جمال موسوی

	دولتهای اروپایی که همواره از بر سرکار آمدن دولتی اسلامگرا در ترکیه بیم داشته اند با نگرانی تحولات این کشور را دنبال می کنند

سنگ بنای نظام سیاسی این کشور بر اساس اندیشه های مصطفی کمال آتاتورک و برمبنای سکولاریسم یا جدایی دین از سیاست گذاشته شده است ولی مظاهری از مذهب مانند مساجد بزرگ و زیبا، فعالیتهای دینی و خانقاهها در ترکیه شهرت جهانی دارد، خانقاههایی که می توان در آنها به سماع درویشان چشم دوخت و لحظه ای را با صوفیان از دنیا بریده گذراند.

با این حال در هفته های اخیر صحنه سیاسی ترکیه شاهد تنش میان طرفداران سرسخت سکولاریسم و گروههایی بوده است که از خود وفاداری کمتری به سکولاریسم نشان داده اند.

عبدالله گل وزیرخارجه ترکیه که از رهبران حزب عدالت و توسعه است، تحت فشار طرفداران سکولارهای تندرو، نامزدی خود را از شرکت در انتخابات ریاست جمهوری پس گرفته است.

این حزب که علی رغم اعلام وفاداری به اصول سکولاریسم دارای گرایشهای میانه رو اسلامی است، از سوی سکولارهای افراطی به داشتن برنامه ای مخفی برای تضعیف سکولاریسم متهم است.

آگاهان می گویند که در بسیاری از کشورهای منطقه دموکراسی از جانب اسلامگرایی افراطی مورد تهدید قرار گرفته است اما نکته جالب توجه این است که دموکراسی در ترکیه از جانب سکولارها تهدید می شود.

این اولین باری نیست که ترکیه شاهد چنین منازعه ای است.

هشت سال پیش، بیش از یکصد نماینده مجلس ترکیه در اولین روز حضور مروه کاواکچی، نماینده زن محجبه در مجلس، با هیاهو خواهان خروج او از جمع قانونگذاران شدند.

در بسیاری از کشورهای منطقه دموکراسی از جانب اسلامگرایی افراطی مورد تهدید قرار گرفته است اما نکته جالب توجه این است که دموکراسی در ترکیه از جانب سکولارها تهدید می شود

او دیگر نتوانست به عنوان نماینده در مجلس حضور پیدا کند، البته دليلی که برای اخراج او از مجلس يافته شد، تابعيت آمريکايی اش بود.

البته سکولارهای سرسخت می گویند که با تکیه بر قانون اساسی و با روشها دموکراتیک راه را بر مخالفان خود بسته اند، ولی منتقدان آنها به نقش ارتش ترکیه در این میان اشاره می کنند.

ارتش به عنوان پاسدار ارزشهای سکولار در پنجاه سال گذشته سه بار اقدام به کودتا کرده است.

ده سال قبل نیز دولت منتخب نجم الدین اربکان نخست وزیر اسلامگرای ترکیه تحت فشار نظامیان مجبور به کناره گیری شد.

آن چنانکه ارمغان قول اوغلو، از فرماندهان پیشین ارتش ترکيه می گوید، علی رغم احتمال تعبیرهای گوناگون منتقدان، در وضعیت سیاسی جدید نیز ارتش همچنان مصمم به دفاع از سکولاریسم است.

با اینکه سکولارها موفق شده اند در مقطع فعلی از رئيس جمهور شدن نامزد حزب عدالت و توسعه جلوگیری کنند ولی به نظر نمی آید فشارهای سیاسی سکولارها و از طرفی نیز تهدیدهای ارتش، این حزب را به عقب نشینی واداشته باشد.

سارا رینزفورد خبرنگار بی بی سی می گوید که حرکت حزب عدالت و توسعه ادامه خواهد یافت و به نظر نمی آید وضعیت به زیان رجب طیب اردوغان و عبدالله گل به عنوان رهبران این حزب باشد.

این حزب گامهایی برای اصلاح قانون اساسی برداشته است تا مردم بتوانند مستقیماً رییس جمهور را انتخاب کنند، اقدامی که گفته می شود در موقعیت فعلی، منافع زیادی برای این حزب دارد.

در واکنش به تحولات اخیر ترکیه، اتحادیه اروپا از دموکراسی در این کشور دفاع کرده و به ارتش ترکیه اعلام کرده که باید حقوق دموکراتیک دولتی را که به شیوه ای دموکراتیک انتخاب شده محترم بشمارد.

ولی ضمن آن نیز به عقیده برخی آگاهان، دولتهای اروپایی که همواره از بر سرکار آمدن دولتی اسلامگرا در ترکیه بیم داشته اند با نگرانی تحولات این کشور را دنبال می کنند.