Baasaboorka Soomaaliga oo gaaray meeshii ugu sarraysay sannadkan dhamaanaya ee 2025. Meeqa dal ayaa lagu tagi kara fiise la'aan

Baasaboorka Soomaaliga ayaa u muuqda mid si isa taraysa u soo ceshanaya maqaamkii uu ku lahaa masraxa caalamka, taasoo astaan u ah xiriirka diblomaasiyadeed ee sii kordhaya iyo dib u soo kabashada dalka, ka dib tobanaan sano oo ah go'doon, amni darro iyo masiibooyinka dabiiciga ah.

Tan iyo markii uu qarxay dagaalkii sokeeye 1991-kii, Baasaboorka Soomaaliga waxaa lagu sameeyay isbedello is-bedel ah oo ay ka mid tahay in la sameeyo nooc casri ah oo muddo shan sano ah soconaya.

Isbeddelladani waxay muujinayaan dadaallada ballaaran ee dalku uu ugu jiro dib-u-dhiska hay'adaha iyo xoojinta meeqaamkiisa caalamiga ah.

Sida aan ka soo xigannay warbaahinta Turkiga ee TRT, Sannadkii 2016-kii, Baasaboorka Soomaaliya ayaa kaalinta 101-aad ka galay qiimeynta Henley Passport Index, oo ah shirkad hormuud ka ah shirkadaha la-talinta iyo cilmi baarista dhanka la talinta dakhliga ee adduunka.

Fadlanhalkan riixoo ku soo biir janalka WhatsApp ee BBC Somali si aad u hesho wararkii ugu dambeeyey ee caalamka, iyo kuwa gobolka

Wakhti xaadirkan, kaalinta baasaboorka Soomaaliga waxa ay kor u kacday sideed kaalimood, wuxuuna baasaboorka Soomaaligu ku jiraa kaalinta 95-aad, marka loo eego qiimeyntii ugu dambeysay ee la soo saaray bishii Luulyo 2025. Soomaalidu waxay hadda u safri karaan in ka badan 30 waddan iyagoon haysan fiisahe baasaboorka u saaran.

Tilmaan-bixintan oo ay ku shaqaynayso xogta Hay'adda Caalamiga ah ee Gaadiidka Cirka (IATA) iyo cilmi baarisyo labaatan sannadood qaatay, ayaa lagu qiimeeyey 199 baasaboor oo lagu tago 227 dal, iyada oo lagu qiimeeyey tirada dalalka ay dadka haystaa ku tagi karaan ayadoo aan fiise la sii qaadan.

Horumarka diblomaasiyadeed

Horumarkan ayaa Soomaaliya ku daraya tiro dowlado ah oo horumariyay dhaqdhaqaaqooda caalamiga ah tobankii sano ee la soo dhaafay, iyadoo in ka badan 80 baasaboor oo adduunka ah ay kor u kaceen ugu yaraan toban darajo.

Isbeddelka caalamiga ahi sidoo kale waa cad yahay: 2006, dadka safarka ah waxay aadi karaan celcelis ahaan 58 goob fiise la'aan; sanadka 2025, tiradaasi waxay ku dhowaatay labanlaab ayadoo gaartay ilaa 109.

Dr. Christian H. Kaelin, oo ah abuuraha Henley Passport Index, waxa uu xusay in natiijadu ay ka tarjumayso tartan caalami ah oo dublamaasiyadu udub dhexaad u tahay.

"Isku duubnaanta aan ku aragno meesha ugu sarreysa waxay hoosta ka xariiqaysaa in helitaankaas la kasbado - oo ay tahay in la ilaaliyo - iyada oo loo marayo diblomaasiyad firfircoon oo istaraatiijiyad ku salaysan," ayuu yiri. "Wadamada sida firfircoon uga wada xaajooda dhaafitaanka fiisaha oo dhiirri galiya heshiisyada fiisa la'aanta ee muwaadiniintooda ah waxay sii wadaan inay kor u kacaan".

Guulaha Soomaaliya ee dhawaanahan waxaa loo aaneynayaa wax loogu yeeray "maalgashiga dowladda ee caasimadda diblumaasiyadeed", taasoo xaqiijinaysa sida ay TRT tiri sugidda heshiisyada fududeynta fiisaha laba geesoodka ah iyo soo gabagabeynta qabanqaabada ka-dhaafitaanka fiisaha ee dadka haysta baasaboorka diblomaasiga iyo midka adeegga.

Tallaabooyinkani waa kuwo ka badan astaan rasmi ah: waxay calaamad u yihiin tallaabo la taaban karo oo loo qaaday xiriir dhow oo lala yeesho bulshada caalamka.

Muwaaddiniinta Soomaaliyeed, isbeddelladii ugu dambeeyay waxay billaabeen inay u noqdaan faa'iidooyin wax ku ool ah. Nidaamka fiisaha cusub waxay si fudud u heli karaan adeegyada sida daawaynta, waxbarashada, fursadaha ganacsiga, iyo isdhaafsiga dhaqameed ee dibadda loo aado.

Xeeldheerayaasha ayaa xusay in Baasaboorka Soomaaliga ee soo xoogaysanaya uu ka tarjumayo xiriirka diblomaasiyadeed ee kordhay iyo dadaallada ballaaran ee ay dowladdu ku doonayso inay ku xoojiso xiriirka caalamiga ah, taasoo muujineysa in si tartiib-tartiib ah dib loogu soo celinayo bulshada caalamka.