شهریار رادپور

	رابین کوک، وزیر خارجه اول تونی بلر، نماد سیاست خارجی بلر پیش از یازده سپتامبر 2001 بود

پس از پیروزی در انتخابات، تونی بلر حزب را کارگر نوین، مرام آن را راه سوم و سیاست خارجی دولت را مبتنی بر اخلاق و احترام به حقوق بشر خواند. به عبارت دیگر، بریتانیا دیگر با حکومت های مستبد و ناقض حقوق بشر دوستی نخواهد کرد و به آنها اسلحه نخواهد فروخت.

رابین کوک، اولین وزیر امور خارجه دولت جدید، این هدف و مرام را خیلی جدی گرفت و بسط داد. حمایت از ایجاد یک کشور مستقل فلسطینی در کنار اسرائیل و مداخله نظامی برای جلوگیری از نسل کشی در آفریقا و قوم کشی در منطقه بالکان از آن جمله اند.

تونی بلر در یکی از مهمترین سخنرانی های سالهای اول صدارت خود که پس از مداخله نیروهای ناتو در کوزوو برای بیرون راندن نیروهای صرب ایراد کرد، گفت بی اعتنایی و انتظار، گزینه نبود و اگر مداخله نمی کردیم آوارگان جنگ هیچوقت به خانه هایشان باز نمی گشتند.

همه این اقدام را به حساب دلاوری تونی بلر نگذاشتند، به خصوص رقیب های سیاسی که او را جوانی جاه طلب می دیدند. مالکوم ریفکیند، وزیر خارجه در دولت سابق حزب محافظه کار گفت: "من تردید ندارم که چیزی به نام سبک بلر وچود دارد اما از محتوای آن مطمئن نیستم" و او را شبیه به بیل کلینتون دید که با سخن وری پرشورش توانست مردم آمریکا را به سوی خود جلب کند.
اما ۳ سال بعد از مداخله نظامی در کوزوو، ظهور مرگبار شبکه القاعده در خاک آمریکا هرگونه تردید درباره عزم و اراده تونی بلر در مداخله نظامی در گوشه و کنار دنیا را از میان برداشت. و همراه با آن خط مشی سیاست خارجی دولت تونی بلر مشخص تر شد.

حمایت بی دریغ تونی بلر از سیاست "جنگ با تروریسم" جرج بوش رئیس جمهوری آمریکا پس از حملات ۱۱ سپتامر ۲۰۰۱، بریتانیا را درگیر دو جنگ کرد.

هرگاه رهبران سیاسی بریتانیا مجبور شوند بین آمریکا و اروپا یکی را انتخاب کنند، آمریکا برنده خواهد بود. همان طور که چرچیل و مارگرت تاچر این کار را کردند. مایکل کلارک، استاد علوم دفاعی دانشگاه لندن

حمله به افغانستان برای سرنگون کردن حکومت طالبان که به رهبران شبکه القاعده جا و پناه داده بود با حمایت همه در داخل و خارج روبرو شد و به تثبیت سیاست خارجی مبتنی بر اخلاق و قانون مندی و احترام به حقوق بشر کمک کرد.

تونی بلر در آغاز عملیات مشترک نظامی با آمریکا، به نمایندگان مجلس عوام گفت که از اول گفته بودیم که هرگاه عاملان حملات تروریستی در آمریکا شناسایی شوند علیه آنان وارد عمل خواهیم شد.

ولی تصمیم به همراهی با آمریکا در حمله به عراق برای سرنگون کردن حکومت صدام حسین در راستای سیاست جنگ علیه تروریسم و گسترش دموکراسی در خاورمیانه، اشتباه محاسبه ای از کار درآمد که پیامدهای آن تونی بلر را مجبور کرد که با وجود سومین پیروزی در انتخابات، صدارت را پیش از موعد ترک کند.

اولین صدمه، استعفای رابین کوک، وزیر امور خارجه سابق و رییس فراکسیون اکثریت در مجلس عوام بود که گفت حمله به یک کشور مستقل فقط با رای شورای امنیت سازمان ملل متحد قانونی خواهد بود.

ولی نخست وزیر با ارائه گزارشی از تهدیدهای نظامی حکومت عراق به پارلمان، درباره تصمیم به همراه شدن با آمریکا گفت واقعیت این است که خطر ناشی از سلاحهای کشتار جمعی تهدیدی است علیه تمام دنیا و معتقدم که ارتباط آن با تروریسم بین المللی به زودی معلوم خواهد شد و اگر در مقابل آن ایستادگی نکنیم، اینگونه سلاح ها به دست گروه های تروریستی خواهد افتاد.

جنگ عراق صدام حسین را از حکومت انداخت، ولی اثری از سلاح های کشتار جمعی و آزمایشگاه های مخفی برای ساخت بمب اتم پیدا نشد.

	وقایع یازده سپتامبر لحن بلر را عوض کرد. خیلی ها لحن جدید او را به موعظه گویی تشبیه کردند

با ظهور گروه های مسلح مخالف نیروهای خارجی و افزایش شمار تلفات آنان که قرار بود منجی مردم عراق شناخته شوند، افکار عمومی در بریتانیا بطور فزاینده ای مخالف دولت و شخص تونی بلر شد.

مهمترین صدمه دیپلماتیک جنگ در روابط با اروپا دیده شد. فرانسه و آلمان بزرگترین مخالفان حمله به عراق بدون تائید شورای امنیت بودند و پشتیبانی بدون قید و شرط تونی بلر از واشنگتن را نشان دیگری از وفاداری لندن به آمریکا در مقابل مواضع اتحادیه اروپا تلقی کردند.

پروفسور مایکل کلارک، استاد علوم دفاعی در دانشگاه لندن معتقد است که هرگاه رهبران سیاسی بریتانیا مجبور شوند بین آمریکا و اروپا یکی را انتخاب کنند، آمریکا برنده خواهد بود، همان طور که چرچیل و مارگرت تاچر این کار را کردند.

در مجموع، سیاست خارجی تونی بلر را باید در دو دوره پیش و پس از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بررسی کرد.

هدف او از آغاز صدارت کمک به کشورهای نیازمند بود. برای آفریقا، کمک به ریشه کن کردن فقر و بیماری و آنطور که در سیرالئون دیده شد، اعزام سرباز برای جلوگیری از نسل کشی بین قبایل.

در خاورمیانه، تلاش برای ترغیب آمریکا و اسرائیل به قبول این واقعیت که بدون ایجاد یک کشور مستقل فلسطینی صلح پایدار نخواهیم دید. و در صحنه بین المللی، پیشگام شدن در اقدامات عاجل و گسترده برای جلوگیری از گرمایش جو کره زمین به علت تولید بدون کنترل گازهای گلخانه ای.

اما وقایع ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ نه تنها مسیر بلکه کلام و لحن تونی بلر را در تشریح مسائل جهانی عوض کرد. لحنی که بعضی از صاحب نظران به موعظه گویی تشبیه کردند. مانند تاکید بر نیکی و پلیدی و یا در هر شرایطی حق را در جانب خود دیدن.

حرف هایی که از رسوم و عرف شناخته شده در دنیای سیاست نیست و در نهایت، نزدیکترین یاران سیاسی او را متقاعد کرد که برای آینده حزب و اعتبار جهانی بریتانیا زمان خروج ستاره صحنه فرا رسیده است.

سیاست بریتانیا در قبال ایران در ده سال صدارت تونی بلر موضوع گزارش بعدی است.