Kosovo, Albanija i običaji: Đurđevdan u Gori kao ritual koji označava buđenje proleća - u fotografijama

19 maj 2022

Đurđevdan, najznačajniji praznik Goranaca, označava dolazak proleća. Posle dvogodišnje pandemijske pauze, ove godine obeležen je nizom sabora na teritoriji Gore - najjužnijeg dela Kosova, kao i u okrugu Kukeš u Albaniji. Goranci su etnička zajednica slovenskog porekla islamske veroispovesti koja naseljava Goru. Usled ekonomske, ali i političke situacije tokom druge polovine 20. veka, značajan deo stanovništva napustio je ovaj region. U selima koja nisu pusta, ostali su mahom stari. Koliko je proslava Đurđevdana ovde važna pokazuje i to što veliki broj ljudi iz dijaspore tada dolazi u posetu rodnom kraju. Iako ime ukazuje na hrišćansko poreklo, Đurđevdan ili Đjuren kako ga Goranci nazivaju, ima drevno pagansko poreklo povodom smene godišnjih doba i tradicionalne rituale, poput žrtvovanja jagnjadi i „čišćenja“ od zlih sila izvorskom vodom.

Potpis ispod fotografije, Devojka sa bokalom vode zahvaćene iz planinske reke i sveže ubranim grančicama.

Potpis ispod fotografije, U bokal se osim grančica ubaciju i obluci iz reke. Veruje se da sveža planinska voda poseduje čudotvornu moć koja osnažuje i štiti od zlih sila.

Potpis ispod fotografije, Lokalne žene pevaju uz zvuke daira dok devojke igraju kolo.

Potpis ispod fotografije, Devojke u goranskoj narodnoj nošnji igraju kolo tokom sabora na proplanku u blizini sela Brod.

Đurđevdanski sabori koji u Gori traju nedelju dana, seleći se iz mesta u mesto su manifestacije koje pored očuvanja tradicije imaju i zabavni, vašarski karakter. Centralna lokacija za obeležavanje Đurđevdana među kosovskim Gorancima je Vlaška, proplanak u blizini sela Vranište nedaleko od Dragaša gde se svake godinje uz zvuke zurli u tupana okupljaju hiljade ljudi. — Potpis ispod fotografije, Đurđevdanski sabori koji u Gori traju nedelju dana, seleći se iz mesta u mesto, manifestacije su koje pored očuvanja tradicije imaju i zabavni, vašarski karakter.

Goranci iz dijaspore čine glavninu posetilaca đurđevdanskih sabora koji počinju 6. maja centralnim i najvećim okupljanjem na proplanku Vlaška kraj Vraništa, gde se svake godine uz zvuke zurli u tupana okupljaju hiljade ljudi. a završavaju se nedelju dana kasnije u Restelici. — Potpis ispod fotografije, Goranci iz dijaspore čine glavninu posetilaca đurđevdanskih sabora koji počinju 6. maja centralnim i najvećim okupljanjem na proplanku Vlaška kraj Vraništa, gde se svake godine uz zvuke zurli u tupana okuplja hiljade ljudi. a završavaju se nedelju dana kasnije u Restelici.

Sabor otpočinje nakon što žene, od kojih su neke odevene u goransku narodnu nošnju zaigraju kolo. Dolaze posetioci svih generacija ali najviše je mladih, koji dolaze u nadi da će upoznati buduće supružnike. — Potpis ispod fotografije, Sabor otpočinje nakon što žene, od kojih su neke odevene u goransku narodnu nošnju zaigraju kolo. Dolaze ljudi svih generacija, ali najviše je mladih, u nadi da će upoznati buduće supružnike.

Tokom poslednjih decenija goranska nošnja na Kosovu je doživela transformaciju pa tako njeni elementi danas znatno odstupaju od tradicionalnih. Ima i regionalnih varijacija, pa se tako nošnja iz pojedinih delova Gore međusobno razlikuje. — Potpis ispod fotografije, Tokom poslednjih decenija goranska nošnja na Kosovu je doživela transformaciju, pa tako njeni elementi danas znatno odstupaju od tradicionalnih. Ima i regionalnih varijacija.

Potpis ispod fotografije, Verene žene koje igraju odevene u narodnu nošnju udaće se tokom letnjih meseci.

Borija, tradicionalni duvački instrument načinjen od mlade kore drveta pravi se nekoliko dana uoči Đurđevdana. — Potpis ispod fotografije, Borija, tradicionalni duvački instrument načinjen od mlade kore drveta, pravi se nekoliko dana uoči Đurđevdana.

Slično kao i na Kosovu, u goranskim selima na teritoriji Albanije žene i devojke odevene u narodnu nošnju dan uoči praznika idu da uberu cvetne grančice, takozvane “belice”. — Potpis ispod fotografije, Slično kao i na Kosovu, u goranskim selima na teritoriji Albanije žene i devojke odevene u narodnu nošnju dan uoči praznika idu da uberu cvetne grančice, takozvane „belice”.

Obeležavanje Đurđevdana u albanskom delu Gore počinje konjskim trkama u selu Šištavec na kojima učestvuju i predstavnici okolnih gornaskih sela. — Potpis ispod fotografije, Obeležavanje Đurđevdana u albanskom delu Gore počinje konjskim trkama u selu Šištavec na kojima učestvuju i predstavnici okolnih goranskih sela.

Potpis ispod fotografije, Ove godine pobednik je bio Saba Rama iz Šištaveca.

Potpis ispod fotografije, Pored novčane nagrade od 500 evra, pobednik dobija i ovna.

Nakon proglešanja pobednika, na seoskom trgu počinje veselje u zvuke tupana i zurli. — Potpis ispod fotografije, Posle proglašenja pobednika, na seoskom trgu počinje veselje u zvuke tupana i zurli.

Potpis ispod fotografije, Za razliku od kosovske Gore, obeležavanje Đurđevdana među albanskim Gorancima prati obilato konzumiranje alkohola.

Potpis ispod fotografije, Uz veliki broj okupljenih meštana, ali i stanovnika okolnih albanskih i goranskih sela, slavlje nastavljaju ostali učesnici trke.

U popodnevnim časovima počinje centralni deo obeležavanja praznika u Šištavecu, najvećem selu u albanskom delu Gore, kada devojke i žene u goranskoj narodnoj nošnji započnu da igraju kolo. — Potpis ispod fotografije, U popodnevnim časovima počinje centralni deo obeležavanja praznika u Šištavecu, najvećem selu u albanskom delu Gore, kada devojke i žene u goranskoj narodnoj nošnji počnu da igraju kolo.

Zahvaljujući višedecenijskoj izolaciji goranske zajednice u Albaniji, u Šištavecu se očuvala izvorna narodna nošnja, kao i drugi običaji koji se se u međuvremenu izgubili u drugim delovima Gore. — Potpis ispod fotografije, Zahvaljujući višedecenijskoj izolaciji goranske zajednice u Albaniji, u Šištavecu se očuvala izvorna narodna nošnja, kao i drugi običaji koji se se u međuvremenu izbledeli u drugim delovima Gore.

Slavlje, u kojem glavnu ulogu imaju žene i devojke odevene u narodnju nošnju (koje se razlikuju po suknjama crvene i bele boje) traje do duboko u noć. — Potpis ispod fotografije, Slavlje, u kojem glavnu ulogu imaju žene i devojke odevene u narodnu nošnju, traje do duboko u noć.

Kosovo, Albanija i običaji: Đurđevdan u Gori kao ritual koji označava buđenje proleća - u fotografijama

Povezano

Drevni plamen petrovdanskih lila - u fotografijama