09/07/2023

An Nowodhow: an 9ves a vis Gortheren 2023

Dohajydh da, ha dynnargh dhe dhyllans an seythen ma 'An Nowodhow' war BBC Radyo Kernow.

*

Bagas kemeneth hag a berghenegas kresen dermyn syger yn Ponswad re dhegemeras moy es naw kans mil beuns dhyworth an governans rag hy ewnhe ha’y gwellhe.

Grontys re beu an arghans a’n Arghas Perghenogeth Kemeneth hag a veu selys rag skoodhya kerthow yw perghennys ha dyghtys gans an gemeneth.

Warlena, sevel a wrug an kost a dommhe dowr pol-neuvya an gresen dhe voy es pymthek mil beuns pub mis, hag yth esa own may fe res hy degea. Saw y’n gwella prys, perghenegys gans an gemeneth veu hi.

Gans gront an governans, y fynsa an bagas, Kowetha Kresen Dermyn Syger Ponswad y hanow, ynstallya leur nowydh y’n hel sport, panellow howlek war an to, keffrys hag ayrewnans ha system rag sidhla dowr an gresen.

Fydhyadores an bagas, Amanda Pennington, a leveris, “Lowen dres eghen on ni yn hwir. An arghasans ma a wra gasa dhyn gul oll an taklow yw res, drefen bos an daffar omma deg bloodh warn ugens y oos. Ni a yll gorra daffar arnowydh ha nerth-effeythus yn y le hag a wra iselhe agan reknow, ha henna a’n jeves effeyth dres termyn pur hir”.

*

Yma Skol Kynsa Eglos Pow Sows Lerryn owth assaya sevel dew ugens mil beuns rag arveth dyskador keworansel. Skoodhys vydh an skol y’n amkan ma gans kerens an fleghes, governours an skol ha trigoryon an wig.

Trest Lies-Akademi Sen Barnabas, hag a dhyght eth skol yn Kernow soth est, a vynn treghi moy es tri hans mil beuns a’y vojet dre lehe an niver a dhyskadoryon arvethys ganso ha dre gesunya klassow yn nebes a’y skolyow byghanna.

Nyns eus marnas dew dhyskybel warn ugens yn Skol Lerryn, hag yma war dowl an trest kesunya oll an fleghes yn unn stevel gans unn dyskador hepken. Ytho, res vydh dhe’n keth dyskador dyski bledhynnyow onan bys hwegh oll war-barth, keffrys ha dyghtya an klass degemeryans ha’n veythrinva gans an gweres a dhew dharbarer adhyskansel.

Leveryas a-barth an trest a dherivas nag esa towl vyth dhodho a dhegea an skol. Yn-medh ev, “Y hwaytir, spit dhe gemyskans a’n bagasow, na vydh an klassow brassa es kresogow kenedhlek”.

*

*

Awtour, seytek ha tri ugens bloodh hy oos, re gollenwis hy hunros a dhyllo hy hynsa lyver, an seythen ma.

Sowdhenys veu Christine McHaines, neb yw trigys yn Sen Austel, pan dhegemeras galow pellgowser dydh hy fenn-bloodh, dhyworth dyller anserghek, Gwerin an Lyver, orth hy profya kevambos dhe skrifa pymp lyver ragdha.

Hanow an kynsa lyver y’n kevres yw ‘Kevrin a’n Fortun Kudh’ hag a sew aventurys an helerghyas bodhesik, Quentin Cadbury.

Yn-medh Ms McHaines, “Yth esov vy ow ranna ow viaj-dyllo drefen bos hwans dhymm a genertha tus erel dhe besya – ny vern pes termyn yw res rag y wul, po pes bloodh yns. Hunrosow a yll dos ha bos gwir – dell wrug ow hunros ow honan”.

*

Ha nowodhow da rag myns a gar pinta korev Skinner’s – kevarwodher nowydh an kowethyans, Louis Simpson y hanow, re leveris y hwra an bragji pesya braga y dhiwosow moyha gerys, kepar ha Betty Stogs ha Lushingtons.

Termyn kales o an pandemek rag pub parth a’n erbysiedh gwestva ha warlena fyllel a wrug bragji Skinner’s. Byttegyns, mis Genver eus passyes, prenys veu ev gans perghen nowydh.

Mester Simpson a leveris y vos "enor gwir" dhe dhyghtya an kowethyans, ow keworra, “Ha my etek bloodh hag owth eva Betty Stogs yn Tewynblustri, ny waytyen vy perghenna Skinner’s neb dydh a dheu, hag ankrysadow yw”.

*

Yth esowgh hwi ow koslowes orth ‘An Nowodhow’ war BBC Radyo Kernow. An dowlen an seythen ma a veu skrifys ha presentys genev vy, Steve Penhaligon. An pennskrifer o Steve Harris. Bys dy’ Sul nessa, Duw genowgh hwi oll.