Dadka buuran ee isaga baqa wadne xanuunka oo war muhiim ah loo hayo

Cayilka ama buurnida ayaa dhimi kara halista wadne xanuunka iyo istaroogga xitaa haddii ay dadku ku guuldareystaan inay dhimaan miisaan badan, sida lagu sheegay falanqaynta daraasad ay maalgelisay shirkad soo saarta dawada.

Cilmi baarayaashu waxay eegeen semaglutide oo ah daawo ay dhakhaatiirtu qoraan taas oo xakamaysa rabitaanka cuntada waxaana lagu iibiyaa magacyada summada Wegovy iyo Ozempic.

Waxay sheegeen in tallaallada toddobaadlaha ah ay sidoo kale ka faa'iideysan karaan dadka ay saameysay dhibaatada wadnaha ee malaayiin qof oo waaweyn.

Prof John Deanfield, oo hoggaaminayay shaqada, ayaa sheegay in semaglutide ay saameyn togan ku yeelan karto sonkorta dhiigga, cadaadiska dhiigga ama caabuqa, iyo sidoo kale saameyn toos ah oo ku saabsan muruqa wadnaha iyo xididdada.

Daraasadda, oo ay maamusho University College London (UCL) oo ay ku jiraan 17,604 ka weyn 44 kana socda 41 waddan, ayaa hore u muujisay faa'iidooyinka wadnaha.

Hadda, xog laga helay isla tijaabada xulashada, oo ay maalgeliso Novo Nordisk, ayaa soo jeedinaysa inay jiraan faa'iidooyin iyadoon loo eegin miisaanka bilowga ee qofka iyo inta uu luminayo.

'Horumar weyn'

Isagoo ka hadlayay ka hor soo bandhigidda daraasadda Congress-ka Yurub ee Cayilka (ECO) ee Talyaaniga, Prof Deanfield wuxuu sheegay in natiijooyinka ay leeyihiin "saameyn caafimaad oo muhiim ah".

Waxa uu sheegay in ay ahayd daahfurid muhiim ah iyada oo la mid ah markii la soo saaray kaniiniyada la dagaallama kolestaroolka ee loo yaqaanno statins 1990-meeyadii.

"Waxaan ugu dambeyntii ogaanay in ay jirto xoogaa dawo ah oo bedeli doonta saameynta cudurkan si ay uga faa'iideystaan dad badan. Taasi waxay ahayd horumar weyn oo badashay saameynta wadnaha.

Wegovy waxay leedahay maaddo la mid ah sida Ozempic, daawada sokorowga ayaa lagu sheegay inay tahay Hollywood-ka "maqaarka" ee doorashada.

Si kastaba ha ahaatee, khubarradu waxay hore uga digeen in aanay ahayn wax degdeg ah ama beddelka cunista iyo jimicsiga, oo ay tahay in lagu bixiyo oo keliya kormeer caafimaad.

Dhibaatooyinka caadiga ah waxaa ka mid ah lallabbo ama calool xanuun, barar iyo gaas.

Dadkana waxaa laga yaabaa inay dib u soo celiyaan miisaanka marka ay joojiyaan daaweynta, sida ay tijaabooyinku soo jeedinayaan.

Semaglutide waxay shabbadaa hormoonka GLP-1, kaas oo dadka ka dhiga inay dareemaan dhereg iyo gaajo yaraan.

Waa in uu dhakhtar u qoraa bukaannada cayilan ama miisaanka badan uu saaranyahay, kuwaas oo isku duraya todobaadkiiba hal mar, iyaga oo u isticmaalaya qaab horay loogu diyaariyay.

Yaraynta khatarta

Falanqaynta ayaa lagu baaray inta ay le'eg tahay ka hor inta uusan bukaanku la kulmin dhacdooyinka waaweyn ee wadnaha iyo xididdada, sida wadno-qabad ama istaroog, ama haddii ay ku dhaceen xanuunno wadnaha la xiriira.

Kadib 20 toddobaad oo daawada ah, 62% bukaannada ayaa lumiyay in ka badan 5% miisaankooda jirkooda.

Si kastaba ha ahaatee, hoos u dhigista khatarta wadne qabadyada, istaroogga ama wadno-gabka waxay la mid ahayd bukaannada lumiyay in ka badan 5% miisaankooda jirkooda iyo kuwa lumiyay wax ka yar 5%, ama miisaankoodu kordhay.

Prof Deanfield wuxuu yiri: "Qiyaastii kala bar bukaannada aan ku arko saameynta wadnaha waxay leeyihiin heerar miisaan oo u dhigma kuwa ku jira tijaabada xulashada waxayna u badan tahay inay faa'iido helaan."

Isagoo la hadlayay barnaamijka BBC Radio 4's Today, Prof Deanfield wuxuu sheegay in dawadu ay "meel muhiim ah" ku leedahay daaweynta buurnaanta.

"Waxaa jira dad badan oo la nool cayil, kuwaas oo ku dhibtooday inay hagaajiyaan miisaankooda, iyo daawooyinkan, sababtaas oo keliya, waxay soo saaraan fursad caafimaad oo muhiim ah," ayuu yiri.

Laakiin kuwani waa dawooyin sidoo kale wanaajin doona dhibaatooyinkooda caafimaad ee asalka ah. Taasi runtii waa wax aad u xiiso badan."

Si kastaba ha ahaatee, Prof Rameen Shakur, oo ah khabiir ku takhasusay caafimaadka wadnaha kana tirsan jaamacadda Brighton, oo aan ku lug lahayn cilmi-baarista ayaa sheegay in loo baahan yahay taxaddar.

"Ma cadda habka iyo qaabka ay daawada semaglutide ku dhimi karto dhimashada wadnaha.

"Uma malaynayo inay ganacsi ahaan macquul tahay in dadkoo dhan la siiyo daawaynta caafimaadka ilaa aad ka ogaato sida habka bayoolojigu u shaqeeyo.