ਆਰਐਸਐਸ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 10 ਸਵਾਲ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, SUNITA ZADE
- ਲੇਖਕ, ਅਨਿਲ ਯਾਦਵ
- ਰੋਲ, ਸੀਨੀਅਰ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਬੀਬੀਸੀ ਦੇ ਲਈ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮਸੇਵਕ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1925 ਵਿੱਚ ਨਾਗਪੁਰ 'ਚ ਦਸਹਿਰੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਹੋਈ ਸੀ।
ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਕਦੇ ਫੈਲਦਾ, ਕਦੇ ਸੁੰਗੜਦਾ ਹੋਇਆ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ 'ਤੇ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਆਰਐਸਐਸ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰ ਵਤੀਰੇ 'ਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣਾ, ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਗਊ-ਹੱਤਿਆ, ਕਾਮਨ ਸਿਵਲ ਕੋਡ ਵਰਗੇ ਠੋਸ ਧਾਰਮਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਫਿਰਕੂ ਤਣਾਅ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਅਣਗਿਣਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਕਸਰ ਇਸ ਸੰਗਠਨ 'ਤੇ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, SUNITA ZADE
ਬੀਤੇ 90 ਸਾਲਾਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਐਸਐਸ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਭਾਵੇਂ ਖ਼ੂਨ-ਖ਼ਰਾਬਾ, ਚੋਣਾਂ ਵੇਲੇ ਧਾਰਮਿਕ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਫਿਰਕਿਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹੋਣ ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਟੀਚੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।
ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਆਰਐਸਐਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂਤਵ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ 33 ਕਰੋੜ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੈਂਕੜੇ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ, ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ਼, ਰਵਾਇਤਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਾਲੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, ALOK PUTUL
ਆਦਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਵੀ ਉਸਦੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਵਾਲੇ ਖ਼ਾਨੇ 'ਚ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਿਹੜੇ ਮੁੜ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਵੀ ਹਿੰਦੂ ਹਾਂ ਤਾਂ ਅਛੂਤ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ?
ਆਰਐਸਐਸ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਉਸਦੇ ਲੀਡਰਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਤੀਰਾ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਾਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਸੰਵਿਧਾਨ, ਕਾਨੂੰਨ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧਦੇ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੀ ਜੀਵਲ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਣਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, EPA
ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਰਐਸਐਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਘਬਰਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੰਘ ਦੇ ਲੋਕ ਸਹਿਜ ਨਹੀਂ ਹਨ।
1.ਆਰਐਸਐਸ ਦਾ ਮੁਖੀ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਰਫ਼ ਰੱਜੂ ਭਈਆ ਇੱਕ ਸਵਰਣ ਅਪਵਾਦ ਸੀ) ਹੀ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਦੀ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਓਬੀਸੀ, ਦਲਿਤ ਜਾਂ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਮੁਖੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ?
2.ਆਰਐਸਐਸ ਜਾਤੀਗਤ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਿਉਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਤੀਵਾਦ ਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਰਾਖਵਾਂਕਰਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਘੱਟ ਹਿੰਦੂ ਹਨ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, NANA GODSE
3. ਕੀ ਆਰਐਸਐਸ ਦੀਆਂ ਉੱਚ-ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿਨਾਇਕ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ ਉਰਫ਼ ਵੀਰ ਸਾਵਰਕਰ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਲਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀ ਸੀ? ਉਹ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
4. ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਾਤਲ ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੌਡਸੇ ਦਾ ਆਰਐਸਐਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਸੀ? (ਆਰਐਸਐਸ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਹਾਲਾਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੁਵਿਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੀਕਾਰਦਾ/ਨਕਾਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ)
5. ਕੀ ਪੰਚਜਨਯ ਆਰਐਸਐਸ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਹੈ? (ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸੰਘ ਮੁਖੀ ਨੇ ਦਾਦਰੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਤੱਥਹੀਣ, ਭੜਕਾਊ ਰਿਪੋਰਟ ਛਾਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ)
6. ਕੀ ਆਰਐਸਐਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ? (14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਆਰਐਸਐਸ ਦੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਚ ਛਪਿਆ-ਭਾਰਤ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਅਸ਼ੁੱਭ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਮਹਾਦੇਸ਼ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਕਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ)
7.ਤੁਸੀਂ ਮਾਘੀ 'ਤੇ ਦਲਿਤ ਬਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝਾ ਲੰਗਰ ਤਾਂ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋ ਪਰ ਛੂਤ-ਅਛੂਤ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਜਾਤੀਵਾਦ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਕਿਉਂ?
8. ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ ਜੇਕਰ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
9. ਭਾਰਤ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਬਣੇ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਹਿੰਦੂ ਵੀ ਰਹਿ ਸਕਣ?
10. ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਉਦਾਰਵਾਦੀ, ਤਰਕਵਾਦੀ, ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਦੋਂ ਕਰੋਗੇ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Pti
ਵਿਅਕਤੀਵਾਦ ਦੇ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਆਰਐਸਐਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਥਾਪਿਆ ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਨੂੰ ਬਹੁਮਤ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਵੈਮ-ਸੇਵਕਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ।
ਮੋਦੀ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਟੀਚੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੋਚ ਦੇ ਨਾਲ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਚੁੱਪੀ ਨਾਲ ਆਰਐਸਐਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਅਕਸ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤ ਅਤੇ ਦੋਮੂੰਹੇ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ।
(ਅਨਿਲ ਯਾਦਵ ਨੇ ਇਹ ਲੇਖ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ 2015 'ਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ)
