سارا رينزفورد دفتر بی بی سی در آنکارا

	عبدالله گل و همسرش که حجاب اسلامی دارد

اعلام این خبر به هفته ها بحث داغ در ترکیه در مورد احتمال کاندیدا شدن رجب طیب اردوغان، نخست وزیر، پایان داد.

آقای اردوغان پیش از به دست گرفتن امور این کشور، عضو يک حزب اسلام گرا بود و حامیان سرسخت نظام لائیک ترکیه بیم داشتند که نامزد شدن وی مرز میان سیاست و دین را کمرنگ خواهد کرد.

پس از راهپیمایی اعتراضی 11 روز پیش (14 آوریل) در آنکارا علیه نامزدی احتمالی آقای اردوغان، به نوعی می توان گفت انتخاب عبدالله گل به عنوان نامزد ریاست جمهوری، حاکی از سازش از طرف حزب حاکم بوده است.

عالی رتبه ترین فرد نظامی ترکیه نیز به طور سرپوشیده به نخست وزیر در مورد نامزد شدن هشدار داده و یادآوری کرده بود که رییس جمهور بعدی این کشور باید "عمیقا و نه فقط در کلام" به قانون اساسی ترکیه مبتنی بر نظام لائیک وفادار باشد.

ارتش ترکیه خود را مدافع نظام حکومتی و افکار کمال آتاتورک می داند.

برخوردهایی متفاوت

یکی از روزنامه های ترکیه در ارتباط با نامزدی وزیر خارجه این کشور از سوی حزب حاکم عدالت و توسعه، نوشته: "انتخاب وی حرکت سیاسی هوشمندانه ای بود. به نظر می رسد که نخست وزیر به این نتیجه رسیده است که اگر در رقابت ها شرکت کند باعث مشکلات جدی می شود، پس بهترین انتخاب بعد از خودش را پیشنهاد کرده است. با این کار او می تواند در نقش رییس کشور باقی بماند و مقام ریاست جمهوری هم به یکی از افراد خودی برسد."

آقای گل سیاستمداری است با لحن ملایم و آرام که نحوه برخوردش کمتر از آقای اردوغان جنجالی است.

وی در مقام وزیر خارجه، شاهد مذاکرات درباره عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا بوده و تحلیلگران بر این باورند که ارتش این کشور به آقای گل اعتماد بیشتری دارد. کاندیدا شدن آقای گل قاعدتا باید به کاهش تنش هایی که در هفته های اخیر بالا گرفت، کمک کند.

	آقای اردوغان انکار می کند که سیاست های اسلام گرایانه را دنبال کرده است

وقتی اعلام شد وزیر خارجه به عنوان نامزد ریاست جمهوری انتخاب شده، اعضای حزب عدالت و توسعه حاضر در پارلمان ترکیه با هیجانی پرسر و صدا ابراز خوشحالی کردند.

اما آقای گل و آقای اردوغان پیشینه سیاسی کاملا مشابهی دارند.

جنجال بر سر حجاب زنان

عبدالله گل، وزیر خارجه، و رجب طیب اردوغان، نخست وزیر، فعالیت سیاسی خود را در حزب اسلامی "رفاه" آغاز کردند، حزبی که از آن زمان تاکنون از ادامه فعالیت منع شده است. همچنین همسران هر دو مقام محجبه هستند؛ موضوعی که جامعه ترکیه را به طور نمادین به دو دسته تقسیم کرده است.

حزب عدالت و توسعه پس از انحلال حزب اسلامگرای رفاه توسط اعضای میانه رو این حزب تشکیل شد.

عدالت و توسعه توانست در انتخابات پارلمانی سال 2002 به اکثریت آرا دست یابد و دولت را تشکیل دهد.

اگر همانطور که انتظار می رود، آقای گل از سوی پارلمان به عنوان رییس جمهور آینده ترکیه انتخاب شود، همسر وی اولین زن رییس جمهور این کشور خواهد بود که روسری به سر می کند.

بسیاری از اعضای زن حزب عدالت و توسعه نیز روسری به سر می کنند و در پی آن هستند که محدودیت ها در مورد پوشیدن روسری در در ادارات دولتی و مدارس لغو شود.

"پرفسور چنگیز اختر"، انتخاب آقای گل را از منظر حکومت سکولار چنین ارزیابی می کند: "شاید در ابتدا واکنش ها مثبت باشد اما دوامی نمی آورد. لائیک ها آقای گل را در مقایسه با آقای اردوغان فردی مسالمت جو می دانند اما او را در مقام ریاست جمهوری لزوما کم خطرتر نمی بینند."

وی در ادامه می گوید: "در واقع حامیان نظام سکولار، آقای گل را مذهبی تر از نخست وزیر ارزیابی می کنند."

یک حزب اصلی مخالف دولت پیشتر اعلام کرده که رای گیری در پارلمان را، که از روز جمعه (26 آوریل) آغاز می شود، تحریم می کند و اگر کمتر از دو سوم نمایندگان برای رای گیری حاضر شوند، از دادگاه قانون اساسی در خواست تجدید نظر خواهند کرد.

واکنش منفی

بعید است که احتمال رسیدن عبدالله گل به ریاست جمهوری باعث تظاهرات خیابانی بیشتر در ترکیه شود اما واکنش مردم در آنکارا به وضوح سرد بوده است.

یکی از اهالی آنکارا گفت: "من از نامزدی عبدالله گل خوشحال نیستم. او نماینده دموکراسی یا ترکیه نیست. همسرش حجاب دارد، که من تائید نمی کنم و شک دارم که او بخواهد آرمان های کمال آتاتورک را دنبال کند."

مرد دیگری گفت: "ما باید نامزدی خارج از حزب حاکم داشته باشیم که موضعی خنثی دارد و از طرف همه قابل قبول باشد."

رییس جمهوری ترکیه با رای دست کم دو سوم 550 نماینده مجلس ملی برای دوره ای هفت ساله انتخاب می شود و در صورتی که هیچیک از نامزدهای احراز این سمت نتوانند در دور اول به این حد نصاب دست یابند، دور دوم رای گیری با شرکت دو نامزد که واجد بیشترین آرا هستند، برگزار می شود.

قانون اساسی ترکیه برای رییس جمهوری نقشی عمدتا تشریفاتی پیش بینی کرده، اما برای او اختیاراتی نیز در نظر گرفته است که می تواند در موارد بحرانی برای دفاع از ارزش های نظام حکومتی مورد بهره برداری قرار گیرد.

از جمله رییس جمهوری می تواند قوانین مصوب پارلمان را برای بررسی مجدد به پارلمان بازگرداند و برای اصلاح یا لغو برخی از قوانین فرمان برگزاری همه پرسی صادر کند.

رییس جمهوری از سوی مجلس بزرگ ملی، فرماندهی عالیه نیروهای مسلح ترکیه را در دست دارد و انتصاب رییس ستاد مشترک از جمله اختیارات اوست.

احزاب مخالف دولت معتقدند که نبرد اصلی پس از انتخاب رییس جمهور آتی ترکیه، انتخابات سراسری پارلمان خواهد بود.

برخی از آنها معتقدند که اگر احزاب مخالف پیش از انتخابات پارلمانی (در پایان سال جاری میلادی) بتوانند حزب عدالت و توسعه را تضعیف کنند، دولت بعدی ترکیه نه فقط از یک حزب بلکه یک ائتلاف خواهد بود. به این ترتیب "پرزیدنت گل" به مقامی نمادین محدود خواهد شد.