Sidee Turkiga oo horey hubka uga soo iibsan jiray dalal kale uu ku noqday dal iibiya qalabka difaaca

Shan ka mid ah shirkadaha soo saara qalabka difaaca ee Turkiga ayaa ka mid ah 100-ka shirkadood ee ugu horreeya adduunka ee soo saara hubka, bixiyana adeegyada milatariga.

Machadka Cilmi-baarista Nabadda ee Stockholm (SPRI) ayaa soo saaray qiimeyn lagu sameeyay 100-ka shirkadood ee ugu sarreeya ee bixiya qalabka difaaca iyo adeegga milatari ee ugu wanaagsan sanadkii 2024.

Qiimayntan oo ku salaysan dakhliga, shirkadda Turkiga ee Esselsen ayaa ku jirta kaalinta 52-aad, Baykarna waxay ku jirtaa kaalinta 66-aad, iyo Warshadaha Aerospace-ka ee Turkiga oo ku jira liiska 75-aad.

Shirkadda Warshadaha iyo Kiimikada ayaa ku jirta kaalinta 93aad ee qiimayntan.

Ku darista shirkadaha Turkiga ee qiimeyntan ugu dambeysay ee SPR ayaa muujineysa in warshadaha difaaca ee Turkiga ay sii kordhayaan, islamarkaana saameynta Turkiga ee ganacsiga hubka ay sii kordheyso.

Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan ayaa isku dayaya in uu ra'yiga dadweynaha uu beddelo isaga oo u xaglinaya isku filnaasho dhanka difaaca ah.

Warbaahinta dowladda ayaa sheegtay in horumarka dhanka difaaca uu muujinayo saameynta sii kordheysa ee Turkiga uu ku leeyahay caalamka.

Waa kuwee shirkadaha Turkiga ee ku jira darajada SPR?

Dhammaan shirkadaha lagu soo daray darajadan SPRİ marka laga reebo Baykar waxay ku shaqeeyaan taageerada dawladda, halka madaxa Baykar uu yahay Selçuk Bayraktar, oo ah wiilka uu soddogga u yahay madaxweynaha Turkiga.

Shirkadda Aselison waxay ku takhasustay soo saarista qalabka elektaroonigga ee loo isticmaalo warshadaha difaaca, sida raadaarka isgaarsiinta, dareemayaasha, dagaalka elektiroonigga ah, iwm.

Sida lagu sheegay warbixinta Spray, dakhliga shirkadu wuxuu kordhay 25% 2024kii, shirkaduna waxay heshay $3.4 bilyan.

Asilis waxaa la aas aasay sanadkii 1975-tii, markaas oo Turkiga laga mamnuucay wax iibsiga. Waa mid ka mid ah shirkadahii ugu horreeyay ee Turkiga.

Sannadkii 2024, toddoba waddan oo kale ayaa heshiisyo cusub oo difaac ah la saxeexday Asalis, halka wadar ahaan 92 waddan oo adduunka ah ay yihiin kuwa iibsada tignoolajiyada Asalis.

Warshadaha qalabka hawadda sare ee Turkiga (TAI) waxay ka shaqeeyaan hawada sare iyo qaybta duulista. Shirkaddu waxay soo saartaa helikobtarro, diyaarado, iyo baabuurta dagaalka oo iskeed isku waddo .

Sapri ayaa sheegtay in sanadkii 2024-kii uu dakhligeedu kor u kacay 11%, dakhliga shirkaduna uu ahaa $2.1 bilyan.

Wax soo saarka ballaaran ee TAI waxaa ka mid ah qalabka difaaca, noocyada kala duwan ee diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, helikobtarrada iyo waxyaabo kale.

Sida lagu sheegay warbixinta, Filibiin, Tunisia, Kyrgyzstan, Nigeria iyo Azerbaijan waxay iibsadaan qalabka difaaca ee shirkaddan.

Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Baykar ee laga leeyahay dalka Turkiga oo ay leedahay shirkadda Baykar ayaa caan ka ah caalamka oo dhan, waxaana laga isticmaalaa Liibiya, Suuriya iyo Ukraine. Dakhliga shirkadu wax yar ayuu hoos u dhacay 2024, iyada oo wadarta dakhliga soo galay uu ahaa $1.9 bilyan.

Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Shirkadda Baykar ee TB 2 iyo TB 3, ayaa waxa iibsaday in ka badan soddon waddan oo caalamka ah.

Isla shirkaddan ayaa dhowaan dhistay diyaaraddii ugu horreysay ee UAV ee Turkiga (Drones-ka aan duuliyaha lahayn), oo ah 'Bayraktar Kızılıma', taas oo lagu tilmaamay guul taariikhi ah oo u soo hoyatay warshadaha difaaca.

Shirkadda Rakestan waxay soo saartaa gantaalaha, gantaalaha qaarad ka qaarad iskaga gudba ee ballistic-ga, hubka, rasaasta, iyo hababka kale ee gantaalada lagu rido.

Sannadkii 2024, dakhliga Pakistan wuxuu ahaa $1.39 bilyan.

Shirkaddii ugu dambeysay ee Turkiga ah ee liiska ku jirta waa MKE, taas oo soo saarta hubka fudud, madaafiicda iyo rasaasta. Dakhliga shirkaddan ayaa sidoo kale kor u kacay, dakhliga shirkadda sanadkii 2024kii waxa uu ahaa $ 1.2 bilyan.

Safarka ka soo biloowday soo iibsiga ilaa iibinta qalabka difaaca

Dalka Turkiga lagu tirin jiray in uu yahay waddan hubka ka iibsada caalamka, balse hadda, ka dib horumarinta warshadaha qalabka difaaca ee Turkiga, Turkiga waxa uu u muuqdaa mid hubka iibiya.

Dhawrkii sano ee la soo dhaafay, qalabka difaaca ee Turkigu sameeyay waxa uu ciyaaray door 'isbedel leh' intii lagu jiray iska horimaadyo kala duwan, taas oo soo jiidatay indhaha caalamka.

Diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee uu Turkigu sameeyay ayaa door muhiim ah ka qaatay colaadaha ka socda Ukraine, Suuriya, Liibiya iyo waddamo kale.

Saraakiisha Turkiga ayaa sheegay in 80% ay daboolayaan baahidooda difaaca gudaha, waana sababta ay Turkigu u iibsadaan hub ka yar dalalka kale ee caalamka.

Sida laga soo xigtay Spre, saamiga Turkiga ee iibsiga hubka ee adduunka ayaa ahaa ilaa saddex boqolkiiba, taas oo hoos u dhacday boqolkiiba hal iyo bar sanadka 2024.

Turkiga ayaa ka jawaabay cunaqabateyntii lagu soo rogay intii uu socday iska horimaadkii Qubrus 1974-tii, la dagaalanka maleeshiyaadka Kurdiyiinta 1990-meeyadii, iyo dagaalka Suuriya isagoo noqday mid isku filan xagga wax soo saarka difaaca.

Ka dib markii la aasaasay hanaanka isku-filnaanshaha, markii Maraykanku ka qaaday cunaqabataynta hubka ee Turkiga, Turkigu wuxuu ka soo iibsaday diyaaradaha F-35 ee Maraykanka iyo nidaamka difaaca hawada S-400 ee Ruushka.

Qalbak difaaca ee Turkiga uu dhoofiyo waxaa sidoo kale ka mid ah diyaaradaha dagaalka fudud ee gudaha lagu soo saaro, diyaaradaha qumaatiga u kaca, gawaarida gaashaaman, rasaas, iyo hababka gantaalada.

Iyadoo xiisaha caalamiga ah ee qalabka militariga Turkiga uu kordhayo, dakhliga dhoofinta difaaca ee Ankara ayaa sidoo kale sii kordhayay. Sannadkii 2014-kii, waaxda wax-soo-saarka gaashaandhigga dakhligeedu wuxuu ahaa $1.64 bilyan, taas oo hadda la filayo in ay dhaafto $7 bilyan sannadkii 2024-ka.

Sida laga soo xigtay Sapri, wax soo saarka difaaca ayaa la filayaa inuu soo saaro dakhli dhan $11 bilyan sanadka 2028.

Turkiga, mas'uuliyiinta iyo warbaahinta dowladda ayaa si isa soo taraysa u dhiirrigelinya inay kordhiyaan "isku filnaanta" waaxda difaaca, tani waxay sidoo kale udub dhexaad u tahay sheekada siyaasadeed ee Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan.

Sida laga soo xigtay mareegaha madaxtooyada dalka Turkiga, in ka badan 1,100 mashruuc ayaa hadda laga wadaa dalka, waxaana loo qoondeeyay miisaaniyad ka badan 100 bilyan oo dollar.

Warshadaha wax soo saarka difaaca ee dalka ayaa shaqo siinaya kumannaan qof iyadoo tirada shaqo ee warshadaha ay gaari doontaa 110,000 marka la gaaro 2025-ka.

Saraakiisha Turkiga ayaa sidoo kale u arka waaxda wax-soo-saarka difaaca inay tahay dadaal lagu kobcinayo xiriirka adduunka, waxayna ku casumayaan saaxiibada caalamiga ah inay kusoo biiraan mashaariicda uu Turkigu hoggaamiyo iyadoo loo marayo isku gudbinta tignoolajiyada.