Czas może się kończyć dla 'mistrza zegarów' Macrona – co dalej z Francją?

Po ośmiu latach sprawowania urzędu, pozycja Emmanuela Macrona jako prezydenta znajduje się pod coraz większą presją w związku z eskalacją kryzysu politycznego we Francji.

Macron sam kiedyś nazwał się „maître des horloges" (mistrzem zegarów), ale jego panowanie nad politycznym czasem nie jest już takie jak dawniej. Po raz trzeci w ciągu roku jego wybór na stanowisko premiera podał się do dymisji, a sondaże wskazują, że niemal trzy czwarte wyborców uważa, iż prezydent również powinien ustąpić.

Wieloletni sojusznik Macrona, Édouard Philippe, który był jego pierwszym premierem w latach 2017–2020, wezwał prezydenta do mianowania technokratycznego premiera i rozpisania wyborów prezydenckich „w uporządkowany sposób".

Ale bardziej prawdopodobne jest, że Macron rozwiąże parlament, niż sam zrezygnuje.

Jak do tego doszło?

Premier Sébastien Lecornu ogłosił swoją rezygnację w poniedziałek rano, rozpoczynając dzień pełen politycznego dramatu, zaledwie po 26 dniach na stanowisku.

Kilka godzin później ogłosił, że na prośbę Macrona pozostanie jeszcze przez 48 godzin, aby przeprowadzić ostatnie rozmowy z partiami politycznymi „dla dobra stabilności kraju".

Te nieoczekiwane zwroty akcji były kolejnymi w serii zawirowań, które zaczęły się od decyzji Macrona o rozpisaniu przedterminowych wyborów parlamentarnych w czerwcu 2024 r. Ich wynikiem był parlament bez wyraźnej większości, w którym centrowi partnerzy Macrona stracili większość i musieli szukać sojuszy z innymi ugrupowaniami.

Lider jednej z tych partii, Bruno Retailleau z konserwatywnych Republikanów, wycofał się z rządu Lecornu już po 14 godzinach od jego ogłoszenia.

Wszystko przez dług Francji

Głównym wyzwaniem dla Lecornu i jego dwóch poprzedników było to, jak poradzić sobie z narastającym zadłużeniem publicznym i przezwyciężyć ideologiczne różnice między partiami centrowymi, które mogłyby współtworzyć rząd.

Na początku roku dług publiczny Francji wynosił 3,4 biliona euro (14,46 bln złotych), czyli prawie 114% PKB – to trzeci najwyższy wynik w strefie euro, po Grecji i Włoszech. Deficyt budżetowy na ten rok prognozowany jest na poziomie 5,4% PKB.

Michel Barnier i François Bayrou utrzymali się odpowiednio zaledwie trzy i dziewięć miesięcy, zanim zostali odwołani w głosowaniach nad wotum zaufania – po tym, jak próbowali ograniczyć deficyt budżetami oszczędnościowymi.

Lecornu nawet nie zdążył przedstawić własnego planu budżetowego. Fala krytyki zalała go ze wszystkich stron już po ogłoszeniu składu jego rządu w niedzielne popołudnie, a w poniedziałkowy poranek uznał, że jego pozycja jest nie do utrzymania.

Za swój odchodzący rząd obwinił nieugięte stanowiska partii, które, jak powiedział: „zachowują się tak, jakby każda z nich miała większość".

Wszystkie partie już myślą o kolejnych wyborach prezydenckich w 2027 r., a także szykują się na ewentualność kolejnych przedterminowych wyborów parlamentarnych, jeśli Macron znów rozwiąże parlament.

Kim są kluczowi bohaterowie tego kryzysu?

Liderzy, którzy od miesięcy wzywają Macrona do ustąpienia, pochodzą z radykalnej prawicy i lewicy.

Marine Le Pen i jej młody zastępca w skrajnie prawicowym Zjednoczeniu Narodowym (RN), Jordan Bardella, są gotowi na wybory i odmówili udziału w rozmowach z Lecornu.

Jean-Luc Mélenchon z radykalnie lewicowej partii "La France insoumise" (Niepokorna Francja) domaga się impeachmentu Macrona, choć taki scenariusz wydaje się mało realny. Wspierają go Zieloni.

Socjaliści Oliviera Faure'a, którzy w poprzednich wyborach współpracowali z radykalną lewicą, zgodzili się na rozmowy z Lecornu pod warunkiem, że utworzy on lewicowy rząd.

Jest też Gabriel Attal, lider centrowej partii Macrona – Renaissance, który jednak przyznał, że nie rozumie już decyzji prezydenta.

Na centroprawicy jest Bruno Retailleau, którego Republikanie współtworzyli z centrum tzw. wspólną platformę "socle commun".

Co dalej?

Lecornu prowadzi intensywne rozmowy z przedstawicielami partii i ma czas do środy wieczorem, by przedstawić Macronowi „platformę działania i stabilizacji"

Są cztery scenariusze – i żaden z nich nie wygląda obiecująco:

Czy Macron znalazł się pod ścianą?

Po tym jak trzeci premier w ciągu roku zrezygnował w poniedziałek, Macron wybrał się na długi spacer brzegiem Sekwany, rozmawiając przez telefon.

Pokaz dla kamer? Być może, ale symboliczny. Ukazuje samotność jego pozycji w obliczu najtrudniejszych decyzji prezydentury i sytuacji, w której niektórzy dawni sojusznicy się od niego odwracają.

Ale prezydent od pewnego czasu wie o czekających go wyzwaniach politycznych i nie jest osobą, która poddaje się bez walki, lub kolejnej próby ustabilizowania coraz bardziej nierządnej Francji. Istnieje jednak wrażenie, że 'mistrzowi zegarów' może kończyć się czas.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez naszych dziennikarzy, używając przy tłumaczeniu narzędzi AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Kamila Koronska