කෙබායා: සංස්කෘතීන් රැසක කතන්දරය කියන ආසියානු කාන්තා හැට්ටය
ඡායාරූප මූලාශ්රය, Asian Civilisations Museum
ඉන්දුනීසියාවේ උපන් මෝස්තර නිර්මාණ ශිල්පිනියක වන ස්ටේසි ස්ටූබ්, චිත්රාගාරයේ විදුලි එළියෙන් ඇගේ කැපුම් මේසය මත චොක්ලට්-දුඹුරු පැහැති ලේස් රෙදි කැබැල්ල පිරිමැද, එය ඇල්පෙනෙති මඟින් ප්රවේශමෙන් ඇඳුමට සවිකොට, එය ඉරී නොයනබවට වගබලා ගනිමින් හුණු කැබැල්ලකින් රෙදි කැබැල්ල මත පිටපත් කළා ය. සිය කාර්යය ඇඳුමක් නිර්මාණය කිරීම පමණක් නොව, කලක් කැරැල්ලේ සංකේතයක් වූ සහ ඉතිහාසයෙන් උරුම වූ ඇඳුමක් සෑදීම බව දන්නා හෙයින් එම කාර්යය ඇයට බැරෑරුම් ලෙස දැනිණි.
'කෙබායා' යනු ස්ටූබ්ගේ මිත්තණියගේ මව වැනි මැහුම්කාරියන් ඉන්දුනීසියාවේ දී නිර්මාණය කරන ලද ඇඳුමක් වන අතර, එම ඇඳුම බෲනායි, මැලේසියාව, සිංගප්පූරුව සහ තායිලන්තය වැනි රටවල ද දැකිය හැකිය. එක් එක් ප්රදේශයන්හි කෙබායා නිර්මාණය කරන්නේ ඔවුන්ට ආවේණික ආකාරයට ය. එමෙන් ම, එහි සෑම මැස්මක් ම ඔවුන්ට ආවේණික ඉතිහාසයේ කතාවක් කියාපායි. ඉහත කී රටවල් පහ කෙබායා ඇඳුමට ඇති ආදරය කෙතරම් ද යත්, 2023 වසරේ යුනෙස්කෝ අස්පර්ශ සංස්කෘතික උරුම ලැයිස්තුව සඳහා එම ඇඳුම යෝජනා කිරීමට එම රටවල් එක්ව තිබිණි.
"කෙබායා ඇඳුමට රටවල් සහ ජන වර්ග අතර ඇති බෙදීම් බලපාන්නේ නෑ," එම ඇඳුම යුනෙස්කෝ අස්පර්ශ සංස්කෘතිය උරුම ලැයිස්තුවට යෝජනා කිරීම සඳහා මැදිහත් වූ මැලේසියාවේ Persatuan Peranakan Baba Nyonya Kuala Lumpur & Selangor නමැති සංවිධානයේ හිටපු සභාපති සෙඩ්රික් ටෑන් පැවසීය.
ඡායාරූප මූලාශ්රය, Getty Images
කෙබායා ඇඳුමේ මූලාරම්භය මැද පෙරදිග සිදුවූ බව පිළිගැනේ. අමෙරිකාවේ විලාසිතා ඉතිහාසය පිළිබඳ මහාචාර්යවරුන් වන ලින්ඩා වෙල්ටර්ස් සහ ඇබී ලිලේතන් විසින් රචනා කරන ලද Fashion History: A Global View ග්රන්ථයේ දැක්වෙන පරිදි, තුර්කි සම්භවයක් ඇති 'කබා' යන කබාය, "ගෞරවණීය ලෝගුව" යන අරුත දෙන පර්සියානු වචනයෙන් බිඳී ආ එකක් වන අතර, 1512 දී පෘතුගීසි ආක්රමණිකයින් ජාවා දූපත් වෙත පැමිණෙන විට ජාවා රාජකීයයන් සහ උසස් කාන්තාවන් ඉදිරිපස විවර වූ මෙවැනි ම ඇඳුම් ඇඳ සිට ඇත. මෙම ඇඳුම 'කංචුකය' යන අරුත දෙන පෘතුගීසි වචනයක් වූ 'කබා' හෝ 'කබායා' යන්නෙන් නම් ලබා තිබේ.
කෙබායා ඇඳුමේ මූලාරම්භය මැද පෙරදිග සිදුවූ බවට පැහැදිලි වන තවත් සාධකයක් ඇතැ යි සිංගප්පූරුවේ Asian Civilisations Museum සහ Peranakan Museum යන කෞතුකාගාරවල විලාසිතා සහ ඇඳුම් පිළිබඳ ජ්යෙෂ්ඨ විශේෂඥ ජැකී යූං පවසයි: "කෙබායා ඇඳුමේ අත ඉස්සුවා ම මැද පෙරදිග කබාවල තියෙන ආකාරයට අතට යටින් ත්රිකෝණාකාර අණ්ඩ දැමීමක් තියෙනවා. [චීනයේ] මිං විලාසිතාව වැනි වෙනත් විලාසිතාවල දී එතන තියෙන්නේ පැතලි කැපුමක්."
'කෙබායා' යන යෙදුම පිරිමින්ගේ කබාය සහ කාන්තාවන්ගේ බ්ලවුසය හැඳින්වීමට පොදුවේ භාවිත විය. එහෙත්, 19 වන සියවසේ සිට එම යෙදුම අග්නිදිග ආසියාවේ කාන්තාවන්ගේ බ්ලවුසය සහ බතික් සරම යන ඇඳුම් දෙකේ එකතුවට සමාන පදයක් ලෙස භාවිත කෙරිණි. මෙම විලාසිතාව ලන්දේසි නැගෙනහිර ඉන්දියා කලාපය පැවති සමයේ (වර්තමානයේ ඉන්දුනීසියාව) ඕලන්ද කාන්තාවන් අතර ජනප්රිය වී තිබිණි. එමෙන් ම, ශරීරය හොඳින් ආවරණය වන පරිදි ඇඳුම් ඇඳීමට අවශ්ය වූ ඉස්ලාම් ධර්මය අනුගමනය කළ අග්නිදිග ආසියානු කාන්තාවෝ ද මෙය ඇඳීමට යොමු වූහ.
ඡායාරූප මූලාශ්රය, Asian Civilisations Museum
අලංකාර සහ ප්රායෝගික කෙබායා ඇඳුම ඝර්ම කලාපීය දේශගුණයට වඩා ත් සුදුසු විය. ගතවුණු වසර ගණනාව තුළ එය විවිධාකාර වෙනස්කම්වලට භාජනය වී තිබේ. මුල් ම කාලයේ පැවති කෙබායා පන්ජාං ඇඳුම, ඉදිරිපස විවෘත, දිග අත් සහිත, හාරිච්චිවලින් ඉදිරිපස වසන දණහිස තෙක් දිග හැට්ටයක් විය. වර්තමානයේ වඩා ත් ජනප්රිය වී ඇත්තේ, ජාවාහි කුලීනයන් අතර ජනප්රිය වී පැවති 'කෙබායා කාර්ටිනි' ඇඳුම, පියයුරු වැසෙන පපු වැස්මක් වැනි රෙදි කැබැල්ලක් සහිත 'කෙබායා කුටබරු' සහ එම්බ්රොයිඩර් වැඩ දැමූ වර්ණවත් සිල්ක් හෝ වොයිල් රෙද්දෙන් සකසන ලද 'කෙබායා න්යෝන්යා' යන කෙබායා ඇඳුම් වර්ග ය.
කෙබායා ඇඳුම වෙනත් අග්නිදිග ආසියාතික රටවල් විසින් ද වැළඳගත්තේ ය. ජාවාහි රාජකීයයන් අනුකරණයට කැමැති පොදු ජනතාව ද, නව විලාසිතා වැළඳ ගැනීමට උත්සුක විවිධ ජනවර්ග වෙසෙන වරාය නගර ද ඒ අතර විය. එක් එක් දූපත්වල හෝ ප්රජාවන්හි ශිල්පීන් එම ඇඳුමට ඔවුන්ගේම අනන්යතාවේ සලකුණු එක් කළේ ය.
බාලි කාන්තාවන් ඔවුන්ගේ කෙබායා ඇඳුමට ඉහළින් බඳ වටා වර්ණවත් වූ සළුවක් පළඳින ආකාරය ඉන්දුනීසියාවට පැමිණෙන සංචාරකයින්ට දැකගත හැකි ය. නමුත් ජාවාහි බොහෝ කාන්තාවෝ යටත්විජිත සමයේ දී ලන්දේසීන් විසින් ප්රචලිත කරන ලද යුරෝපීය රේන්ද ඇල්ලූ සුදු පැහැති කෙබායා ඇඳුමක් අඳිති.
මේ අතර, ඉන්දුනීසියාවේ 'රියාව්' දූපත්වල කාන්තාවන් කෙබායා ඇඳුමේ වාටිය දණහිස තෙක් දිගු කර තිබේ.
මැලේසියාවට අයත් මලක්කා සහ පෙනැං දූපත්හි වෙසෙන ඇතැම් පෙරනකන් කාන්තාවන් (14 වන සියවසේ දී අග්නිදිග ආසියාවේ කාන්තාවන් හා විවාහ වූ චීන වෙළෙඳුන්ගෙන් පැවත එන්නන්) ඔවුන්ගේ චීන උරුමය දිස්වන පරිදි ෆීනික්ස් කුරුල්ලන් සහ පියනි මල් එම්බ්රොයිඩර් කරමින් කෙබායා සකසා ගනිද්දී, බෲනායි රාජ්යයේ කාන්තාවෝ රන් නූලෙන් වියන ලද සොංකෙත් නමැති රෙදිවලින් සැකසූ කෙබායා ඇන්දෝ ය.
ඡායාරූප මූලාශ්රය, Getty Images
උණුසුම් පුවත්, විශ්ලේෂණ සහ විශේෂ විශේෂාංග ඔබේ දුරකතනය වෙත ඍජුව ම ලබා ගන්න.
සම්බන්ධ වීමට link එක click කරන්න
End of podcast promotion
දෙවන ලෝක සංග්රාමය අතරතුරදී, ජපන් සිර කඳවුරුවල සිටි ජාවා කාන්තාවෝ කැරැලිකාරීත්වයේ සහ ජාතික සහයෝගීතාවයේ සලකුණක් ලෙස කෙබායා හැර අන් කිසිදු ඇඳුමක් ඇඳීම ප්රතික්ෂේප කළහ. එය 1945 වසරේ දී ඉන්දුනීසියාවේ ජාතික ඇඳුම බවට පත්වූ අතර, ඉන්දුනීසියාවේ ගරුඩා ගුවන් සේවය, මැලේසියානු ගුවන් සේවය සහ සිංගප්පූරු ගුවන් සේවය යන ගුවන් සමාගම් විසින් එය ඒවායේ කාන්තා කාර්යය මණ්ඩලවල නිල ඇඳුම ලෙස යොදා ගත්තෝ ය. සිංගප්පූරු ගුවන් සේවය කොතරම් දුරදිග ගියේ ද යත්, 1974 වසරේ දී එහි කෙබායා නිර්මාණය කිරීමට ප්රංශයේ කාන්තා ඇඳුම් නිර්මාණකරුවෙකු වූ පියෑර් බැල්මේන්ට ආරාධනා කළේ ය.
වර්තමානයේ දී, අග්නිදිග ආසියාවේ ඇතැමුන් විශේෂ අවස්ථාවන්හි දී අඳින ඇඳුමක් ලෙස පමණක් කෙබායා භාවිත කළ ද, තව ත් සමහරු දිනපතා ඇඳුමක් ලෙස එය අඳිති. වැඩ දැමූ විසිතුරු රෙදිවලින් සාදන ලද කෙබායා, පෙනෑංහි පෙරනකන් විවාහ මංගල්යයක දී ඇඳිය හැකි අතර, සිසිල් කපු රෙද්දෙන් සැකසූ කෙබායා ඇඳ සිටින කතුන් බාලිහි වංගු සහිත වීදි දිගේ ස්කූටරයෙන් නැගී දෛනික වැඩ කටයුතු සඳහා ගමන් කරනු දැකිය හැකි ය.
"විවිධ සමාජ හා සංස්කෘතික හා දේශපාලන තත්ත්වයන් හමුවේ සරං කෙබායා ඇඳුම හැම තිස්සෙම වෙනස් වෙනවා," යූං පැවසීය.
ඡායාරූප මූලාශ්රය, Oniatta Effendi
සිංගප්පූරු මෝස්තර නිර්මාණ ශිල්පිනී ඔනියාටා එෆෙන්ඩි, ඊළඟ පරම්පරාව වෙනුවෙන් පහසුවෙන් ඇඳිය හැකි, බහුකාර්ය ඇඳුමක් සැකසීම සඳහා කෙබායා ඇඳුමට නව්ය ආරක් ගෙන දීමට උත්සහ කරයි. "මම හිතන්නේ කෙබායා ඇඳුම අඛණ්ඩව පරිණාමය වන ඇඳුමක්," එෆෙන්ඩි පැවසීය. ඇගේ මෝස්තර නිර්මාණ ලිහිල් සහ දිගු ඒවා පමණක් නොව, ඇය සිය නිර්මාණ සඳහා පපු වැස්ම වැනි සාම්ප්රදායික අංගවලින් ද උත්තේජනයක් ලබා ඇත. කෙසේ වෙතත්, එම පපු වැස්ම ඇඳුමෙන් බාහිරට අඩක් දිස් වන පරිදි නිර්මාණය කර තිබේ.
"කෙබායා එකක් ඇන්ද ම ලොකු ගැම්මක් එනවා හිතට," එෆෙන්ඩි පැවසීය. "ඔබ වෙන ම කෙනෙක් බවට පත් වෙනවා."
සුදු පැහැ ජාවා විලාසිතාවට අයත් කෙබායාව ද ඇතුළු 'Nostalgia' යනුවෙන් නම් කර ඇති කෙබායා එකතුවක නිර්මාණ තුළින් එෆෙන්ඩි ඇගේ ඉන්දුනීසියානු උරුමය වැළඳගෙන සිටියි. "කෙබායා ඇඳුම මගේ මතක එක්ක බද්ධ වෙලා තියෙන්නේ," එෆෙන්ඩි පැවසුවා ය. "ඒ, මගේ ආච්චි එයාගේ ගමේ ගෙදර ඉස්සරහ හිටගෙන මට හරි රායා (මැලේසියාවේ ඊද් උත්සවය) උත්සවේට සල්ලි දෙන එක හරි, එයා ගහක් යට ඉඳගෙන මගේ සහෝදරියට කෑම කවන ඡායාරූපයක් දකින එකෙන්."
මේ වන විට උරුමයක් වී ඇති මෙම ඇඳුම, මෑතකාලීනව මැලේසියාවේ මෙටාවර්ස් සමාගමක් වන 8sian විසින් NFT පින්තූරයක්බවට පත්කර තිබේ. ඉන්දුනීසියාව කාන්තා සවිබලගැන්වීම සමරන කාර්ටිනි දිනයේ දී (අප්රේල් 21) බොහෝ කාන්තාවන් කෙබායා හැඳ සිටිනු දැකිය හැකි ය. එම දිනයට ගෞරවයක් වශයෙන් පවත්වනු ලබන සර්ෆින් තරගයේ දී පවා බොහෝ කතුන් අඳින්නේ එම ඇඳුම ය.
ඡායාරූප මූලාශ්රය, Oniatta Effendi
අග්නිදිග ආසියාවේ කෙබායා ඇඳුමෙහි ඉතිහාසය විස්තර කරන ඉන්ස්ටග්රෑම් පිටුවක් වන Kebaya Societe දියත් කිරීමේ දී ද, උරුමයක් වූ ඇඳුම සඳහා වන නව අගය කිරීමක් දැක ගත හැකි විය. මැහුම් ශිල්පී සුෆියාන්ටෝ අමට් සොපිංගි සහ විලාසිතා ව්යාපාරික උපදේශක අෆික් යුවානා, 1900 ගණන්වල සිට කෙබායා ඇඳුමේ හැඩය පෙන්වන පැරණි ඡායාරූප පළ කිරීමෙන් සහ එහි උරුමය පිළිබඳ අවබෝධය බෙදා ගනිමින් රසිකයින් දැනුවත් කර තිබේ.
"සමහර අය 1960 ගණන්වල ආකර්ෂණීය මැලේ සිනමා යුගයට වැඩි කැමැත්තක් දක්වනවා. තව ත් සමහරු රෙදිපිළි ගැන වැඩි උනන්දුවක් දක්වනවා," සොපිංගි පැවසීය. "ඒත් අපි පළ කරන පින්තූරවලින් වැඩියෙන් ම ජනප්රිය අග්නිදිග ආසියාවේ විවිධ ප්රදේශවල, මැලේසියාවේ සිට ඉන්දුනීසියාව දක්වා එක ම ඇඳුමින් සැරසී සිටින කාන්තාවන්ගේ පින්තූර තමයි. පොදු දෘෂ්ටියට මිනිස්සු කැමතියි."
ඔහු යුරෝපයේ සිටි කාලයේ දී පැරණි විලාසිතා එකතු කිරීම ඇරඹූ සොපිංගි, සිංගප්පූරුවේ නිවසට යළි පැමිණීමෙන් පසු ඔහුගේ එකතුවට කෙබායා ද එක්කර පුළුල් කළේ ය. "1900 ගණන්වල සිට 1960 දශකය දක්වා කෙබායා ඉතාම හොඳින් මහපු ඒවා. රෙදි පහසුවෙන් හොයා ගන්න එක දුෂ්කර වුණ නිසා ඇඳුම් කල්පවතින විදිහට හදන්න වුණා," ඔහු පැවසීය. සොපිංගි මේ වන විට කෙබායා 200කට වඩා එකතු කර ඇති අතර, ඒවායින් සමහරක් අග්නිදිග ආසියාවේ කෞතුකාගාරවලින් ණයට ඉල්ලාගෙන තිබේ.
ඡායාරූප මූලාශ්රය, Pat Bourque
ඒ හා සමානවම, ස්ටේසි ස්ටූබ් ද අග්නිදිග ආසියානු මෝස්තර නිරූපණ ශිල්පීන්ගෙන් ආභාෂය ලැබුවා ය. ඇය මැහුම් ශිල්පිනියක වූ මී මිත්තණියගේ අඩිපාරේ යමින්, ලන්ඩන් විලාසිතා විද්යාලයයේ අධ්යාපනය ලැබීමෙන් පසු වසර තුනකට නැවතත් ඉන්දුනීසියාවට පැමිණියා ය. ඉන්දුනීසියාවේ දී ඇගේ විලාසිතා ගමන ආරම්භ කළේ බතික් රෙදිවල වර්ණවත් මුද්රණ, සොංකෙට් රෙදිවල ලෝහමය නූල් සහ වියන ලද ඉකාට් රෙදි වුවත්, ඇගේ පරිකල්පනයට හසුවූ කෙබායා ඇඳුම ඇගේ එකතුවට ආභාෂය දුන්නේ ය.
කෙබායා මෝස්තරය වැඩිදියුණු කිරීමට, පතරොම සාදන ආකාරය ඉගෙනීමට, කෙබායා ඇඳුමේ මැහුම් ශිල්ප ක්රම අනුගමනය කිරීමට සහ සාම්ප්රදායික මහන මැෂිමක් භාවිතයෙන් ඇඳුම මැසීමට ස්ටූබ් ඉන්දුනීසියානු මැහුම් ශිල්පියෙකු සමග කටයුතු කළා ය. එහෙත්, ඇඳුමේ පෙනුම සාම්ප්රදායිකව පරිපූර්ණ කරන්නේ කෙසේ ද යන්නට වඩා, ඇය ඇය ලද පාඩම්වලින් බොහෝ දේ උගත්තා ය.
"'අපිට කොච්චර ඉක්මනට දෙයක් හදන්න පුළුවන් ද?' කියන පරිසරයක් මම හිටියේ," ස්ටූබ් පැවසීය. "අපිට ඇඳුම් නිෂ්පාදනයට තියෙන සම්බන්ධතාත්, නිෂ්පාදකයින් බවට පත්වීමත් අපට අහිමි වෙමින් තියෙනවා. මම මට වැදගත්වෙන දෙයක් හදන්න වඩාත් හෙමින් වැඩ කරනවා, ඊට පස්සෙ ඒ ඇඳුම අඳිනවා කියලා මම කියන්නේ හරි සතුටින්. මෙතන වැදගත් දේ මේ සම්බන්ධෙයි, මේ ප්රජාව යි, එක්ව වැඩ කිරීම යි තමයි."
කෙබායා යනු සියවස් ගණනාවක් පැරණි ඇඳුමක් වන නමුත්, එයට අග්නිදිග ආසියාවේ හදවත් ද, ඇඳුම් අල්මාරිවල සැමවිට ම වැදගත් ස්ථානයක් ද හිමිවන බව එය විසින් පෙන්නුම් කර තිබේ.
