Muxuu yahay hubka casriga ah ee ay Hindiya tijaabisay oo dhowr dal haystaan, ma waxay ku biirtay dagaalka xiddigaha

Saraakiil ku sugan Hindiya ayaa sheegay in ay ku guulaysteen tijaabinta hubka laysarka ah oo aad u awood badan,iyaga oo sheegay in hubkan casriga ah uu awood u yeelan doono in uu burburiyo gantaalada yar yar, diyaaradaha qumaatiga u kaca iyo kuwa aan duuliyaha lahayn.

Hay'adda cilmi-baarista difaaca ee Hindiya (DRDO), ayaa sheegay in saynisyahannadeedu ay hubkan cusub ee laysarka ku tijaabiyeen gobolka Kurnool ee koonfurta gobolka Andhra Pradesh Axaddii.

Sida laga soo xigtay, tijaabadan guusha leh, diyaarad aan duuliye lahayn oo hawada duuleysa ayaa lagu burburiyay fallaaro xoog leh oo loo adeegsaday hubka laysarka ah ee lagu rakibay baabuur yaala dhulka.

Hubkani laysarka ayaa loogu magac daray MK.

Sida laga soo xigtay 'Ururka Cilmi-baarista iyo Horumarinta Difaaca', ilaa 30-kilowatt laysar ah ayaa loo adeegsaday tijaabadan. Sida ay sheegeen saynisyahano Hindi ah, tijaabadan, diyaarad aan duuliye lahayn oo ku duulaysay joog dhan saddex kilomitir iyo bar hawada sare ayaa si guul leh loogu burburiyay laysar aad u xoog badan.

Muuqaal ay soo saartay Hay'adda Cilmi-baarista iyo Horumarinta Difaaca ayaa muujinaya diyaarad aan duuliye lahayn oo hawada duulaysa, ka dibna lagu bartilmaameedsanayo hubka laysarka ah waxaana ugu dambayntii ay ku soo dhacaysaa dhulka.

Waa maxay laysarka uu hagayo hubka tamarta?

Layserka lagu hagayo hubka tamarta ayaa xooga saaraya hal dhibic ama bartilmaameed, taas oo aad u kordhisa awooda burburinta hubka oo gubaysa yoolka daqiiqado gudahood.

Hubka tamarta la hagayo ee leysarka waxaa loo isticmaalaa in lagu burburiyo helikob-tarrada, diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, raadaarka iyo wixii la mid ah. marka ay duulayaan hawada.

Hubka noocaan ah waxaa lagu rakibaa gawaarida guurguura, maraakiibta, iyo diyaaradaha dagaalka ee dhulka, laakiin waxay u baahan yihiin farsamooyin aad u horumarsan si ay ugu shaqeeyaan, taasi oo la helo muddo dheer oo tijaabo ah ka dib.

Hubka laysar-ka ayaa loogu yeeraa hubka mustaqbalka. Ururka Cilmi-baarista iyo Horumarinta Difaaca ee Hindiya ayaa sheegay in tani ka dib lagu guuleystay tijaabo, waxay hadda ka shaqayn doonaan marxaladaha soo socda

Saraakiisha ayaa ku andacoonaya in tijaabadan lagu guuleystay ka dib, in Hindiya ay ku biirtay dalal dhowr ah oo ay ka mid yihiin Shiinaha, Mareykanka iyo Ruushka oo haysta hubka casriga ah ee laysarka.

Isaga oo la hadlayay wakaaladda wararka ee ANI, Sameer V. Kamat, oo ah madaxa hay'adda cilmi-baarista difaaca ee Hindiya, Hay'adda Cilmi-baarista iyo Horumarinta Difaaca ayaa sheegay in tijaabada Axadda ay tahay oo kaliya muujinta tignoolajiyadan.

Waxa uu sheegay in ururkiisu uu hay'addo kale kala shaqayn doono sidii loo horumarin lahaa hubka laysarka oo aad u awood badan.

"Waxaan ka shaqeyneynaa sidii hubkan looga dhigi lahaa mid ka yar cabbirkiisa si loogu rakibo diyaaradaha dagaalka iyo maraakiibta," ayuu yiri.

Waxaa la aaminsan yahay in hababka hubka tamarta ee la hagayo ay si tartiib tartiib ah u bedeli doonaan hubka caadiga ah iyo hababka difaaca gantaalada sabab la xiriirta sahlanaanta isticmaalkooda iyo qiimaha jaban.

Tani waxay ahayd tijaabo muujin ah 'waxa ay qaadan kartaa wakhti in la siiyo midabka xaqiiqada'

Madaxa Hay'adda Cilmi-baarista iyo Horumarinta Difaaca ayaa sidoo kale sheegay in saynisyahannada difaaca Hindiya ay sidoo kale ka shaqeynayaan horumarinta hub kale oo tamarta, sida microwave-ka leh tamarta sare iyo electromagnetic-ga garaaca wadnaha.

"Waxaan ka shaqeyneynaa farsamooyin badan oo na siin doona awoodaha nidaamka difaaca gantaalada, waxaad aragtay shalay waxay ahayd kaliya qayb ka mid ah tiknoolajiyada "

Khubarada difaaca ee dalka Hindiya ayaa aaminsan in tijaabada lagu guulaystay ee hubka laysarka ah ay shaki la'aan tahay guul weyn oo u soo hoyatay dalkaasi, balse wadamo badan oo caalamka ka tirsan ayaan samaynin oo keliya hubka Laysarka ah oo gaaraya 100 kilowatt, balse waxa ay hore u sii socdeen oo ay sameeyeen hubka microwave-ka oo ay ku dareen ciidammadooda. Waa xasuus mudan in Hindiya ay ilaa hadda tijaabisay 30 kilowatts.

Sida laga soo xigtay khubarada, Hindiya waxay weli u baahan doontaa sannado khibrad iyo cilmi baaris si loo gaaro heerkan.

"Hay'adda Cilmi-baarista iyo Horumarinta Difaaca ayaa sheegtay inay si guul leh u tijaabisay hub 30-kilowatt laser ah," ayuu yiri khabiirka difaaca iyo arrimaha dagaalka Praveen Sahni.

Waxa uu intaasi ku daray "Hadii aan ka hadalno hubka laysarka ah, hubka 30-kilowatt ma aha hub aad u xoog badan, balse sida ay maamulku ku andacoonayaan waxa uu soo ridi karaa diyaaradaha aan duuliyaha lahayn waa sax.

Isaga oo u waramayay BBC-da, Parveen Sahni oo hadalkiisa sii wata ayaa yiri "Marka la eego Shiinaha, Ameerika iyo Ruushka, waxay sameeyeen hub laysar ah oo gaaraya 100 kilowatts.Dhammaan arrimahan waa sir oo tafaasiil badan lagama bixiyo iyaga inta lagu jiro marxaladaha tijaabada ah.

Cilmi-baaris ku saabsan hubka tamarta ee la hago sida laysarka iyo microwave-yada ayaa socday dhowrkii sano ee la soo dhaafay.

Parveen Sahni waxa uu sheegay in hubka laysarka aysan haysan oo keliya Shiinaha, Ruushka, iyo Maraykanka, balse ay sidoo kale haystaan dalal ay ka mid yihiin Faransiiska, Ingiriiska iyo Israa'iil.

"Waxaan caado u leenahay inaan sheegno inaan noqonay dalka afaraad ama shanaad ee aduunka," ayuu yiri. "Taasi wax macno ah ma samaynayso, xitaa haddii tijaabada Axadda ay sax tahay, waxay ahayd tijaabo uun. Waxay hubeenteedu qaadataa wakhti dheer."

Waa maxay hubka laysarka, goormuuse bilowday dadaalka lagu doonayo helitaankiisa?

Ku dhowaad 70 sano ka hor maanta, quwadaha caalamiga ah waxay bilaabeen dadaallo lagu horumarinayo hubka laysarka.

Fikradda hubka ilbiriqsiyo gudahood ku gubi kara qalabka iyo hubka cadawga ayaa aad u soo jiidatay millatariga Soofiyeedka iyo Maraykanka. Hubka noocaas ah waxaa loo isticmaali karaa labadaba, difaac iyo ujeeddooyin weerar.

Laakiin aad bay ugu adkeyd in dunidu ay dhab ahaantii abuurto hubkan. Markii hore, quwadaha waaweyn, Mareykanka iyo Midowga Soofiyeeti, labaduba waxay ku andacoonayeen in ay sameeyeen hubka laysarka ah oo si fudud u garaaci kara bartilmaameedyada cadowga, laakiin waxaas oo dhan waxay noqdeen kaliya hadal.

Qaar ka mid ah moodooyinka tijaabada ah ee hubkan ayaa la sameeyay, laakiin shaqada hubkan ayaa dhowaan loo joojiyay dhaqaale la'aan iyo sababo kale dartood.

Caqabadda ugu weyn ee hortaagan horumarinta hubkan laysarka ayaa ahayd baahida loo qabo il tamareed oo awood leh si ay u kororto laysarkaas iyo baahida loo qabo qaboojinta laysarka, isticmaalka ka dib.

Intaa waxaa dheer, ku tiirsanaanta cimilada, dhibaatooyinka isku mar la beegsanayo ee bartilmaameedyo badan oo guuraya, iyo qiimaha qalabka lagu isticmaalo hubkan oo sidoo kale ahaa qaar ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee habka dhamaystirka hubkan.

Dhamaadkii qarnigii hore, quwadaha adduunku waxay bilaabeen inay diiradda saaraan hagaajinta hubka caadiga ah sida gantaalada riddada dheer halkii ay horumarin lahaayeen hubka layser-ka.

Si kastaba ha ahaatee, caqabadaha ka dhalanaya macnaha isbeddelka xaaladaha caalamiga ah oo ay ku jiraan dagaalka Ruushka iyo Ukraine ayaa dib u soo celiyay doodda ku saabsan hubka laysarka.

Mid ka mid ah sababaha xiisaha sii kordhaya ayaa ah raadinta ilo jaban oo dib loo cusbooneysiin karo si looga hortago diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee hadda loo isticmaalo dagaalka.

Sababta oo ah diyaaradahani aan duuliyaha lahayn waa kuwo raqiis ah marka loo eego hubka kale ee caadiga ah, ciidamada ayaa u isticmaala tiro badan, isticmaalka gantaalaha lidka diyaaradaha si loo beegsado waa qaali. Dhinaca kale, isku daygii lagu doonayay in lagu soo rido diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee loo yaqaan Drones-ka ayaa inta badan noqda mid aan waxba tarayn.

Soo ridista diyuuradahan oo leh layr awood leh oo leysarka ah ayaa u muuqda xal raqiis ah oo la heli karo.

Wadamada leh hubka laysarka

Dunida waxaa jira dhowr waddan oo sheegta inay haystaan hubka laysarka.

Wadamada la sheegay in ay haystaan hubka laysarka ayaa waxaa ka mid ah Maraykanka iyo Ruushka iyo sidoo kale Shiinaha, Ingiriiska,Kuuriyada Koonfureed, Japan iyo Israa'iil.

Marka laga soo tago laysarka ka hortagga gantaallada, saraakiisha Mareykanka ayaa ka hadlay sidii loo horumarin lahaa hubkan laysarka ah ee loogu talagalay ciidamada badda iyo cirka.

Shiinaha ayaa la sheegay in uu ku guuleystay in uu soo saaro qoriga laysarka ah marka laga soo tago laysarka lidka diyaaradaha.

Dhowr sano ka hor, madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin wuxa uu sheegay in Ruushku uu sameeyay hub indhaha ka saari kara xitaa dayax-gacmeedyada iyada oo la kaashanayo laser.

Milateriga Israa'iil ayaa amar ku bixiyay sanadka qeybtii ugu horreysay ee nidaamyada laser-ka ee shucaaca. Hubka ayaa la filayaa in loo geeyo askarta dhamaadka sanadka 2025.

Nidaamka lidka diyaaradaha ayaa awood u leh in lagu garaaco bartilmaameedyo yar yar oo fogaantii ah dhowr kiilo mitir.

Kuuriyada Koonfureed iyo Japan ayaa sidoo kale ku guuleystay inay horumariyaan gantaallada Nukliyeerka ah iyo nidaamyada laysar-ka ee ka hortagga diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.

Ingiriiska ayaa rajaynaya helitaanka nidaamka laser-ka Dragonfire ee adeegga milatariga marka la gaaro 2027. Laysarka Dragonfire waa nidaamka larka ee 55 kilowatt ee diiradda saaraya 37 kanaal oo kala duwan. Hubka ayaa awood u leh in uu gubo bartilmaameedyada birta ah ee masaafo dhan hal kiilo mitir.

Sannadkan, saraakiisha Britain waxay sheegeen inaysan meesha ka saari karin suurtagalnimada u wareejinta Dragonfire ee Ukraine si loogu tijaabiyo dagaalka.