Sida macdantan mucjisada ah nooga caawin karto arrin qofkasta u baahan yahay

Gabadh yar oo isku dayaysa inay seexato.

Xigashada Sawirka, Getty Images

    • Author, Ruth Clegg
    • Role, Health and wellbeing reporter

Malyuumaad naga mid ah ayaa qaadanaya magnesium sababo kala duwan awgood. Haddaba ma naga caawin karaa inaan si wanaagsan u seexano? Ma xallin kartaa dhibaatooyinka dheefshiidka? Ma siin kartaa maskaxdeenna mashquulka ah daqiiqad nasasho?

Adduunka degdega ah ee kaabayaasha nafaqada, waa waqtigii magnesium-tu iftiimin lahayd.

Warshaddahu waa kuwo sii kobcaya. Suuqa magnesium ee caalamiga ah wuxuu qiimihiisu gaadhayaa ku dhawaad £3bn, waxaana la filayaa inuu ku dhawaad labanlaabo tobanka sano ee soo socota.

Warshad yar oo ku taalla Yorkshire Dales, durbaanno waaweyn oo caag ah oo budo caddaan ah ayaa lagu riday agagaarka mashiinno waaweyn oo wareegaya.

Shaqaalaha oo xidhan dharka badbaadada ayaa si taxadar leh u miisaamaya magnesium citrate – isku-dar ah oo ka samaysan macdanka iyo aashitada liinta waxayna ku shubayaan weelal bir ah oo dhalaalaya.

Mashiinka riixaya kaniiniga

Xigashada Sawirka, Ruth Clegg/BBC

Qoraalka sawirka, Malaayiin kaniini magnesium ah ayaa laga soo saaraa warshadan maalin kasta

"Waxaan sahaydaydaas u direynaa adduunka oo dhan," ayuu sharaxayaa Andrew Goring, agaasimaha guud ee Lonsdale Health. "Dhammaan UK, dabcan, laakiin sidoo kale Australia, qaybo ka mid ah Aasiya, Kuwait, iyo Ciraaq.

"Waxay ka mid tahay alaabtayada ugu iibka badan, suuquna si joogto ah ayuu u sii kordhaya."

Wuxuu ku qeylinayaa buuqa mashiinka sameeya kaniiniyada, kaas oo daqiiqad kasta soo saara boqolaal kaniiniyo yaryar oo magnesium cad.

"Run ahaantii ma u baahanahay?" ayaan ku jawaabaa anigoo qaylinaya. "Maxaase hadda, maxaa ka dhigay mid caan ah?"

"Saameeyayaasha, warbaahinta bulshada, taas ayaa riixaysa," ayuu Mr Goring sharaxayaa. "Magnesium iyo faa'iidooyinkiisa waan ogayn sannado, hadda, ugu dambayn, waa caado guud."

Waxaan ku dhawaad maqli karaa is-gudbinta indhaha markii aan la xiriiro Kirsten Jackson, oo takhasustay caafimaadka dheefshiidka.

"Farsamooyin suuq-geyn oo caqli badan," ayay tidhi Ms Jackson, "magnesium waxaa loo adeegsadaa meelaha dadka diyaar u yihiin inay maalgashadaan: hurdadooda, dheefshiidkooda, iyo caafimaadka maskaxda."

Laakiin, waxay si cad u sheegtay, tani micnaheedu ma aha in si toos ah aan u baahanahay kaabayaasha si aan u hagaajino waxyaalahan.

Katie waxay sheegtay in maadada magnesium ay ka caawisay hagaajinta hurdadeeda oo ay dejisay fikirradeeda tartanka

Xigashada Sawirka, Katie Curran

Qoraalka sawirka, Katie waxay sheegtay in maadada magnesium ay ka caawisay hagaajinta hurdadeeda oo ay dejisay fikirradeeda tartanka
Iska gudbi, siina wada aqrinta
BBC Somali WhatsApp

Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.

Halkaan kaga soo biir

Dhamaadka xayeysiinta

Katie Curran, oo ah khabiir isgaarsiineed ah oo la shaqeysay qaar ka mid ah shirkadaha ugu waaweyn, hurdo wanaagsan waxay ahayd wax ay kaliya ku riyoon karto.

"Sanad ka hor, waxaan la daalaa dhacayay," ayay qirtay. "Waxay qaadan jirtay waqti aad u dheer inaan seexdo, maskaxdaydu way ordi jirtay, kadibna waxaan kacayaa dhowr saacadood kaddib."

Katie waxay go'aansatay inay isku daydo magnesium glycinate – isku-darka magnesium iyo glycine, oo ah amino acid oo leh caddeymo xadidan oo muujinaya in uu hurdo wanaagsan kaa caawin karo.

Kadib laba toddobaad oo ay qaadanaysay 270mg maalintii, waxay sheegtay in buuqa maskaxdeeda uu bilaabay inuu yaraado. Fekradahii maskaxdeeda dhex ordayaay hoos ayay u dhaceen, waxayna bilowday inay dareento inay mar kale si caadi ah u shaqeyn karto.

"Hurdadaydu runtii way fiicnayd, tamartayduna way kordhay. Waxaan noqday mid firfircoon. Waxyaabo kale oo nolosheyda ka mid ah way isbedleen, markaa ma sheegi karo in kaliya hal shay uu sabab u ahaa, laakiin waxaan u maleynayaa in kaabista magnesium ay qayb muhiim ah ka ahayd xalka."

In kasta oo yaraanta magnesium ay si dhab ah u saameyn karto hababka hurdada, haddana ma jiraan caddeymo muujinaya in qaadashada kaabista ay si hubaal ah u hagaajin doonto hurdadaada.

Warbaahinta bulshada waxaa ka buuxa dad si xiise leh u qaata kaabista, badankoodna waxay qoraalladooda ku calaamadiyaan "commission paid" geeska taasoo macnaheedu yahay inay lacag ka heli karaan sheekadooda ama muuqaalka ay soo dhigeen.

Sida ay sheegayaan saameeyayaashan, waxaa u muuqata in wax yar oo magnesium aanu ka caawin karin, iyagoo ku talinaya noocyo kala duwan oo alaabo ah.

Magnesium badanaa waxaa lagu daraa iskudaro kale si loo taageero qaybo kala duwan oo jidhkeena ka mid ah. Tusaale ahaan, magnesium oo lagu daray L-threonate ama glycinate waxaa la sheegay inuu bartilmaameedsado caafimaadka maskaxda, taasoo ka caawisa hurdo iyo yareynta walbahaarka.

Haddii magnesium lagu daro chloride, waxaa lagu talinayaa xanuunka murqaha iyo caadada ka hor, halka isku-darka citrate iyo oxide loogu talagalay dheefshiidka iyo ka caawinta calool-fadhiidka.

Inta badan dadka waxaa laga yaabaa inay la kulmaan ugu yaraan mid ka mid ah dhibaatooyinkan. Laakiin sida ay adkaysi u sheegtay nafaqeyste Kristen Stavridis, dhibaatadu waa in aanay jirin caddeymo xooggan oo muujinaya in inta badan kaabista magnesium ee kala duwan ay saameyn wanaagsan ku leeyihiin dadka caafimaadka qaba.

Xitaa haddii ay saameyn lahaayeen – waa inaan marka hore ka yaraanno magnesium si aan u aragno faa'iido.

"Shirkadaha kaabista ayaa nagu qaylinaya: 'Dhammaanteen waan dhimanaynaa,'" ayay tidhi Ms Stavridis, "'Degdeg! Qaado kaniinigayga, – aragto xalkeena'.

"Dad badan ma helayaan magnesium ku filan," ayay sii waddaa, "ku dhawaad 10% ragga iyo 20% haweenka ma helayaan qiyaasta maalinlaha ah ee lagu talinayo.

"Laakiin kaliya qaadashada kaabista ma aha jawaabta."

khudaar

Xigashada Sawirka, Getty Images

Tusaale ahaan, caafimaadka hurdada. Ms Stavridis waxay sheegaysaa in daraasado badan oo is khilaafsan ay jiraan oo ku saabsan in kaabista magnesium ay runtii ka beddesho. Qaar ka mid ah tijaabooyinku waxay sheegaan inay faa'iido leedahay, halka qaar ka mid ah tijaabooyinka la xakameeyey ee aan kala sooc lahayn ay ka shaki badan yihiin.

Waxaa sidoo kale jira dhib kale oo kaabista ay iska hor iman karaan sababtoo ah sida ay jidhku ula falgalaan.

Tusaale ahaan, qaadashada zinc kaabista badanaa lagu taliyo haweenka ku dhow caadogoyska [menopause-ka] waxay sidoo kale saameyn kartaa heerka nuugista magnesium.

Ms Stavridis waxay si fudud u sheegaysaa, tani waa xaalad adag, ma aha oo kaliya "qaado tan" kadibna wax walba way hagaagayaan.

Waxay ku talinaysaa in marka hore la eego cuntada. Laakiin haddii aad ka fikirayso qaadashada kaabista magnesium, Ms Stavridis waxay kugula talinaysaa inaad qaadato kala badh qiyaasta lagu taliyay ee ku qoran baakadka maalin kasta oo aad aragto sida aad dareento.

Haddii dadka caafimaadka qaba ay qaataan xaddi badan, kelyahoodu waxay ka saari karaan "kaadida qaali ah", laakiin weli waxaa jira khataro, sida shuban, matag iyo lalabbo.

Kuwa qaba cudurka kelyaha, qaadashada kaabista magnesium waxay noqon kartaa halis waxayna keeni kartaa hypermagnesemia – xaalad halis ah oo nolosha ku halis gelin karta, taasoo qofka ka dhigi karta inuu curyaamo ama ku dhaco hurdo qoto dheer.

Nafaqeyste Kirsten Jackson sidoo kale waxay leedahay dadka badankoodu waa inay "100% marka hore eegaan cuntada".

Cuntooyinka sida abuurka, lowska, rootiyada badarka buuxa, khudaarta cagaaran iyo miraha waa ilaha wanaagsan ee magnesium, ayay tidhi.

Waxay ka digaysaa in haddii aan si joogto ah loo cunin noocyadan cuntooyinka, waxaa laga yaabaa inaad sidoo kale ka gaabiso nafaqooyinka kale ee muhiimka ah sida fiitamiinka C, fiitamiinka K, fiber-ka iyo prebiotics-ka.

"Hal kaabis magnesium ah ma xallin doono dhammaan arrimahaas."