Maxkamadda sare ee gobolka Tigray oo soo saartay go'aan ka farxinaya hablaha muslimiinta ah ee waxbarta

Maxkamadda sare ee gobolka Tigray ayaa ku dhawaaqay go'aanka ku saabsan ardayda Muslimka ah ee gabdhaha ah ee waxka barta magaalada Axum, kuwaas oo laga hor istaagay inay kusoo galaan iskuulka iyaga oo xidhan xijaabka: maxkamaddu waxay amar ku bixisay in "loo ogolaado inay waxbartaan iyaga oo xidhan xijaabka''.

Golaha Sare ee Arrimaha Islaamka ee Tigray ayaa codsaday in go'aankan maxkamada la dhaqangeliyo lana ogolaado in ay hablahu dib loogu soo celiyo fasalka iyagoo ay xidhan labiskaan islaamiga ah.

Hablaha muslimka ee waxka barta magaalada Aksum oo aan ka qaybgelin imtixaanaadkii qaranka iyo kii deegaanka tan iyo bishii November ayaa codsaday in magdhow laga bixiyo waxbarashadii ayka hadheen.

Waaxda Madaniga ee Maxkamadda Sare ee Deegaanka Tigray, ayaa go'aankan gudbisay Khamiista, Agaasimaha isgaadhsiinta maxkamadda, Alemayehu Eshte, ayaa BBC-da u sheegay in go'aankaasi dhab ahaan la soo saaray.

Golahana ayaana maxkamadda arrinkaan u gudbiyay kadib markii ardayda dugsiyada hoose dhexe iyo sare ee magaalada caasimadda ah ee Aksum ayka mamnuucday hablaha muslimiinta ah xidhashada xijaabka.

Waxuu sheegay In Golaha Sare ee Arrimaha Islaamka Gobolka Tigray in ay ka gudbiyeen dacwadaan waaxda waxbarashada ee deegaanka.

Dugsiyada magaalada ayaana u diiday ardayda xidhan in ay soo galaan dugsiyada, Si loo dhaqan geliyo go'aankan, ciidamada booliiska ayaa la geeyay albaabka dugsiyada, ardayda iyo waalidiintooda na waxay BBC-da u sheegeen in qaar la xidhay oo xabsi loo taxaabay.

Ardayda ay wareysatay BBC-da oo ka kala socotay fasallada 6 ilaa 12 ayaa sheegay inay iskoolka laga saaray tan iyo bishii December. Sidaas darteed, waxay sheegeen inay awoodi waayeen inay galaan imtixaankii qaran ee fasalka 12 iyo imtixaannada gobolka ee fasallada 6 iyo 8.

Arday qaangaadh ah oo fasalka 12 waxa ay BBC-da u sheegtay "in iyada, iyo 250 arday kale oo fasallada 9 ilaa 12 ah, waxbarashadooda laga caydhiyay"

Ardaygii fasalka 12aad, ee sanadkaan imtixaanka galay, ayaa sheegay: "Waxay inoo sheegeen, 'Haddii aanad iska dhigin xijaabka, kuma galaysid fasalka ama imtixaanka ma geli kartid.'"

Arday kale oo ka tirsan fasalka 8aad ah ayaa sheegay in inkastoo ay heshay "kaar aqbalaad" (admission card), haddana la diiday sababtoo ah "Iskuulka ayay ka baxday."

Ardayda qaar ee fasalka 6aad ayaa sheegay in ka dib markii ay iska tuureen xijaabkooda ay waxbarashadooda sii wateen, ayna awood u yeesheen inay galaan imtixaanka gobolka.

Halkan hoose waxaa ku qoran tarjumaadda qormadaada ee af Ingiriisiga ku qoran, oo lagu

Agaasimaha Isgaarsiinta ee Maxkamadda Sare, Ato Alemayehu, ayaa sheegay in Golaha Sare ee Arrimaha Islaamka ee Tigray, oo arrintan ka soo horjeeday, uu markii hore dacwad ka gudbiyey Maxkamadda Degmada Aksum.

"Maxkamadda Degmada Aksum ayaa xidhay dacwaddii, iyada oo tidhi, 'Arrintani ma aha mid hoos timaadda awooddeena; waxay hoos timaaddaa Maxkamadda Sare.' Markaas kadib waxaa loo gudbiyey sidii dacwad cusub oo laga furay Maxkamadda Sare ee Gobolka Tigray," ayuu sharxay habka dacwadda u socotay.

Maxkamadda Sare ee Gobolka, oo dhageysanaysay doodaha labada dhinac, waxay xukuntay in "uusan jirin qodob dastuuriya ah oo mamnuucaya xidhashada xijaabka. Sidaa darteed, waa inay xirtaan xijaabkooda oo ay waxbartaan." Wuxuu intaa ku daray in xafiiska waxbarashada gobolka uu leeyahay "xuquuq uu racfaan uga qaato" go'aankaas.

Ardayda gabdhaha Muslimiinta ah ee ku sugan magaalada Aksum oo ay BBC-du wareysatay ayaa sidoo kale sheegtay in "hal sano dib u dhaceen" sababtuna ahayd xayiraadda.

Maryan Maxamed, oo ah hooyo, ayaa BBC-da u sheegtay in gabadheedu, oo fasalka 8aad dhiganaysay, ay "si weyn uga welwelsan tahay in ay hal sano ay hadhay"

Wildan Aadam, oo ah ardayad dhigata fasalka 9aad ee Dugsiga Sare , ayaa isla dareenkaas muujisay, iyadoo tidhi: "Waxaan ka dambaynaa saaxiibadeen, iyagaana nagu sababay. Saameyn weyn ayayna nagu yeelatay."

Wildan, oo sheegtay in ku celinta fasalka 9aad ay leedahay "saameyn weyn", ayaa tidhi: "Waxaan rabnaa inaan simano saaxiibadeen."

Arday kale oo dhigata fasalka 12aad ee Dugsiga Sare ee Aksum ayaa iyaduna fikirkeeda dhiibtay iyadoo tidhi: "Sanad dhan ayaan ka maqannahay iskuulka. Saaxiibadeen ayaa naga horeeya. Waxaan jeclaan lahayn in naloo helo fursad aan ku buuxin karno waxbarashadii naga luntay."

"Waxaan nahay ardayda fasalka 12aad. Saaxiibadeen waxay hore u galeen imtixaanka. Kuwa saaxiibadooda ahaa ee fasalka 9aad joogay haatan waa fasalka 10aad. Haddii waxbarashadeenna la dedejin karo oo nala gaarsiiyo heerka saaxiibadeen, aad baan ugu farxi lahayn," ayay tidhi iyadoo muujinaysa rabitaankeeda.

Dadaalkii ay BBC-du ku doonaysay inay ku hesho aragtida Xafiiska Waxbarashada Gobolka Tigray ee ku saabsan go'aanka maxkamadda wuu guuldareystay.

Tsega Gebremeskel, madaxa Xafiiska Waxbarashada Magaalada Aksum, ayaa sheegay: "Ma naqaan waxa la go'aamiyay; nalama ogeysiin," isagoo intaas ku daray in aysan "wax macluumaad ah ka haynin" go'aanka maxkamadda.