شهریار رادپور

	تونی بلر و گوردون براون، راه سومی پیشنهاد دادند تا حزب کارگر بعد از هفده سال به قدرت بازگردد

تونی بلر در سالهای پایانی قرن بیستم نخست وزیر شد؛ حدود یک دهه بعد از پایان جنگ سرد. فروپاشی شوروی و یکپارچه شدن آلمان، اروپای جدیدی را نوید می داد که در آن کشورهایی مانند بریتانیا باید نقش تازه ای برای خود می یافتند.

تونی بلر اولین نخست وزیری بود که بعد از جنگ دوم جهانی به دنیا آمده بود. اگرچه در سال های دانشجویی افکار چپ پیدا کرد و به حزب کارگر پیوست، ولی در پارلمان جناح اصلاح طلب حزب را انتخاب کرد.

جناحی که جان اسمیت، رهبر وقت حزب، با وجود مقاومت شدید اتحادیه های پر نفوذ کارگری، سعی داشت به خط میانه هدایت کند تا به هفده سال دورماندن حزب از قدرت پایان دهد.

مرگ ناگهانی جان اسمیت در اثر سکته قلبی در سال 1994، حزب کارگر را در شرایطی بی رهبر کرد که دو جناح چپ و راست آن درگیر مناقشات مرامی بودند.

تونی بلر با همکاری گوردون براون، یکی دیگر از اعضای جوان دولت سایه، راه سومی پیشنهاد کردند و بلر به رهبری انتخاب شد.

پایگاه فکری و استراتژیک "راه سوم" ترک مرام سوسیالیستی حزب کارگر بود. با این استدلال که با فروپاشی اتحاد شوروی و بلوک شرق در اروپا، نظام سرمایه داری تنها مکتب سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مطرح در دنیا شده است.

در میان بحث انگیز ترین تصمیمات دولت بلر باید به پولی کردن تحصیلات دانشگاهی اشاره کرد که با وجود وام های دولتی دراز مدت و بدون بهره، هنوز با اعتراض های دانشجویی روبروست

تونی بلر، در یکی از اولین سخنرانی هایش در مقام رهبر حزب، گفت تعادل نیروها در دنیا کاملا دگرگون شده و اجزای آن شکل تازه ای به خود می گیرد. و اضافه کرد که این لرزه های سیاسی نهایتا آرام خواهد گرفت، اما پیش از آن بیاید نظام جدیدی در پیرامون خود بسازیم.

با وجود مخالفت جناح چپ، تونی بلر برنامه اقتصادی حزب کارگر را به سوی قبول اصل بازار آزاد هدایت کرد و آگاه از احساس نومیدی که سالها شکست های انتخاباتی در حزب به وجود آورده بود گفت تا زمانی که سرنوشت حزب کارگر و مردم بریتانیا را دوباره هم سو نکند و انتخابات بعدی را نبرد، آسوده نخواهد نشست؛ و همین کار را کرد.

تونی بلر در دو سال اول صدارتش، سیاستهای اقتصادی دولت قبلی از حزب محافظه کار را ادامه داد و مهمترین تصمیم او که با استقبال بی سابقه صاحبان صنعت و سرمایه از یک دولت کارگری روبرو شد، مستقل کردن بانک مرکزی از تصمیم های دولت بود.

اصول سیاسی و اجتماعی "راه سوم" از آغاز قرن بیست و یکم به اجرا درآمد. مانند افزایش بی سابقه بودجه آموزش و درمان رایگان ولی با وارد کردن بخش خصوصی در نقش شریک، اصلاح قانون اساسی در مجلس اعیان و دستگاه قضایی و برای اولین بار در بریتانیا، تعین حداقل دستمزد.

در میان بحث انگیز ترین تصمیمات دولت بلر باید به پولی کردن تحصیلات دانشگاهی اشاره کرد که با وجود وام های دولتی دراز مدت و بدون بهره، هنوز با اعتراض های دانشجویی روبروست.

ولی بدون تردید، مهمترین موفقیت داخلی تونی بلر پایان دادن به بیش از 30 سال جنگ قومی- مذهبی در استان ایرلند شمالی بود. تلاشی که ده سال پیش آغاز شد و در آخرین ماه های صدارت بلر با تشکیل دولت محلی ای متشکل از دشمنان خونی و قسم خورده گذشته به ثمر رسید و رمز آن بردباری بود و بس.

	بدون تردید، مهمترین موفقیت داخلی تونی بلر پایان دادن به بیش از 30 سال جنگ قومی- مذهبی در ایرلند شمالی بود

در توصیف این موفقیت، تونی بلر در هنگام بازگشایی مجدد مجلس محلی دربلفاست گفت آنچه که امروز بدست آمده، به ثمر رسیدن خواسته همیشگی اکثریت قریب به اتفاق مردم ایرلند شمالی است. یعنی زندگی در صلح و برخورداری از امکان پرورش فرزندان دور از ترس.

دولت تونی بلر از جنجال مصون نماند، از زندگی خصوصی وزیران گرفته که با چند استعفا همراه شد و چهره از برف سفیدتر آن را قدری گل آلود کرد، تا موضوع هایی رسمی و کشوری.

مهمترین آنها که همچنان تحت تحقیقات پلیس است ادعاهای مربوط به دریافت کمک های مالی حزب از شماری از طرفداران دولت کارگری است تحت عنوان وام. ولی از آن جدی تر ادعای دادن وعده اعطای لقب های افتخاری به این افراد است. یعنی فرستادن لردهایی به مجلس اعیان با اطمینان از وفاداری سیاسی آنها.

تونی بلر هردو ادعا را بی اساس خواند و اگرچه اولین نخست وزیری شد که پلیس در تحقیقاتی درباره فساد مالی با او مصاحبه کرد، چند بار تاکید کرد که اگر خطایی در نخست وزیری صورت گرفته باشد استعفا خواهد کرد. ولی تحقیقات پلیس طولانی تر از عمر صدارت تونی بلر شد.

با این وجود دستاوردهای اقتصادی دولت تونی بلر در پایین نگاه داشتن هم زمان نرخ تورم و بیکاری و حفظ نرخ رشد آنقدر تاثیرگذار بود که حتی مخالفت اکثریت مردم با مداخله نظامی در عراق مانع از آن نشد که تونی بلر در سومین انتخابات پی در پی رقیبانش را شکست دهد.

ولی نیم قرن پس از بحران سوئز که دولت آنتونی ایدن را ساقط کرد، جنگ عراق نمونه نادر دیگری شد از نقش سیاست خارجی در تعین طول صدارت نخست وزیران در این دیار.

سیاست خارجی تونی بلر موضوع گزارش بعدی است.