทูเอน ผู้เชี่ยวชาญด้านสรีรวิทยาของสัตว์จากมหาวิทยาลัยอะแลสกาแฟร์แบงค์ส (UAF) บอกกับเว็บไซต์ Live Science ว่าสภาพของรังที่ชื้นแฉะ เนื่องจากอุณหภูมิของพื้นดินสูงกว่าจุดเยือกแข็งขณะที่เริ่มมีหิมะเปียกตกลงมา อาจเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ทำให้หมีไม่สบายตัว และไม่อาจตัดใจลงไปนอนจำศีลในรังได้

“ส่วนสาเหตุที่ทำให้หมีตัวเมียกับลูกน้อยหลับจำศีลได้ตรงเวลานั้น เป็นเพราะแม่หมีคำนึงถึงลูกที่ร่างกายไวต่อการได้รับผลเสียจากอากาศหนาวสูงกว่า เนื่องจากลูกหมีตัวเล็กและมีอัตราการเผาผลาญสูงจนสูญเสียความร้อนได้ง่าย ทั้งยังมีพลังงานเก็บสะสมเอาไว้ในรูปของไขมันน้อยกว่าหมีที่โตเต็มวัยมากด้วย” ผศ.ดร.ทูเอน กล่าวอธิบาย

อย่างไรก็ตาม การที่หมียักษ์ตัวผู้ยังคงเดินไปมาในช่วงต้นฤดูหนาวแทนที่จะเข้ารังหลับจำศีล ไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่แต่อย่างใด เพราะในบางกรณีหมีตัวผู้ที่มีขนาดใหญ่สามารถจะตื่นอยู่ในช่วงที่อากาศยังหนาวเย็นไม่มากนักได้ โดยมันจะเพิ่มอัตราการเผาผลาญในร่างกายขึ้นเล็กน้อยขณะที่เคลื่อนไหวไปมา และทำให้ลดลงได้อีกครั้ง เมื่อถึงเวลาที่จะต้องนอนพักผ่อนยาวในรังเข้าจริง ๆ

ผศ.ดร.ทูเอน กล่าวเสริมว่า สภาพอากาศที่ร้อนผิดปกติในฤดูใบไม้ร่วงของปีนี้ อาจทำให้หมีในรัฐอะแลสกาของสหรัฐฯ นอนไม่หลับด้วยเช่นกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งหมีที่อยู่ใกล้กับบริเวณชายฝั่งทะเล และหมีที่อยู่ในเขตเมืองซึ่งมีอาหารกินเหลือเฟือตลอดปีจากการคุ้ยขยะ ก็เป็นที่ทราบกันดีว่าพวกมันจะไม่นอนหลับจำศีลเช่นกัน